Τι κρύβεται πίσω από τις απειλές Τραμπ για τη Γροιλανδία και τι σημαίνει για το ΝΑΤΟ

Η Ευρώπη «κινδυνεύει να καταπατηθεί», το ΝΑΤΟ κινδυνεύει να κατακερματιστεί και η αβεβαιότητα από την αμερικανική επέμβαση στη Βενεζουέλα, «αντηχεί πλέον ως την Αρκτική», επισημαίνουν τα διεθνή μέσα ενημέρωσης καθώς η απάντηση του Λευκού Οίκου στις έξι ευρωπαικές χώρες που υπερασπίστηκαν το δικαίωμα κυριαρχίας της Γροιλανδίας  πήραν «σκληρή απάντηση» από τον Λευκό Οίκο: «Εξετάζονται μια σειρά από επιλογές για την απόκτηση της Γροιλανδίας – όλες μονομερείς, συμπεριλαμβανομένης της αγοράς του μεγαλύτερου νησιού στον κόσμο που έχει έξι φορές το μέγεθος της Γερμανίας. «Η αξιοποίηση του αμερικανικού στρατού είναι πάντα μια επιλογή στη διάθεση του Αρχιστράτηγου», αναφέρεται στο ανακοινωθέν του Λευκού Οίκου.

Η Δανία λέει ότι εάν η κυβέρνηση Τραμπ καταλάβει μονομερώς τη Γροιλανδία, αυτό θα σημάνει το τέλος της διατλαντικής αμυντικής συμμαχίας στην οποία η Ευρώπη βασίζεται για την ασφάλειά της από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Κάποιοι μπορεί να παρατηρήσουν ότι ο Ντόναλντ Τραμπ  δεν ήταν ποτέ ένθερμος οπαδός του ΝΑΤΟ.

BBC: Επώδυνα ερωτήματα για το ΝΑΤΟ και την ΕΕ

Για τραγική ειρωνεία κάνει λόγο to BBC, επισημαίνοντας ότι την ώρα που Ευρωπαίοι ηγέτες προσπαθούν να εμπλέξουν την κυβέρνηση Τραμπ στην προστασία της Ουκρανίας, η Ουάσινγκτον απειλεί την κυριαρχία ενός άλλου ευρωπαϊκού έθνους, της Δανίας.

Σύμφωνα με διμερή συμφωνία, οι ΗΠΑ έχουν ήδη μια στρατιωτική βάση στη Γροιλανδία – η οποία ιδρύθηκε στις αρχές του Ψυχρού Πολέμου, ενώ από την πλευρά της, η Δανία δεσμεύτηκε πρόσφατα να επενδύσει 4 δισεκατομμύρια δολάρια στην άμυνα της Γροιλανδίας, συμπεριλαμβανομένων σκαφών, drones και αεροσκαφών.

Αλλά η κυβέρνηση Τραμπ δεν έχει δείξει κανένα ενδιαφέρον να μιλήσει με τους Δανούς.

Εάν υπήρχε μια κοινή δήλωση και από τους 27 εταίρους της ΕΕ, συν το Ηνωμένο Βασίλειο, σύμμαχο του ΝΑΤΟ, υπέρ της κυριαρχίας της Δανίας, αυτό θα είχε στείλει ένα ισχυρό μήνυμα στην Ουάσινγκτον», τόνισε ο Καμίλ Γκράντε του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων.

Αλλά μόνο έξι από τους Ευρωπαίους συμμάχους της Δανίας εξέδωσαν κοινή δήλωση.

«Η Γροιλανδία ανήκει στον λαό της. Εναπόκειται στη Δανία και τη Γροιλανδία, και μόνο σε αυτές, να αποφασίζουν για θέματα που αφορούν τη Δανία και τη Γροιλανδία», ανέφεραν σε κοινή δήλωση οι ηγέτες της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας, της Πολωνίας, της Ισπανίας, της Βρετανίας και της Δανίας.

Την ίδια ώρα το σενάριο διάσπασης του ΝΑΤΟ, ενισχύεται. Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρέντερικσεν, προειδοποίησε ανοικτά ότι διακυβεύεται η κατάρρευση της συμμαχίας του ΝΑΤΟ που από το μήνυμα «η Γροιλανδία δεν πωλείται», πέρασε στην προειδοποίηση ότι «αν οι ΗΠΑ επιλέξουν να επιτεθούν στρατιωτικά σε μια άλλη χώρα του ΝΑΤΟ, όλα σταματούν, συμπεριλαμβανομένου του ΝΑΤΟ και, επομένως, της ασφάλειας που έχει παρασχεθεί από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου».

Guardian: Πώς η απειλή από τις ΗΠΑ υπονομεύει το ΝΑΤΟ

Το πιο διάσημο άρθρο στην ιδρυτική συνθήκη του ΝΑΤΟ , το άρθρο 5 δεν διακρίνει με σαφήνεια τι θα συνέβαινε αν δύο από τα μέλη του βρίσκονταν σε πόλεμο, επισημαίνεται στο δημοσίευμα. Οι συνθήκες του ΝΑΤΟ δεν κάνουν διάκριση μεταξύ επίθεσης σε έναν σύμμαχο από τρίτες χώρες ή από έναν άλλο σύμμαχο στο ΝΑΤΟ, αλλά υπάρχει η αντίληψη ότι το Άρθρο 5 της συμμαχίας – με το μήνυμα «όλοι για έναν και ένας για όλους» – δεν ισχύει για μια χώρα του ΝΑΤΟ που επιτίθεται σε μια άλλη.

Κανείς δεν θα περίμενε ρεαλιστικά από κανένα από τα 31 άλλα μέλη του ΝΑΤΟ να υπερασπιστεί στρατιωτικά τη Γροιλανδία εάν οι ΗΠΑ επιθυμούσαν να την καταλάβουν, ένα σημείο που τόνισε ο σύμβουλος του Τραμπ, Στίβεν Μίλερ, εν μία νυκτί. Ο πραγματικός κόσμος, πρόσθεσε, «διέπεται από τη δύναμη, αυτό διέπεται από τη βία, αυτό διέπεται από την ισχύ» – όχι από συνθήκες ή αμοιβαία υποστήριξη.

Τα στοιχεία του ΝΑΤΟ δείχνουν ότι οι ΗΠΑ αναμενόταν να δαπανήσουν 845 δισεκατομμύρια δολάρια για την άμυνα το 2025, ενώ οι άλλοι 31 σύμμαχοι συνολικά 559 δισεκατομμύρια δολάρια και ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε το 2024 ότι δεν θα προστάτευε τα «παραβατικά» μέλη του ΝΑΤΟ, χώρες που δεν είχαν επιτύχει τον τότε στόχο των δαπανών του 2% του ΑΕΠ για την άμυνα.

Οι ΗΠΑ δεν είναι πλέον «πρωτίστως επικεντρωμένες» στην υπεράσπιση της Ευρώπης, τόνισε τον Φεβρουάριο ο υπουργός Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ. Ήταν αρκετό για να προκαλέσει συναγερμό στην Ευρώπη, αλλά ακολούθησαν τα χειρότερα:

Η στρατηγική εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ περιλαμβάνει προειδοποίηση ότι η ήπειρος αντιμετωπίζει «πολιτισμική διαγραφή», εν μέρει επειδή, μέσα σε λίγες δεκαετίες, «ορισμένα μέλη του ΝΑΤΟ θα γίνουν στην πλειονότητά τους μη Ευρωπαϊκά», αφού η συμμαχία δεν βασίζεται πλέον στους 12 που ίδρυσαν το ΝΑΤΟ το 1949.

Γέφυρα Αρκτικής – Ατλαντικού και σπάνιες γαίες

Η λιγότερο πυκνοκατοικημένη χώρα στον κόσμο όπου οι 56.000 κάτοικοί της ταξιδεύουν με βάρκα, ελικόπτερο και αεροπλάνο μεταξύ των πόλεών της, κατέχει στρατηγική γεωπολιτική θέση, καθώς βρίσκεται ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Ευρώπη και διασχίζει το λεγόμενο χάσμα GIUK – ένα θαλάσσιο πέρασμα μεταξύ της Γροιλανδίας, της Ισλανδίας και του Ηνωμένου Βασιλείου που συνδέει την Αρκτική με τον Ατλαντικό Ωκεανό.

Τα πλούσια κοιτάσματα φυσικών πόρων συμπεριλαμβανομένων του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και των σπάνιων γαιών, την καθιστούν ακόμη πιο στρατηγικής σημασίας, ειδικά καθώς η Κίνα έχει αξιοποιήσει την κυριαρχία της στη βιομηχανία σπάνιων γαιών για να ασκήσει πίεση στις ΗΠΑ.

Ο θησαυρός ορυκτών της Γροιλανδίας που απαιτούνται για την κατασκευή των πάντων, από ηλεκτρικά αυτοκίνητα και ανεμογεννήτριες έως στρατιωτικό εξοπλισμό, μπορεί να γίνει πιο προσιτός καθώς η κλιματική κρίση λιώνει τους πάγους της Αρκτικής.

Ο Τραμπ έχει υποβαθμίσει τη σημασία των φυσικών πόρων της Γροιλανδίας, λέγοντας σε δημοσιογράφους τον περασμένο μήνα: «Χρειαζόμαστε τη Γροιλανδία για εθνική ασφάλεια, όχι για ορυκτά».Η Γροιλανδία είναι καλυμμένη με ρωσικά και κινεζικά πλοία παντού».

Την Κυριακή, προχώρησε σε νέα δήλωση: «Χρειαζόμαστε τη Γροιλανδία από την άποψη της εθνικής ασφάλειας και η Δανία δεν θα είναι σε θέση να το κάνει».

Η Γροιλανδία ενσωματώθηκε στη Δανία το 1953, καθώς ένα κύμα αποαποικιοποίησης σάρωσε τον κόσμο μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Το 1979 της παραχωρήθηκε αυτοδιοίκηση. Το 2009 απέκτησε αυτοδιοίκηση, αλλά η εξωτερική πολιτική, η πολιτική ασφαλείας, η άμυνα και η νομισματική πολιτική της εξακολουθούν να ελέγχονται από τη Δανία.

Σύμφωνα με τον Κούνο Φένκερ, βουλευτή του φιλοαμερικανικού κόμματος Ναλεράκ, της Δανίας, ορισμένα από τα σχόλια του Τραμπ «είναι αποδεκτά».

«Αν πει ότι η Γροιλανδία έχει το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση ή ότι θα μπορούσε να ενταχθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες, είναι μια μεγάλη προσφορά από τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών», δήλωσε ο Φένκερ στο CNN.