Τα αντίποινα του Ιράν εγείρουν ερωτήματα για την αεράμυνα των ΗΠΑ

Η επίθεση του Ιράν στη ναυτική βάση των ΗΠΑ στο Μπαχρέιν αναδεικνύει αδυναμίες στην αεράμυνα και εγείρει ανησυχίες στην Ουάσινγκτον και στους περιφερειακούς της συμμάχους. Βίντεο που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο, δείχνουν πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη να πλήττουν την ευρύτερη περιοχή του αρχηγείου του 5ου Στόλου των ΗΠΑ στο Μπαχρέιν. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν αναφορές για θύματα. Ο αμερικανικός στρατός εκτιμάται ότι είχε κάποια προειδοποίηση για την επίθεση και έλαβε μέτρα προφύλαξης, απομακρύνοντας το προσωπικό του.

Ο Τομ Σαρπ, πρώην διοικητής του Βασιλικού Ναυτικού του Ηνωμένου Βασιλείου, εκτιμά ότι το Μπαχρέιν πιθανότατα θεωρούνταν από το Ιράν ως ένας στόχος υψηλού συμβολισμού που στο παρελθόν διέθετε σχετικά λίγα συστήματα αεράμυνας. Αυτό φαίνεται να υπογραμμίζεται από βίντεο που δείχνει ένα σχετικά αργοκίνητο ιρανικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος (drone) Shahed να διαπερνά την αεράμυνα. Στην Ουκρανία, drones αυτού του τύπου συχνά αναχαιτίζονται ακόμη και με χρήση βαρέων πολυβόλων.

Τις τελευταίες εβδομάδες, σύμφωνα με πληροφορίες, οι ΗΠΑ μετέφεραν επιπλέον συστήματα αεράμυνας στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένων των προηγμένων συστημάτων THAAD και Patriot, ικανών να αναχαιτίζουν βαλλιστικούς πυραύλους. Ωστόσο, πρόκειται για ακριβά μέσα με περιορισμένη διαθεσιμότητα. Συγκριτικά, η Ουκρανία διαθέτει λιγότερες από δέκα συστοιχίες Patriot και εξακολουθεί να αντιμετωπίζει δυσκολίες στην προστασία του Κιέβου. Ωστόσο, παραμένει αμφίβολο αν οι ΗΠΑ διαθέτουν επαρκή αριθμό συστημάτων ώστε να καλύψουν όλες τις στρατιωτικές βάσεις και τα συμφέροντά τους στη Μέση Ανατολή.

Το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ έχει επίσης αναπτύξει περίπου δώδεκα αντιτορπιλικά κλάσης Arleigh Burke στον Περσικό Κόλπο και στην ανατολική Μεσόγειο. Τα πλοία αυτά διαθέτουν δυνατότητες αεράμυνας και μπορούν να αναχαιτίζουν drones και βαλλιστικούς πυραύλους. Έχουν ήδη αποδειχθεί αποτελεσματικά στην Ερυθρά Θάλασσα εναντίον των ανταρτών Χούθι στην Υεμένη, που υποστηρίζονται από το Ιράν. Μεταξύ 2024 και 2026, οι ΗΠΑ αναχαίτισαν σχεδόν 400 drones και πυραύλους των Χούθι.

Μαχητικά αεροσκάφη των ΗΠΑ που έχουν αναπτυχθεί στην περιοχή είναι επίσης ικανά να αναχαιτίζουν drones και πυραύλους. Οι ΗΠΑ διαθέτουν πλέον περισσότερα από 100 αεροσκάφη στην περιοχή. Ωστόσο, ακόμη και αυτές οι σημαντικές δυνατότητες ενδέχεται να μην επαρκούν για να αποτρέψουν το Ιράν από το να πλήξει επιτυχώς ορισμένους στόχους.

Πριν από τα τελευταία πλήγματα ΗΠΑ και Ισραήλ, το Ιράν εκτιμάται ότι διέθετε περίπου 2.000 βαλλιστικούς πυραύλους μικρού βεληνεκούς, καθώς και πολύ μεγαλύτερο αριθμό επιθετικών drones μίας κατεύθυνσης. Τα ιρανικά drones Shahed έχουν εξαχθεί στη Ρωσία και συνεχίζουν να προκαλούν σοβαρές καταστροφές στην Ουκρανία. Η Ρωσία πλέον παράγει χιλιάδες drones αυτού του τύπου κάθε μήνα και φέρεται να έχει συμβάλει στην τεχνολογική εξέλιξη των ιρανικών drones.

Ο Σαρπ σημειώνει ότι κατά τη θητεία του στο Βασιλικό Ναυτικό διεξάγονταν ασκήσεις προσομοίωσης ιρανικής επίθεσης σε στρατιωτικές βάσεις στη Μέση Ανατολή. Σε ορισμένα σενάρια, πύραυλοι και drones κατάφερναν αναπόφευκτα να διαπεράσουν την περιορισμένη αεράμυνα.

«Αν οι Ιρανοί εξαπολύσουν ό,τι διαθέτουν με ταχύτητα και ένταση- εφόσον το καθεστώς αισθανθεί ότι απειλείται- τότε οι ΗΠΑ θα εξαντλήσουν τελικά τους αναχαιτιστές THAAD και Patriot», προειδοποιεί.

Προσθέτει επίσης ότι οι ιρανικές δυνατότητες σε drones και πυραύλους είναι «σε μεγάλο βαθμό διασκορπισμένες».

Ωστόσο, ο Έντμουντ Φίτον-Μπράουν, ανώτερος ερευνητής στο Ίδρυμα για την Υπεράσπιση των Δημοκρατιών, εκτιμά ότι υπάρχουν ενδείξεις πως, αν και το Ιράν επιδιώκει αντίποινα, ενδέχεται να μη θέλει κλιμάκωση και ευρύτερη σύγκρουση.

Παραμένει ασαφές σε ποιο βαθμό τα περσινά πλήγματα ΗΠΑ και Ισραήλ έπληξαν τις στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν.

«Τα πρώτα σημάδια δείχνουν ότι τα ιρανικά αντίποινα ήταν σχετικά περιορισμένης κλίμακας», σημειώνει.

Αξίζει να υπενθυμιστεί ότι, έπειτα από έναν χρόνο επιθέσεων κατά των Χούθι στην Υεμένη, οι ΗΠΑ είχαν περιορίσει αλλά όχι εξαλείψει την ικανότητά τους να εκτοξεύουν πυραύλους και drones.

Οι πόλεμοι που διεξάγονται αποκλειστικά από αέρος σπάνια οδηγούν σε καθοριστικές νίκες ή αλλαγή καθεστώτος. Οι βομβαρδισμοί των δυνάμεων του ΝΑΤΟ στη Λιβύη το 2011 ίσως αποτελούν εξαίρεση, αν και ακολούθησε χάος.

Το Ιράν διαθέτει επίσης σημαντικές δυνατότητες πλήγματος κατά του αμερικανικού ναυτικού- εφόσον βρίσκεται εντός εμβέλειας. Διαθέτει μεγάλα αποθέματα αντιπλοϊκών πυραύλων, καθώς και μικρά, γρήγορα, μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Παραμένει ανοιχτό το ερώτημα αν η Κίνα έχει παράσχει στρατιωτική υποστήριξη στο Ιράν τους τελευταίους μήνες.

Ο Ντάνιελ Μπάιμαν από το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών στην Ουάσιγκτον, επισημαίνει ότι τα αρχικά πλήγματα ενδέχεται να πλήξουν την ηγεσία και στρατιωτικά μέσα του Ιράν, όμως οι ΗΠΑ «μπορεί να δυσκολευτούν να διατηρήσουν τις επιχειρήσεις, ενώ για το Ιράν η βασική στρατηγική επιβίωσης είναι απλώς να αντέξει».

Η Ουκρανία αποτελεί υπενθύμιση της σημασίας της αεράμυνας- το κύριο αίτημα του Προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι προς τους συμμάχους του. Ο πόλεμος στην Ουκρανία δείχνει επίσης πόσο δύσκολη είναι η άμυνα απέναντι σε σύνθετες, μαζικές επιθέσεις που περιλαμβάνουν εκατοντάδες drones και δεκάδες πυραύλους. Οι ΗΠΑ διαθέτουν περισσότερους πόρους και, μαζί με το Ισραήλ, στοχεύουν τις ιρανικές εγκαταστάσεις παραγωγής drones και πυραύλων, καθώς και τις θέσεις εκτόξευσης.

Ωστόσο, η εξάλειψη αυτής της απειλής δεν θα είναι εύκολη. Μια παρατεταμένη σύγκρουση θα αποτελέσει πρόκληση όχι μόνο για το Ιράν, αλλά και για τα αποθέματα και την εφοδιαστική αλυσίδα οπλικών συστημάτων των ΗΠΑ- σε έναν πόλεμο μακριά από τα εδάφη της.