«Στο σκοτάδι» ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν Μοτζτάμπα Χαμενεΐ – Αναφορές για σοβαρά τραύματα και ερωτήματα για τον ρόλο του

Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ εξακολουθεί να αναρρώνει από σοβαρά τραύματα στο πρόσωπο και στα πόδια, τα οποία υπέστη στην αεροπορική επιδρομή που σκότωσε τον πατέρα του στην αρχή του πολέμου, δήλωσαν στο Reuters τρία πρόσωπα από τον στενό του κύκλο.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, το πρόσωπό του παραμορφώθηκε από την επίθεση στο συγκρότημα του ανώτατου ηγέτη, στο κέντρο της Τεχεράνης, ενώ υπέστη και σοβαρό τραυματισμό στο ένα ή και στα δύο πόδια.

Ο 56χρονος, ωστόσο, αναρρώνει από τα τραύματά του και παραμένει πνευματικά οξύς, ανέφεραν οι πηγές, οι οποίες ζήτησαν να μην κατονομαστούν λόγω της ευαισθησίας του θέματος. Δύο εξ αυτών είπαν ότι συμμετέχει σε συσκέψεις με ανώτερους αξιωματούχους μέσω ηχητικών τηλεδιασκέψεων και λαμβάνει μέρος στη λήψη αποφάσεων για μείζονα ζητήματα, όπως ο πόλεμος και οι διαπραγματεύσεις με την Ουάσινγκτον.

Το κατά πόσο η κατάσταση της υγείας του τού επιτρέπει να ασκεί κρατικά καθήκοντα τίθεται τη στιγμή που το Ιράν αντιμετωπίζει μία από τις πιο επικίνδυνες περιόδους των τελευταίων δεκαετιών, καθώς το Σάββατο ξεκινούν υψηλού ρίσκου ειρηνευτικές συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες στην πρωτεύουσα του Πακιστάν, το Ισλαμαμπάντ.

Οι μαρτυρίες από πρόσωπα κοντά στον κύκλο του Χαμενεΐ αποτελούν μέχρι στιγμής την πιο λεπτομερή περιγραφή της κατάστασής του εδώ και εβδομάδες. Το Reuters σημειώνει ότι δεν ήταν σε θέση να επιβεβαιώσει ανεξάρτητα τις πληροφορίες αυτές.

Η τοποθεσία στην οποία βρίσκεται, η κατάσταση της υγείας του και η δυνατότητά του να κυβερνά παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άγνωστες στο κοινό, καθώς δεν έχει δημοσιευθεί καμία φωτογραφία, βίντεο ή ηχητικό μήνυμά του από την αεροπορική επίθεση και τον ορισμό του ως διαδόχου του πατέρα του στις 8 Μαρτίου.

Η αποστολή του Ιράν στα Ηνωμένα Έθνη δεν απάντησε σε ερωτήσεις του Reuters σχετικά με την έκταση των τραυμάτων του ή για τον λόγο που δεν έχει ακόμη εμφανιστεί σε εικόνα ή ηχογράφηση. Ο Χαμενεΐ τραυματίστηκε στις 28 Φεβρουαρίου, την πρώτη ημέρα του πολέμου που εξαπέλυσαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ, κατά την επίθεση που σκότωσε τον πατέρα και προκάτοχό του, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος κυβερνούσε από το 1989. Στο ίδιο πλήγμα σκοτώθηκαν επίσης η σύζυγος του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο κουνιάδος του και η αδελφή της συζύγου του.

Δεν έχει υπάρξει επίσημη ιρανική ανακοίνωση για την ακριβή έκταση των τραυμάτων του. Ωστόσο, παρουσιαστής της κρατικής τηλεόρασης τον χαρακτήρισε «janbaz», όρο που χρησιμοποιείται για όσους έχουν τραυματιστεί σοβαρά σε πόλεμο, μετά τον ορισμό του ως ανώτατου ηγέτη.

Οι περιγραφές για τα τραύματά του συμβαδίζουν με δήλωση του Αμερικανού υπουργού Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ στις 13 Μαρτίου, όταν είχε αναφέρει ότι ο Χαμενεΐ ήταν «τραυματισμένος και πιθανόν παραμορφωμένος».

Πηγή με γνώση των αμερικανικών εκτιμήσεων των υπηρεσιών πληροφοριών είπε στο Reuters ότι θεωρείται πιθανό ο Χαμενεΐ να έχει χάσει το ένα πόδι του.

Η CIA αρνήθηκε να σχολιάσει την κατάσταση της υγείας του, ενώ και το γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού δεν απάντησε σε σχετικές ερωτήσεις.

Ο Άλεξ Βατάνκα, ανώτερος ερευνητής στο Middle East Institute, εκτίμησε ότι, ανεξαρτήτως της βαρύτητας των τραυμάτων του, είναι μάλλον απίθανο ο νέος και άπειρος ηγέτης να μπορέσει να ασκήσει την απόλυτη εξουσία που διέθετε ο πατέρας του. Αν και θεωρείται ότι εκπροσωπεί τη συνέχεια, θα χρειαστούν χρόνια μέχρι να αποκτήσει το ίδιο επίπεδο αυτονόητης επιρροής, πρόσθεσε.

«Ο Μοτζτάμπα θα είναι μία φωνή, αλλά όχι η καθοριστική», είπε. «Πρέπει να αποδείξει ότι αποτελεί την αξιόπιστη, ισχυρή και κυρίαρχη φωνή. Το ίδιο το καθεστώς πρέπει να αποφασίσει προς ποια κατεύθυνση θα κινηθεί».

Ένα από τα πρόσωπα του στενού του κύκλου δήλωσε ότι εικόνες του ανώτατου ηγέτη ενδέχεται να δοθούν στη δημοσιότητα μέσα στους επόμενους έναν ή δύο μήνες και ότι ίσως εμφανιστεί ακόμη και δημόσια, αν και και οι τρεις πηγές υπογράμμισαν ότι αυτό θα συμβεί μόνο όταν το επιτρέψουν η υγεία του και οι συνθήκες ασφαλείας.

«Δεν γνωρίζουμε πολλά για την κοσμοθεωρία του»

Στο θεοκρατικό σύστημα εξουσίας του Ιράν, η ανώτατη εξουσία υποτίθεται ότι ασκείται από τον ανώτατο ηγέτη, έναν σεβαστό σιίτη κληρικό που διορίζεται από συνέλευση 88 αγιατολάχ. Ο ανώτατος ηγέτης εποπτεύει τον εκλεγμένο πρόεδρο, ενώ ασκεί άμεσο έλεγχο και σε παράλληλους θεσμούς, όπως οι Φρουροί της Επανάστασης, μια ισχυρή πολιτική και στρατιωτική δύναμη.

Ο πρώτος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί, απολάμβανε αδιαμφισβήτητη εξουσία ως χαρισματικός ηγέτης της επανάστασης και ως ο πλέον διακεκριμένος κληρικός της εποχής του.

Ο διάδοχός του, Αλί Χαμενεΐ, ήταν λιγότερο προβεβλημένος θρησκευτικός ηγέτης, αλλά είχε διατελέσει πρόεδρος του Ιράν. Πέρασε δεκαετίες εδραιώνοντας την εξουσία του μετά τον διορισμό του το 1989, εν μέρει ενισχύοντας τη δύναμη των Φρουρών της Επανάστασης.

Ο γιος του, Μοτζτάμπα, δεν διαθέτει την ίδια απόλυτη εξουσία, όπως είχαν αναφέρει παλαιότερα στο Reuters ανώτερες ιρανικές πηγές. Οι Φρουροί της Επανάστασης, που τον βοήθησαν να φτάσει στην κορυφή μετά τη δολοφονία του πατέρα του, αναδείχθηκαν στην κυρίαρχη φωνή στις στρατηγικές αποφάσεις κατά τη διάρκεια του πολέμου. Η αποστολή του Ιράν στον ΟΗΕ δεν απάντησε σε ερωτήσεις για την πραγματική ισχύ των Φρουρών και του νέου ανώτατου ηγέτη.

Ως πρόσωπο με επιρροή στο γραφείο του πατέρα του, ο Χαμενεΐ είχε ήδη επί χρόνια συμμετοχή στην άσκηση εξουσίας στα ανώτατα κλιμάκια της Ισλαμικής Δημοκρατίας, σύμφωνα με αξιωματούχους και πρόσωπα εκ των έσω, οικοδομώντας δεσμούς με ανώτερους αξιωματούχους των Φρουρών.

Αν και θεωρείται ευρέως πιθανό να συνεχίσει τη σκληροπυρηνική γραμμή του πατέρα του λόγω των δεσμών του με τους Φρουρούς, «δεν γνωρίζουμε πολλά για την κοσμοθεωρία του», δήλωσε ο Βατάνκα.

Η πρώτη επικοινωνία του Χαμενεΐ με τον ιρανικό λαό ως ανώτατου ηγέτη έγινε στις 12 Μαρτίου, μέσω γραπτής ανακοίνωσης που διαβάστηκε στην κρατική τηλεόραση, στην οποία ανέφερε ότι το Στενό του Ορμούζ πρέπει να παραμείνει κλειστό και προειδοποιούσε τις χώρες της περιοχής να κλείσουν τις αμερικανικές βάσεις.

Έκτοτε, το γραφείο του έχει εκδώσει λίγες ακόμη σύντομες γραπτές ανακοινώσεις, μεταξύ αυτών και μία στις 20 Μαρτίου, με την οποία χαιρετούσε το περσικό νέο έτος, χαρακτηρίζοντάς το «έτος αντίστασης».

Οι δημόσιες τοποθετήσεις για τη στάση του Ιράν στον πόλεμο, την προσέγγιση στη διπλωματία, τις σχέσεις με τους γείτονες, τις διαπραγματεύσεις για εκεχειρία και την εσωτερική αναταραχή έχουν γίνει από άλλους ανώτερους αξιωματούχους.

«Πού είναι ο Μοτζτάμπα;» – Τα memes στα κοινωνικά δίκτυα

Η απουσία του Χαμενεΐ αποτελεί αντικείμενο έντονης συζήτησης στα ιρανικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης και σε ομάδες εφαρμογών μηνυμάτων, όποτε το επιτρέπει η διακεκομμένη πρόσβαση στο διαδίκτυο, με θεωρίες συνωμοσίας να κυκλοφορούν σχετικά με την κατάσταση της υγείας του και το ποιος κυβερνά πραγματικά τη χώρα.

Ένα από τα πιο διαδεδομένα memes δείχνει μια άδεια καρέκλα κάτω από προβολέα, με το σύνθημα «Πού είναι ο Μοτζτάμπα;».

Από την άλλη πλευρά, ορισμένοι υποστηρικτές της κυβέρνησης, ανάμεσά τους και ανώτερο στέλεχος των Μπασίτζ, της εθελοντικής παραστρατιωτικής οργάνωσης που υπάγεται στους Φρουρούς της Επανάστασης, υποστηρίζουν ότι είναι σημαντικό να παραμένει χαμηλών τόνων, δεδομένης της απειλής από τα κύματα αμερικανικών και ισραηλινών αεροπορικών επιδρομών, που έχουν ήδη εξοντώσει μεγάλο μέρος της ηγεσίας της χώρας.

Ένα χαμηλόβαθμο μέλος των Μπασίτζ συμφώνησε.

«Γιατί να εμφανιστεί δημόσια; Για να γίνει στόχος αυτών των εγκληματιών;» ανέφερε σε γραπτό μήνυμά του ο Μοχαμάντ Χοσεϊνί, από την πόλη Κομ.