Το Ισραήλ εκκένωσε κέντρο του ΟΗΕ για τους Παλαιστινίους στην Ιερουσαλήμ

Η ισραηλινή αστυνομία εφόρμησε σήμερα σε ένα κέντρο επαγγελματικής κατάρτισης που διαχειρίζεται η υπηρεσία του ΟΗΕ για τους Παλαιστίνιους πρόσφυγες (UNRWA) στην Ανατολική Ιερουσαλήμ, προκαλώντας νέο γύρο αντιδράσεων και επαναφέροντας στο προσκήνιο την έντονα συγκρουσιακή σχέση του Ισραήλ με τον οργανισμό. Η επιχείρηση, όπως την περιέγραψε δημόσια ο υπουργός Εσωτερικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ, είχε σαφή στόχο: να απομακρυνθεί η UNRWA από το κτίριο και να τερματιστεί η παρουσία της στις συγκεκριμένες εγκαταστάσεις.

Η επέμβαση δεν ήρθε ως κεραυνός εν αιθρία. Η UNRWA είχε προειδοποιήσει επανειλημμένα ότι οι ισραηλινές αρχές ασκούσαν πίεση και διατύπωναν απειλές εις βάρος του κέντρου κατάρτισης της Καλάντια, που βρίσκεται σε κομβικό σημείο ανάμεσα στη συνοικία Καφρ Ακάμπ, στην Ανατολική Ιερουσαλήμ, και στον καταυλισμό προσφύγων της Καλάντια. Πρόκειται για μια περιοχή όπου οι πολιτικές και διοικητικές γραμμές συχνά τέμνονται με την καθημερινότητα των κατοίκων, δημιουργώντας ένα πεδίο συνεχούς έντασης.

Το κέντρο, που δημιουργήθηκε το 1952, αποτελεί επί δεκαετίες έναν σταθερό θεσμό επαγγελματικής κατάρτισης. Σύμφωνα με την UNRWA, κάθε χρόνο εκπαιδεύονται εκεί περίπου 340 Παλαιστίνιοι από τη Δυτική Όχθη, αποκτώντας δεξιότητες που τους επιτρέπουν να αναζητήσουν εργασία σε ένα περιβάλλον με περιορισμένες οικονομικές ευκαιρίες. Για πολλούς νέους, τέτοιες δομές λειτουργούν ως γέφυρα προς την αγορά εργασίας και ως σπάνια δυνατότητα κοινωνικής κινητικότητας.

Η επιχείρηση και οι δηλώσεις Μπεν Γκβιρ

Ο Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ επέλεξε να δώσει στην επιχείρηση συμβολικό και πολιτικό βάρος. «Γράφουμε Ιστορία! Σήμερα το πρωί, αρχίζουμε να διώχνουμε την UNRWA από την Καφρ Ακάμπ», έγραψε στην εφαρμογή Telegram, παρουσιάζοντας την επιχείρηση ως σταθμό. Σε επίσημη ανακοίνωση, υποστήριξε ότι «σημαντικές δυνάμεις της ισραηλινής αστυνομίας, σε συνεργασία με τους ενδιαφερόμενους οργανισμούς, επεμβαίνουν για να κάνουν να εφαρμοστεί ο νόμος και να φύγει η UNRWA από τις εγκαταστάσεις».

Η ρητορική του υπουργού ήταν ιδιαίτερα αιχμηρή. Χαρακτήρισε την UNRWA ως οργάνωση της οποίας υπάλληλοι «έχουν εμπλακεί στην τρομοκρατία» και ισχυρίστηκε ότι έχει λειτουργήσει επανειλημμένα ως «κάλυμμα της Χαμάς», καταλήγοντας ότι «δεν έχει το δικαίωμα να υπάρχει ούτε ένα δευτερόλεπτο παραπάνω» και «δεν έχει θέση στην Ιερουσαλήμ ούτε στο κράτος του Ισραήλ». Το μήνυμα ενισχύθηκε και σε επίπεδο εικόνας, όταν ο Μπεν Γκβιρ ανάρτησε φωτογραφία με την ισραηλινή σημαία στη στέγη του κέντρου, γράφοντας: «Η UNRWA βρίσκεται στα χέρια μας».

UNRWA: από την ίδρυση στις σημερινές κατηγορίες

Η UNRWA δημιουργήθηκε από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ το 1949, με αποστολή την παροχή βοήθειας και υπηρεσιών στους Παλαιστίνιους πρόσφυγες. Εδώ και χρόνια αποτελεί στόχο επικρίσεων από το Ισραήλ, ωστόσο οι εντάσεις κλιμακώθηκαν αισθητά μετά τη φονική επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023, η οποία πυροδότησε τον πόλεμο στη Λωρίδα της Γάζας.

Οι ισραηλινές αρχές κατηγόρησαν υπαλλήλους της UNRWA ότι συμμετείχαν στην επίθεση της 7ης Οκτωβρίου. Στη συνέχεια, απαγόρευσαν κάθε δραστηριότητα της υπηρεσίας στο ισραηλινό έδαφος στις αρχές του 2025, κίνηση που επηρέασε το επιχειρησιακό της αποτύπωμα και τροφοδότησε διεθνή συζήτηση για τις επιπτώσεις στην παροχή ανθρωπιστικών υπηρεσιών.

Μετά τις κατηγορίες του Ισραήλ, διεθνής έρευνα εντόπισε ορισμένα «προβλήματα σε σχέση με την ουδετερότητα» στο εσωτερικό της UNRWA, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι δεν παραδόθηκαν καταληκτικές αποδείξεις που να στηρίζουν τον κεντρικό ισχυρισμό περί συστηματικής απασχόλησης μελών τρομοκρατικών οργανώσεων στις τάξεις της. Αυτή η διπλή διαπίστωση —ύπαρξη ζητημάτων, αλλά απουσία τεκμηρίωσης για τον βαρύτερο ισχυρισμό— διατηρεί το θέμα σε κατάσταση μόνιμης πολιτικής αντιπαράθεσης.

Ανατολική Ιερουσαλήμ, Καφρ Ακάμπ και το πολιτικό πλαίσιο

Το Ισραήλ κατέλαβε την Ανατολική Ιερουσαλήμ το 1967 και προχώρησε σε προσάρτηση, κίνηση που δεν αναγνωρίζεται από μεγάλο μέρος της διεθνούς κοινότητας. Σε αυτό το πλαίσιο, κάθε ενέργεια που αφορά θεσμούς, ακίνητα και διοικητικές αρμοδιότητες αποκτά επιπλέον βαρύτητα, ειδικά όταν σχετίζεται με διεθνείς οργανισμούς όπως η UNRWA.

Παράλληλα με την επιχείρηση της αστυνομίας, ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών ανακοίνωσε ότι ο δήμος της Ιερουσαλήμ ξεκίνησε σήμερα «εργασίες ανακαίνισης» με στόχο τη δημιουργία ενός «νέου εκπαιδευτικού και κοινοτικού συγκροτήματος στην Ιερουσαλήμ, στη συνοικία Καφρ Ακάμπ, προς όφελος των χιλιάδων αράβων κατοίκων της». Η αναφορά σε νέο εκπαιδευτικό/κοινοτικό έργο επιχειρεί να δώσει στην εξέλιξη μια διάσταση «αντικατάστασης» και αναδιαμόρφωσης του χώρου, πέρα από την καθαρά αστυνομική της όψη.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και ο χρόνος της επιχείρησης: πραγματοποιήθηκε μία ημέρα μετά την επίσκεψη στο σημείο εκπροσώπων περισσότερων από 25 διπλωματικών αποστολών και διεθνών οργανισμών. Το γεγονός αυτό προσδίδει διεθνή ορατότητα στην υπόθεση και υποδηλώνει ότι το θέμα δεν αφορά μόνο μια τοπική διένεξη για ένα κτίριο, αλλά αγγίζει ευρύτερα ζητήματα νομιμότητας, διεθνούς παρουσίας και πολιτικής κυριαρχίας στην Ανατολική Ιερουσαλήμ.