Στενά του Ορμούζ: Μυστική επιχείρηση των ΗΠΑ για τις ροές πετρελαίου

Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν οργανώσει αθόρυβα έναν θαλάσσιο «διάδρομο ασφαλείας» μέσα και έξω από τα Στενά του Ορμούζ, με στόχο να κρατήσουν ζωντανή τη ροή πετρελαίου προς τις διεθνείς αγορές, σύμφωνα με δύο Αμερικανούς αξιωματούχους που μίλησαν στο Axios.

Σε μια περίοδο όπου ακόμη και η παραμικρή διαταραχή στις θαλάσσιες μεταφορές μπορεί να εκτοξεύσει τις τιμές, η επιχείρηση στα Στενά του Ορμούζ αποκτά βαρύνουσα σημασία: δεν πρόκειται απλώς για στρατιωτική παρουσία, αλλά για έναν προσεκτικά σχεδιασμένο μηχανισμό που επιχειρεί να εξασφαλίσει προβλεψιμότητα στην πιο κρίσιμη ενεργειακή «πύλη» του πλανήτη.

Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η επιχείρηση βρίσκεται σε εξέλιξη εδώ και αρκετές εβδομάδες. Κάθε βράδυ, περίπου 15 έως 20 πετρελαιοφόρα περνούν από το νότιο κανάλι του στενού, κοντά στις ακτές του Ομάν. Με αυτόν τον τρόπο, εκτιμάται ότι μεταφέρονται πλέον περίπου 10 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα — ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο ήμισυ των όγκων που διακινούνταν από τα Στενά του Ορμούζ πριν από τον πόλεμο. Η εικόνα αυτή δείχνει μεν μερική αποκατάσταση, αλλά και το μέγεθος του πλήγματος που είχε δεχθεί η αγορά όταν η κίνηση άρχισε να διακόπτεται.

Πώς λειτουργεί η «σιωπηλή» επιχείρηση των ΗΠΑ

Η αμερικανική επιχείρηση δεν περιορίζεται στη συνοδεία φορτωμένων πετρελαιοφόρων που κατευθύνονται προς τις διεθνείς αγορές. Το σχέδιο, όπως περιγράφεται, καλύπτει ολόκληρο τον κύκλο μεταφοράς: οι αμερικανικές δυνάμεις βοηθούν επίσης άδεια δεξαμενόπλοια να εισέρχονται στον Περσικό Κόλπο από την Αραβική Θάλασσα μέσω των Στενών του Ορμούζ, να παραλαμβάνουν φορτία από χώρες της περιοχής και στη συνέχεια να επιστρέφουν ξανά από το ίδιο πέρασμα.

Κάθε βράδυ καταρτίζεται ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα κίνησης για τα πλοία που θα κινηθούν προς και από τον Περσικό Κόλπο. Τα δεξαμενόπλοια διέρχονται από το νότιο κανάλι σε αυστηρά καθορισμένα χρονικά «παράθυρα» και ακολουθούν οδηγίες που —σύμφωνα με τις αμερικανικές πηγές— δίνονται από τον αμερικανικό στρατό. Η λογική είναι απλή: όσο πιο συντονισμένη και συμπαγής είναι η ροή, τόσο μειώνονται τα περιθώρια να στοχοποιηθούν μεμονωμένα πλοία ή να προκληθεί πανικός που θα «παγώσει» την ασφάλιση και τη ναυτιλιακή δραστηριότητα.

Την ίδια στιγμή, αμερικανικά μαχητικά αεροσκάφη φέρονται να παρέχουν κάλυψη από πιθανές επιθέσεις με ιρανικούς πυραύλους κρουζ και drones. Η προστασία δεν είναι μόνο ναυτική· είναι πολυεπίπεδη, ώστε να αποτρέπονται χτυπήματα που θα μπορούσαν να προκαλέσουν τόσο υλική ζημιά όσο και αλυσιδωτές επιπτώσεις στην αγορά.

Χαρακτηριστική είναι η δήλωση ενός εκ των Αμερικανών αξιωματούχων στο Axios: «Ελέγχουμε τη νότια λωρίδα των Στενών του Ορμούζ εδώ και δύο μήνες. Οι Φρουροί της Επανάστασης μπορεί να προκαλούν προβλήματα, αλλά δεν ελέγχουν το στενό. Εμείς το ελέγχουμε». Η φράση αυτή αποτυπώνει το μήνυμα που επιχειρεί να εκπέμψει η Ουάσιγκτον: το πέρασμα παραμένει λειτουργικό, οι ροές συνεχίζονται και η αβεβαιότητα πρέπει να περιοριστεί.

Περιορισμένη η επιτήρηση από το Ιράν στο νότιο κανάλι

Σύμφωνα με τους Αμερικανούς αξιωματούχους, η επιχείρηση κατέστη δυνατή μετά από πρόσφατη εκστρατεία δύο εβδομάδων της αμερικανικής Κεντρικής Διοίκησης, η οποία φέρεται να προκάλεσε σημαντικές ζημιές στα ιρανικά συστήματα ραντάρ και θαλάσσιας επιτήρησης. Με απλά λόγια, το Ιράν —τουλάχιστον ως προς την εικόνα που διαθέτει για την κίνηση στο νότιο κανάλι των Στενών του Ορμούζ— φέρεται να βλέπει λιγότερα και αργότερα.

Η ιρανική επιτήρηση, πάντα κατά τις αμερικανικές πηγές, έχει περιοριστεί σε ορισμένα ραντάρ που κατάφερε να επαναφέρει σε λειτουργία, καθώς και σε παρατηρητές που επιχειρούν με μικρά ταχύπλοα των Φρουρών της Επανάστασης. Αυτό, υποστηρίζουν οι ίδιες πηγές, επηρεάζει και τον τρόπο που εκδηλώνονται οι επιθέσεις: όταν η εικόνα είναι θολή, τα πλήγματα τείνουν να γίνονται πιο «γενικά», προς περιοχές όπου εκτιμάται ότι μπορεί να περνούν δεξαμενόπλοια.

Ορισμένα πλοία έχουν δεχθεί πλήγματα, σύμφωνα με τους αξιωματούχους, ενώ αρκετές επιθέσεις έχουν αναχαιτιστεί. Μόνο νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, αμερικανικές δυνάμεις φέρονται να κατέρριψαν οκτώ ιρανικά drones και δύο πυραύλους κρουζ, γεγονός που δείχνει πόσο λεπτή παραμένει η ισορροπία ακόμη κι αν οι ροές έχουν εν μέρει αποκατασταθεί.

Έως και 20 εκατ. βαρέλια σε μία ημέρα: τι σημαίνει για την αγορά

Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι τις τελευταίες δύο εβδομάδες περίπου 15 έως 20 πετρελαιοφόρα περνούν κάθε βράδυ από τα Στενά του Ορμούζ, επιτρέποντας τη συνέχιση των εξαγωγών. Οι ημερήσιες εξαγωγές έχουν αυξηθεί σταδιακά και πλέον πλησιάζουν τα 10 εκατομμύρια βαρέλια. Σε ορισμένες ημέρες των τελευταίων εβδομάδων, η ποσότητα πετρελαίου που μετακινήθηκε από τον Περσικό Κόλπο φέρεται να έφτασε τα 15 έως 20 εκατομμύρια βαρέλια — μια ένδειξη ότι, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, ο «διάδρομος» μπορεί να σηκώσει μεγαλύτερο φορτίο.

Μάλιστα, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, σε μία από τις νύχτες αυτής της εβδομάδας είχαν προγραμματιστεί να περάσουν από τη νότια λωρίδα περισσότερα από 20 πλοία, μεταφέροντας δυνητικά περίπου 15 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου. Αυτές οι ποσότητες δεν είναι απλώς στατιστική: είναι ο παράγοντας που επηρεάζει άμεσα τις τιμές, τα ασφάλιστρα κινδύνου και την ψυχολογία των αγορών. Όταν η διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ διαταράχθηκε, οι τιμές ανέβηκαν απότομα. Η μερική επαναφορά των ροών περιορίζει τις πιέσεις στην παγκόσμια προσφορά, αν και οι όγκοι παραμένουν χαμηλότεροι από τα προπολεμικά επίπεδα.

Τραμπ: «Τεράστια ποσότητα πετρελαίου βγαίνει από το Ορμούζ»

Ο Ντόναλντ Τραμπ επιβεβαίωσε τη σημασία των εξελίξεων, δηλώνοντας στο Axios ότι «τεράστια ποσότητα πετρελαίου» βγαίνει πλέον από τα Στενά του Ορμούζ. Υποστήριξε επίσης ότι οι ΗΠΑ δεν διαπραγματεύονται αυτή τη στιγμή με το Ιράν, κατηγορώντας την Τεχεράνη ότι «χάνει χρόνο».

«Οι Ιρανοί έχουν ακόμη κάποια δύναμη να πολεμήσουν, αλλά συνολικά είναι σκιά του εαυτού τους», είπε χαρακτηριστικά, δίνοντας πολιτικό τόνο σε μια υπόθεση που έχει εξ ορισμού παγκόσμιες οικονομικές συνέπειες.