Τι αλλάζει από σήμερα στην ΕΕ

Η 1η Ιουλίου φέρνει σωρεία θεσμικών και κανονιστικών αλλαγών στις Βρυξέλλες, με πρωτεύοντα την αλλαγή σκυτάλης στην περιοδική προεδρία του Συμβουλίου Υπουργών, την έναρξη ισχύος της δασμολογικής συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ, τον τερματισμό τέλος της ατέλειας για τα φθηνά δέματα από Κίνα και το νέο καθεστώς προστασίας για τη χαλυβουργία.

• Η Ιρλανδία αναλαμβάνει την προεδρία του Συμβουλίου

Από σήμερα και έως τις 31 Δεκεμβρίου, η Ιρλανδία αναλαμβάνει για όγδοη φορά στην ιστορία της την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, διαδεχόμενη την Κύπρο. Η ιρλανδική προεδρία, υπό το σύνθημα «Ní neart go cur le chéile» («Δεν υπάρχει δύναμη χωρίς ενότητα»), έχει διαρθρώσει το πρόγραμμά της γύρω από τρεις πυλώνες: ανταγωνιστικότητα, αξίες και ασφάλεια.

Στο επίκεντρο θα βρεθούν η πρόοδος στον οδικό χάρτη «Μία Ευρώπη, Μία Αγορά» για την ενιαία αγορά, οι διαπραγματεύσεις για το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034, η ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής ικανότητας εν μέσω του πολέμου στην Ουκρανία, καθώς και η διεύρυνση.

Η Ιρλανδία θα προεδρεύσει σε περίπου 180 προπαρασκευαστικά όργανα του Συμβουλίου, ενώ σχηματίζει τρόικα προεδρίας με τη Λιθουανία και την Ελλάδα, που θα αναλάβουν αντίστοιχα το πρώτο και το δεύτερο εξάμηνο του 2027. Η Υπουργός Εξωτερικών της Ιρλανδίας, Χέλεν Μακέντι έχει τονίσει ότι προτεραιότητα αποτελεί η ενίσχυση της ευρωπαϊκής ασφάλειας και άμυνας σε μια περίοδο αυξανόμενης γεωπολιτικής αστάθειας.

• Τίθεται σε ισχύ η δασμολογική συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ

Μετά από μήνες καθυστερήσεων (και δύο αναστολές λόγω της κρίσης αναφορικά με τη Γροιλανδία) το Συμβούλιο έδωσε στις 25 Ιουνίου την οριστική έγκριση στους δύο Κανονισμούς που εφαρμόζουν τις δασμολογικές δεσμεύσεις της κοινής δήλωσης ΕΕ-ΗΠΑ του Αυγούστου 2025.

Οι Κανονισμοί καταργούν τους εναπομείναντες δασμούς σε αμερικανικά βιομηχανικά προϊόντα και παρέχουν προτιμησιακή πρόσβαση, μέσω δασμολογικών ποσοστώσεων, σε αμερικανικά θαλασσινά και ορισμένα μη ευαίσθητα γεωργικά προϊόντα, ενώ παρατείνουν την αναστολή δασμών στον αστακό.

Παράλληλα, περιλαμβάνουν ενισχυμένο μηχανισμό διασφάλισης, καθώς η Κομισιόν μπορεί να αναστείλει τις δασμολογικές παραχωρήσεις αν η Ουάσινγκτον δεν τηρήσει τις δεσμεύσεις της ή αν, έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, εξακολουθεί να επιβάλλει δασμό άνω του 15% σε παράγωγα προϊόντα χάλυβα και αλουμινίου από την ΕΕ. Η ρύθμιση θα ισχύσει έως τα τέλη του 2029, με ρήτρα λήξης. Όπως δήλωσε ο Κύπριος Υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας Μιχάλης Δαμιανός, «η ΕΕ θα παραμείνει αξιόπιστος εταίρος στο παγκόσμιο εμπόριο», με «ισχυρές δικλείδες ασφαλείας για την προστασία των ευρωπαϊκών συμφερόντων».

• Τέλος στην ατέλεια για τα δέματα Temu και Shein

Από σήμερα, τα δέματα αξίας κάτω των 150 ευρώ που εισέρχονται στην ΕΕ από τρίτες χώρες (κυρίως μέσω πλατφορμών ηλεκτρονικού εμπορίου όπως οι Temu, Shein και AliExpress) δεν θα απαλλάσσονται πλέον από δασμούς. Θα επιβάλλεται πάγιος δασμός 3 ευρώ ανά κατηγορία προϊόντος (δασμολογική κλάση) εντός κάθε δέματος, μέτρο που αποτελεί προσωρινή λύση έως ότου τεθεί σε πλήρη εφαρμογή, το 2028, ο νέος Κόμβος Δεδομένων Τελωνείων της ΕΕ και καταργηθεί οριστικά το όριο των 150 ευρώ.

Η αλλαγή έρχεται καθώς, σύμφωνα με στοιχεία της Κομισιόν, το 2024 εισήλθαν στην ΕΕ 4,6 δισεκατομμύρια δέματα χαμηλής αξίας, πάνω από το 90% εκ των οποίων προέρχονταν όταν από την Κίνα, δημιουργώντας αθέμιτο ανταγωνισμό για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και κινδύνους για την ασφάλεια των καταναλωτών.

Ταυτόχρονα, από σήμερα οι κωδικοί ταυτοποίησης προϊόντων (PIDs) μπορούν να δηλώνονται προαιρετικά, ενώ θα είναι υποχρεωτικοί την 1η Νοεμβρίου.

• Νέα προστατευτικά μέτρα για τη χαλυβουργία

Παράλληλα, τίθεται σε ισχύ ο νέος Κανονισμός για την προστασία της ευρωπαϊκής χαλυβουργίας από την παγκόσμια πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα, ο οποίος αντικαθιστά τα προσωρινά μέτρα διασφάλισης που έληγαν στις 30 Ιουνίου.

Ο Κανονισμός εισάγει αναθεωρημένο σύστημα δασμολογικών ποσοστώσεων με σημαντική μείωση των ποσοστώσεων εισαγωγών και υψηλότερους δασμούς για ποσότητες που τις υπερβαίνουν, καθώς και τον λεγόμενο κανόνα melt and pour («κανόνας της χώρας τήξης και χύτευσης») για τον προσδιορισμό της καταγωγής του χάλυβα, με στόχο τον περιορισμό καταστρατηγήσεων.

Η ρύθμιση θεωρείται κρίσιμη για έναν κλάδο που απασχολεί περίπου 300.000 εργαζομένους στην ΕΕ και βρίσκεται αντιμέτωπος με παγκόσμια πλεονάζουσα παραγωγή που αναμένεται να φτάσει τους 721 εκατομμύρια τόνους έως το 2027.