Πόλεμος στο Ιράν: Το Ισραήλ προετοιμάζεται για καθυστερημένες οικονομικές επιπτώσεις

Η οικονομία του Ισραήλ φαίνεται μέχρι στιγμής ότι αντέχει τις επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν, χάρη στην ισχυρή απόδοση του ενεργειακού του μοντέλου και στην καθοριστική συμβολή της οικονομίας υπηρεσιών στο ΑΕΠ. Παρ’ όλα αυτά, η προοπτική ενός καθυστερημένου οικονομικού σοκ παραμένει ανησυχητική.

Το Ισραήλ είχε μέχρι στιγμής υποστεί μόνο οριακές επιπτώσεις. Ο πληθωρισμός που προκλήθηκε από τη σύγκρουση με το Ιράν σταθεροποιήθηκε μετά από έναν μήνα, ιδιαίτερα όσον αφορά τις τιμές του αερίου στα πρατήρια. Ωστόσο, οι οδηγοί στο Ισραήλ θα αρχίσουν να αισθάνονται τις επιπτώσεις του πολέμου στις αρχές Απριλίου, όταν η κυβέρνηση- η οποία καθορίζει το μηνιαίο ανώτατο όριο τιμής των καυσίμων- θα ενσωματώσει στην τιμολόγησή της την πρόσφατη αύξηση των τιμών του πετρελαίου. Η τιμή για ένα λίτρο αμόλυβδης βενζίνης 95 θα μπορούσε τότε να ξεπεράσει τα 8 σέκελ (€2,19) ανά λίτρο, σημειώνοντας αύξηση πάνω από 15%, πλησιάζοντας τα επίπεδα που παρατηρήθηκαν μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022.

Σε μια σύγκρουση με το Ιράν και τους συμμάχους του, που το Ισραήλ χαρακτηρίζει «υπαρξιακή» για το μέλλον του, οι οικονομικές επιπτώσεις, τόσο σε διεθνές όσο και σε εγχώριο επίπεδο, παραμένουν προς το παρόν δευτερεύον ζήτημα. Αυτό οφείλεται πρώτον στο γεγονός ότι η ισραηλινή οικονομία είναι κυρίως προσανατολισμένη στις υπηρεσίες, γεγονός που την καθιστά λιγότερο εξαρτημένη από ενεργοβόρες βιομηχανίες. Δεύτερον, το ιδιαίτερο ενεργειακό προφίλ του Ισραήλ του παρέχει μερική προστασία: Η εγχώρια παραγωγή φυσικού αερίου αντιστοιχεί στο 45% του εθνικού ενεργειακού μίγματος, σε σύγκριση με μόλις 37% για το πετρέλαιο, γεγονός που εξασφαλίζει στο Ισραήλ κυριαρχική πρόσβαση στους ενεργειακούς πόρους που χρειάζεται για να παράγει πάνω από το 70% της ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνει η χώρα.

Ωστόσο, ο πόλεμος έχει προκαλέσει σοβαρές διαταραχές στην υπεράκτια παραγωγή στη Μεσόγειο.

«Η κατάσταση δεν οδηγεί σε κατάρρευση του συστήματος, αλλά σε ένα σύστημα που λειτουργεί υπό πίεση», δήλωσε στη γαλλική εφημερίδα Le Monde, ο Άβρι Σέχτερ, διευθυντής του Ινστιτούτου Ενεργειακής Ασφάλειας Yannay στο Πανεπιστήμιο Reichman. «Η παραγωγή ενέργειας στο Ισραήλ έπρεπε να προσαρμοστεί ανάλογα. Μέρος του φορτίου μεταφέρθηκε βασικά σε εναλλακτικά καύσιμα, κυρίως σε σταθμούς παραγωγής με ντίζελ και άνθρακα» εξήγησε.

Αυτές είναι ακριβότερες πηγές ενέργειας, οι οποίες οδηγούν σε βραχυπρόθεσμο πληθωρισμό.

Αναθεώρηση για τον ρυθμό ανάπτυξης

Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει ωθήσει την κυβέρνηση να αναθεωρήσει τις προβλέψεις ανάπτυξης για το 2026, οι οποίες μειώθηκαν από 5,2% τον Δεκέμβριο του 2025 σε 4,7% στις αρχές Μαρτίου. Ωστόσο, η εκτίμηση αυτή θεωρείται αισιόδοξη δεδομένων των επιπτώσεων του πολέμου. Η Τράπεζα του Ισραήλ δήλωσε ότι αναμένει ο πόλεμος να έχει «ακόμα σοβαρότερο» οικονομικό αντίκτυπο. Άλλοι αναλυτές, όπως η αμερικανική τράπεζα J.P. Morgan, εξέφρασαν παρόμοιες αμφιβολίες. Ο Μπεντζαμίν Μπεντάλ, ερευνητής και καθηγητής στο ανεξάρτητο ερευνητικό ινστιτούτο Taub Center, δήλωσε ότι η σύγκρουση έχει τρεις βασικές οικονομικές συνέπειες για το Ισραήλ: το άμεσο κόστος του πολέμου όσον αφορά τις στρατιωτικές δαπάνες· την απώλεια παραγωγής, με μεγάλο αριθμό ανθρώπων που δεν μπορούν πλέον να εργαστούν· και τις ζημιές σε πολλές πόλεις της χώρας.

Επικείμενες εκλογές

Το 2025 ήταν μια σχετικά καλή χρονιά για την οικονομία του Ισραήλ.

«Η ανάπτυξη επιταχύνθηκε, ο πληθωρισμός μετριάστηκε και επέστρεψε εντός του στόχου, η ανεργία παρέμεινε πολύ χαμηλή, το ασφάλιστρο κινδύνου μειώθηκε κοντά στα προπολεμικά επίπεδα και οι κεφαλαιαγορές κατέγραψαν ιδιαίτερα ισχυρά αποτελέσματα», δήλωσε ο διοικητής της Τράπεζας του Ισραήλ, Άμιρ Γιάρον, σε ετήσια έκθεση που εστάλη στους βουλευτές στις 23 Μαρτίου.

«Ο κύριος παράγοντας που περιορίζει ταχύτερη ανάπτυξη ήταν η έλλειψη εργατικού δυναμικού, κυρίως λόγω εκτεταμένης στρατιωτικής εφεδρείας και της απουσίας Παλαιστινίων εργαζομένων», είπε ο Γιάρον, αναφερόμενος στην απόφαση να τερματιστεί σχεδόν ολοσχερώς το πρόγραμμα αδειών εργασίας για κατοίκους της Δυτικής Όχθης και της Λωρίδας της Γάζας μετά την 7η Οκτωβρίου 2023. Οι επιχειρήσεις έχουν στραφεί πλέον στην πρόσληψη νέων μεταναστών προκειμένου να αντικαταστήσουν τους Παλαιστίνιους εργαζομένους.

«Από την έναρξη του πολέμου το 2023, το ποσοστό της ανεργίας συνεχίζει να μειώνεται, φτάνοντας στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων πέντε δεκαετιών», ανέφερε το Taub Center στην πιο πρόσφατη έκθεσή του για την εργασία και την ανεργία.

Ωστόσο, οι πόλεμοι έχουν τεράστιο οικονομικό κόστος. Από τις 7 Οκτωβρίου, το Ισραήλ έχει υποστεί οικονομική ζημία που αντιστοιχεί σε περίπου 8,5% της ανάπτυξης του ΑΕΠ, σύμφωνα με εκτιμήσεις της κεντρικής τράπεζας. Το συνολικό κόστος της τρέχουσας σύγκρουσης με το Ιράν και τον Λίβανο θα εξαρτηθεί από τη διάρκειά της, την έκταση της καταστροφής που θα υποστεί το Ισραήλ, τον αριθμό των εφέδρων που θα κινητοποιηθούν και τις επιπτώσεις του πολέμου τόσο στην τοπική κατανάλωση όσο και στο διεθνές εμπόριο.

Η κεντρική τράπεζα προειδοποίησε ότι η αύξηση του δημόσιου ελλείμματος και οι περικοπές στον προϋπολογισμό ενδέχεται να μην επαρκούν για τη χρηματοδότηση της τρέχουσας σημαντικής αύξησης των στρατιωτικών δαπανών, και ότι η κυβέρνηση ίσως χρειαστεί να εξετάσει την αύξηση των φόρων. Ωστόσο, καθώς το Ισραήλ βρίσκεται σε εκλογική τροχιά, με τις εκλογές προγραμματισμένες για τα τέλη Οκτωβρίου, οι αυξήσεις φόρων αποτελούν θέμα ταμπού.

Πτώση στον τουρισμό

Ο πόλεμος έχει προκαλέσει αντικρουόμενες επιπτώσεις σε διάφορους οικονομικούς τομείς του Ισραήλ. Η ατμόσφαιρα πολέμου, με συχνές προειδοποιήσεις για επιθέσεις, έχει μειώσει τις άμεσες καταναλωτικές δαπάνες και έχει βυθίσει ξανά τον ήδη προβληματικό τουριστικό τομέα της χώρας, που ταλαιπωρείται από το 2023. Το γεγονός ότι τα περισσότερα σχολεία και πανεπιστήμια παραμένουν κλειστά εδώ και τέσσερις εβδομάδες έχει επίσης δυσκολέψει την κοινωνική ζωή.

Ταυτόχρονα, κάποιοι τομείς έχουν επωφεληθεί άμεσα από την κατάσταση, όπως η βιομηχανία όπλων. Η Elbit Systems, πλέον η μεγαλύτερη εταιρεία στο Χρηματιστήριο του Τελ Αβίβ, ανακοίνωσε στις 17 Μαρτίου σημαντική αύξηση των εσόδων της, ενισχυμένη από συμβόλαια που εξασφάλισε στην Ευρώπη, τις ΗΠΑ και την Ασία, συνολικής αξίας 28 δισεκατομμυρίων δολαρίων (€24,3 δισ.). Στις 11 Μαρτίου, η Israel Aerospace Industries ανέφερε εξαιρετικά αποτελέσματα για το 2025, με ισχυρούς δείκτες και παραγγελίες ύψους 29 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Η Rafael, εταιρεία εξειδικευμένη σε συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας, ανακοίνωσε στις 29 Μαρτίου «άλλη μια χρονιά ρεκόρ», με περίπου το μισό των πωλήσεών της να κατευθύνεται σε διεθνείς πελάτες και περισσότερα από 17 δισεκατομμύρια δολάρια σε εκκρεμείς παραγγελίες.

Ο τομέας της τεχνολογίας, βασικός μοχλός των εξαγωγών του Ισραήλ, επίσης δεν έχει υποστεί επιπτώσεις από τον πόλεμο.

«Ο τομέας υψηλής τεχνολογίας τα δύο τελευταία χρόνια τα πήγε εξαιρετικά καλά, παρά τον πόλεμο. Αυτό οδηγεί την οικονομία. Οι εξαγωγές υψηλής τεχνολογίας βρίσκονται στο μέγιστο επίπεδο. Οι επενδύσεις στον τομέα υψηλής τεχνολογίας αυξάνονται», δήλωσε ο Μπεντάλ.

Πηγή: Le Monde