Ποιος πολεμάει ποιον στην Υεμένη

Ο εμφύλιος πόλεμος στην Υεμένη, που διαρκεί περισσότερο από μια δεκαετία, έχει αναζωπυρωθεί από τη στιγμή που ένα αυτονομιστικό κίνημα στον Νότο, υποστηριζόμενο από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ), κατέλαβε ξαφνικά τεράστιες εκτάσεις, διασπώντας τον συνασπισμό που είχε δημιουργηθεί υπό την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας για να αντιμετωπίσει την οργάνωση των Χούθι, που πρόσκειται στο Ιράν.

Το ειδησεογραφικό πρακτορείο Reuters σε εκτενές του δημοσίευμα αναλύει το προφίλ των βασικότερων παραγόντων και οργανώσεων που συγκρούονται στην Υεμένη, η οποία βιώνει μια από τις χειρότερες ανθρωπιστικές κρίσεις στον κόσμο:

Οι Χούθι

Η σύγκρουση στην Υεμένη πυροδοτήθηκε όταν το κίνημα των Χούθι στα τέλη του 2014 ανέτρεψε την υποστηριζόμενη από τη Σαουδική Αραβία και διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση του τότε προέδρου, Αμπντ Ράμπου Μανσούρ Χάντι.

Η οργάνωση παραμένει η κυρίαρχη στρατιωτική δύναμη στη χώρα, ελέγχοντας την πρωτεύουσα Σαναά και τα πυκνοκατοικημένα βόρεια υψίπεδα της Υεμένης. Εκτιμάται ότι ελέγχει εδάφη όπου ζει μεταξύ 60% και 65% του πληθυσμού της χώρας.

Ένας περιφερειακός συνασπισμός, υπό την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας, κατηγορεί το Ιράν ότι εξοπλίζει, εκπαιδεύει και χρηματοδοτεί τους Χούθι, όμως η οργάνωση αρνείται ότι εξαρτάται από το Ιράν και λέει ότι αναπτύσσει τα δικά της όπλα.

Οι Χούθι έχουν επιδείξει τις ικανότητές τους στη χρήση πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου στην Υεμένη, όταν εξαπέλυαν επιθέσεις στη Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ, στοχεύοντας εγκαταστάσεις πετρελαίου και ζωτικές υποδομές.

Θεωρούμενοι ως μέρος της περιφερειακής συμμαχίας γνωστής ως «Άξονας Αντίστασης» που υποστηρίζεται από το Ιράν, οι Χούθι έχουν επίσης ταχθεί στο πλευρό των Παλαιστινίων στον πόλεμο της Γάζας, εκτοξεύοντας μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους κατά του Ισραήλ και επιτιθέμενοι σε εμπορικά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα.

Οι Χούθι έχουν αποδειχθεί εξαιρετικά ανθεκτικοί, αφού έχουν αντέξει τους δριμείς βομβαρδισμούς υπό την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας για πάνω από δέκα χρόνια, καθώς και τις αμερικανικές και βρετανικές επιδρομές τα τελευταία χρόνια.

Σαουδική Αραβία

Η Σαουδική Αραβία πραγματοποίησε εισβολή στην Υεμένη τον Μάρτιο του 2015, καθώς ηγήθηκε του στρατιωτικού συνασπισμού που σχηματίστηκε εναντίον των Χούθι, επιδιώκοντας να αποκαταστήσει την κυβέρνηση του Χάντι και προσπαθώντας να αποτρέψει να εδραιωθεί την εξουσία στα νότια σύνορά της μια οργάνωση που συνδέεται με το Ιράν.

Το Ριάντ και η Τεχεράνη, παρά την αναθέρμανση των σχέσεων τους με τη μεσολάβηση της Κίνας, βρίσκονται από καιρό σε σκληρή περιφερειακή αντιπαλότητα, δυσπιστώντας βαθιά ο ένας απέναντι στον άλλον.

Συμβούλιο Μετάβασης του Νότου (ΣΜΝ)

Το ΣΜΝ, το οποίο εκπαιδεύτηκε και εξοπλίστηκε από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, επιδιώκει την απόσχιση του Νότου, το οποίο ήταν ανεξάρτητο κράτος μέχρι την ενοποίησή του με τον βορρά το 1990. Η ηγεσία του εκείνη την εποχή προσπάθησε να αποσχιστεί το 1994, αλλά ηττήθηκε γρήγορα από τον στρατό του τότε προέδρου Αλί Αμπντάλα Σαλέχ.

Το Συμβούλιο, με επικεφαλής τον Αϊνταρούς αλ Ζουμπαάιντι, θεωρητικά είναι μέρος του συνασπισμού υπό την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας, όμως από το 2020 έχει δηλώσει ότι σκοπεύει να εγκαθιδρύσει αυτόνομη διοίκηση στον Νότο. Οι εντάσεις κορυφώθηκαν τις τελευταίες εβδομάδες, όταν η ομάδα κατέλαβε μεγάλες εκτάσεις στις επαρχίες Χαντραμούτ και Αλ Μάχρα, στα σύνορα με την Σαουδική Αραβία, αμφισβητώντας την επιρροή του ισχυρού γείτονα.

Κόμμα Ισλάχ

Η Ένωση για τη Μεταρρύθμιση της Υεμένης, πιο γνωστή ως αλ Ισλάχ, είναι ένα σουνιτικό ισλαμιστικό κίνημα με ιστορικούς δεσμούς με την Μουσουλμανική Αδελφότητα. Είναι μια βασική παράταξη εντός της αναγνωρισμένης κυβέρνησης, αλλά θεωρείται από τα ΗΑΕ και το ΣΜΝ ως τρομοκρατική οργάνωση. Το κύριο προπύργιό της είναι εδώ και καιρό η Μαρίμπ, η μοναδική περιοχή παραγωγής φυσικού αερίου της χώρας και με ένα από τα μεγαλύτερα πετρελαϊκά της κοιτάσματα.

ΗΑΕ

Τα ΗΑΕ εντάχθηκαν στον συνασπισμό υπό την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας και ήταν από τις πιο αποτελεσματικές χερσαίες δυνάμεις του. Η αποχώρηση των στρατευμάτων των ΗΑΕ ανακοινώθηκε το 2019 και ολοκληρώθηκε το 2020, αλλά διατήρησαν την επιρροή τους στην περιοχή μέσω του ΣΜΝ και άλλων μικρότερων οργανώσεων.

Το Άμπου Ντάμπι παρακινείται από την αντιπαλότητά του του προς την Μουσουλμανική Αδελφότητα, αλλά και την εξασφάλιση ναυτιλιακών οδών στο στρατηγικό Στενό Μπαμπ αλ-Μαντάμπ και στον Κόλπο του Άντεν.

Η κυβέρνηση (υποστηριζόμενη από το Ριάντ)

Το οκταμελές Συμβούλιο Προεδρικής Ηγεσίας, με επικεφαλής τον Ρασάντ αλ-Αλίμι, είναι η διεθνώς αναγνωρισμένη αρχή στην Υεμένη, αλλά η εξουσία του έχει συρρικνωθεί επικίνδυνα. Σχηματίστηκε στο Ριάντ τον Απρίλιο του 2022 για να αντικαταστήσει τον πρώην πρόεδρο Χάντι και να ενοποιήσει τις δυνάμεις κατά των Χούθι, όμως σήμερα ουσιαστικά έχει παραλύσει από τις διαιρέσεις που θεωρητικά είχε ως στόχο να επιλύσει.

Μετά τις επιθέσεις του ΣΜΝ τον Δεκέμβριο, ο αποτελεσματικός έλεγχος της κυβέρνησης πιθανότατα περιορίζεται πλέον σε μικρές, απομονωμένες περιοχές και εξαρτάται από την αεροπορική ισχύ της Σαουδικής Αραβίας.

Εθνικές Δυνάμεις Αντίστασης

Πρόκειται για μια άρτια εξοπλισμένη δύναμη κατά των Χούθι με επικεφαλής τον Τάρεκ Σαλέχ, ανιψιό του πρώην προέδρου της Υεμένης Σαλέχ και μέλος του Συμβουλίου Προεδρικής Ηγεσίας. Αρχικά συστάθηκε με την υποστήριξη των ΗΑΕ για να πολεμήσει τους Χούθι στη δυτική ακτή της Υεμένης. Η οργάνωση διατηρεί δεσμούς με τη Σαουδική Αραβία και στοχεύει σε μια ενωμένη Υεμένη, τοποθετώντας τον εαυτό της ως αντίβαρο τόσο απέναντι στους Χούθι, όσο και στους αποσχιστές του νότιου τμήματος.

Πηγή: Reuters