Σάββατο, 21 Νοεμβρίου 2026

Ποιοι κερδίζουν και ποιοι χάνουν από τις νέες συμφωνίες ΕΕ-Βρετανίας μετά το Brexit

Νέες προοπτικές για φοιτητές, νέους εργαζομένους, επιχειρήσεις, παραγωγούς τροφίμων και την αγορά ενέργειας δημιουργούν οι συμφωνίες μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Βρετανίας. Παράλληλα, όμως, η νέα προσέγγιση Λονδίνου και Βρυξελλών δεν εξασφαλίζει οφέλη για όλους. Ορισμένοι κλάδοι ενδέχεται να αντιμετωπίσουν απώλειες, πρόσθετο κόστος ή παρατεταμένη αβεβαιότητα.

Η σύνοδος κορυφής ΕΕ–Βρετανίας, που πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 20 Νοεμβρίου στις Βρυξέλλες, αποτέλεσε ακόμη ένα βήμα στην προσπάθεια επαναπροσέγγισης των δύο πλευρών μετά το Brexit. Οι ηγέτες παρουσίασαν τις νέες συμφωνίες ως μια εξέλιξη αμοιβαίου οφέλους. Ωστόσο, όπως επισημαίνει το Politico, τα κέρδη δεν κατανέμονται ισόρροπα, ενώ αρκετές κρίσιμες λεπτομέρειες παραμένουν ανοιχτές.

Ιδιαίτερη αβεβαιότητα προκαλεί το ζήτημα των πανεπιστημιακών διδάκτρων. Ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ υποστήριξε ότι οι συμφωνίες έχουν ήδη οριστικοποιηθεί και ότι το θέμα των διδάκτρων θα αποτελέσει αντικείμενο ξεχωριστής διαπραγμάτευσης τους επόμενους έξι μήνες. Από την πλευρά της ΕΕ, ωστόσο, είχαν προηγηθεί διαφορετικές τοποθετήσεις σχετικά με το κατά πόσο η συγκεκριμένη συμφωνία συνδέεται με την εφαρμογή των υπόλοιπων δεσμεύσεων.

Οι κερδισμένοι από τις νέες συμφωνίες ΕΕ-Βρετανίας

Φοιτητές και νέοι εργαζόμενοι

Στους σημαντικότερους ωφελημένους συγκαταλέγονται οι νέοι από τη Βρετανία και τα κράτη-μέλη της ΕΕ. Το νέο πρόγραμμα κινητικότητας προβλέπει ότι έως και 100.000 νέοι θα μπορούν να εργαστούν ή να σπουδάσουν για διάστημα έως τριών ετών στη Βρετανία ή στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ανάλογα με τη χώρα προέλευσής τους.

Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να διευκολύνει την πρόσβαση σε εκπαιδευτικές και επαγγελματικές ευκαιρίες, οι οποίες περιορίστηκαν σημαντικά μετά το Brexit. Για πολλούς νέους, το πρόγραμμα θα μπορούσε να λειτουργήσει ως γέφυρα μεταξύ των δύο αγορών εργασίας, προσφέροντας εμπειρία, δεξιότητες και δυνατότητες δικτύωσης.

Παράλληλα, συζητείται η μείωση των πανεπιστημιακών διδάκτρων για Ευρωπαίους φοιτητές στη Βρετανία. Σύμφωνα με δύο Ευρωπαίους διπλωμάτες, το Λονδίνο έχει προτείνει δίδακτρα περίπου 12.000 λιρών. Το ποσό αυτό είναι σαφώς χαμηλότερο από το σημερινό κόστος, το οποίο μπορεί να φτάσει ακόμη και τις 38.000 λίρες ετησίως για πολίτες της ΕΕ.

Σούπερ μάρκετ και εμπόριο τροφίμων

Οι μεγάλες βρετανικές αλυσίδες λιανικής αναμένεται επίσης να επωφεληθούν. Η συμφωνία προβλέπει ευθυγράμμιση της Βρετανίας με τους ευρωπαϊκούς κανόνες για τα τρόφιμα και τη γεωργία έως το 2028. Στόχος είναι να περιοριστούν οι γραφειοκρατικές διαδικασίες, οι απαιτούμενες πιστοποιήσεις και οι έλεγχοι στις εμπορικές συναλλαγές.

Η βρετανική κυβέρνηση εκτιμά ότι η απλοποίηση του εμπορίου θα μπορούσε να προσθέσει έως και 5,1 δισ. λίρες ετησίως στη βρετανική οικονομία. Οι καταναλωτές ενδέχεται επίσης να επωφεληθούν από μεγαλύτερη ποικιλία προϊόντων και πιο ομαλές εισαγωγές από την ευρωπαϊκή αγορά.

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και ηλεκτρική αγορά

Ιδιαίτερα σημαντικές είναι οι προοπτικές για τις βρετανικές επιχειρήσεις ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η σχεδιαζόμενη διασύνδεση των συστημάτων εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της Βρετανίας και της ΕΕ από το 2028 θα μπορούσε να προστατεύσει τις βρετανικές εξαγωγές καθαρής ενέργειας από πρόσθετες επιβαρύνσεις που συνδέονται με τον ευρωπαϊκό μηχανισμό συνοριακής προσαρμογής άνθρακα.

Ακόμη μεγαλύτερη σημασία έχει η πιθανή ένταξη της Βρετανίας στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ. Οι δύο πλευρές επιδιώκουν να ολοκληρώσουν τις σχετικές διαπραγματεύσεις έως το 2027. Μια τέτοια συμφωνία θα διευκόλυνε την πώληση βρετανικής ηλεκτρικής ενέργειας στην ευρωπαϊκή αγορά και θα επέτρεπε την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των διασυνδέσεων.

Τεχνολογία και χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες

Η σχεδιαζόμενη Ψηφιακή Συνεργασία ΕΕ–Βρετανίας, η οποία αναμένεται να ξεκινήσει στις αρχές του 2027, δημιουργεί νέες δυνατότητες για τις επιχειρήσεις τεχνολογίας. Οι τομείς συνεργασίας περιλαμβάνουν την τεχνητή νοημοσύνη, την κυβερνοασφάλεια, την κβαντική τεχνολογία, την ασφαλή συνδεσιμότητα και τα ψηφιακά διαπιστευτήρια.

Το πρόγραμμα κινητικότητας των νέων μπορεί επίσης να βοηθήσει μικρότερες βρετανικές εταιρείες τεχνολογίας να προσελκύσουν Ευρωπαίους επαγγελματίες και επιχειρηματίες. Θετικές προοπτικές διαμορφώνονται και για το Σίτι του Λονδίνου, παρότι οι συμφωνίες δεν προβλέπουν άμεσες και μεγάλες αλλαγές για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες. Η βελτίωση των σχέσεων, ωστόσο, μπορεί να οδηγήσει σε στενότερη συνεργασία σε επενδύσεις, νεοφυείς επιχειρήσεις και αμυντική χρηματοδότηση.

Ποιοι χάνουν από τις συμφωνίες ΕΕ-Βρετανίας

Βρετανικά πανεπιστήμια

Στην άλλη πλευρά βρίσκονται τα βρετανικά πανεπιστήμια, τα οποία προειδοποιούν για σημαντικές οικονομικές απώλειες εάν μειωθούν τα δίδακτρα για τους Ευρωπαίους φοιτητές. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις τους, η αλλαγή θα μπορούσε να στερήσει από τον κλάδο περίπου 500 εκατ. λίρες ετησίως.

Οι απώλειες αυτές ενδέχεται να επηρεάσουν τη χρηματοδότηση της έρευνας, τη διδασκαλία και τις θέσεις εργασίας. Η Χόλι Τσάντλερ, διευθύντρια στρατηγικής πολιτικής του Russell Group, προειδοποίησε ότι η μείωση των διδάκτρων μπορεί να περιορίσει τους διαθέσιμους πόρους για τη βρετανική ανώτατη εκπαίδευση, χωρίς να διασφαλίζει αυτόματα περισσότερες ευκαιρίες για τους Ευρωπαίους φοιτητές.

Κινεζικές αυτοκινητοβιομηχανίες

Αβεβαιότητα προκαλούν οι συμφωνίες και στις κινεζικές αυτοκινητοβιομηχανίες. Η ΕΕ επιδίωξε να δεσμεύσει τη Βρετανία ώστε να ακολουθεί το ευρωπαϊκό δασμολογικό καθεστώς για τα κινεζικά αυτοκίνητα και άλλες εισαγωγές.

Το Λονδίνο απέφυγε μια άμεση δέσμευση, συμφωνώντας όμως να επιδιώξει αποτελέσματα συμβατά με τα ευρωπαϊκά μέτρα. Στόχος είναι να προστατευθούν οι αλυσίδες εφοδιασμού και να αποτραπεί η παράκαμψη των περιορισμών μέσω της βρετανικής αγοράς. Καθώς συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις για πιθανή συμμετοχή της Βρετανίας στο ευρωπαϊκό βιομηχανικό πρόγραμμα «Made in Europe», το ενδεχόμενο νέων δασμών στα κινεζικά οχήματα παραμένει ανοιχτό.

Βιομηχανίες τροφίμων και χαλυβουργίες

Η ευκολότερη πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά δεν σημαίνει ότι όλοι οι παραγωγοί θα ωφεληθούν άμεσα. Οι βρετανικές επιχειρήσεις τροφίμων θα χρειαστεί να προσαρμοστούν σε ευρωπαϊκούς κανόνες για την παραγωγή, τη συσκευασία, την επισήμανση, την ασφάλεια τροφίμων και τη χρήση φυτοφαρμάκων. Οι αλλαγές αυτές συνεπάγονται κόστος και απαιτούν σαφείς οδηγίες από την κυβέρνηση.

Παρόμοια καθυστέρηση αφορά και τις χαλυβουργίες. Η σύνδεση των συστημάτων εμπορίας εκπομπών αναμένεται να προσφέρει μακροπρόθεσμα οφέλη, όμως η εφαρμογή της συμφωνίας τοποθετείται στο 2028. Μέχρι τότε, οι επιχειρήσεις θα συνεχίσουν να αντιμετωπίζουν πρόσθετες επιβαρύνσεις. Επιπλέον, δεν ολοκληρώθηκε η ευρύτερη συμφωνία για ποσοστώσεις και δασμούς στον χάλυβα.

Αμυντικές βιομηχανίες

Η αμυντική βιομηχανία δεν εξασφάλισε τα προσδοκώμενα οφέλη. Παρότι συμφωνήθηκε η δημιουργία νέου διαλόγου για την οικονομική ασφάλεια, δεν υπήρξε ουσιαστική πρόοδος σχετικά με την πρόσβαση της Βρετανίας στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE, ύψους 150 δισ. ευρώ.

Το πρόγραμμα χρηματοδοτεί κοινές αμυντικές προμήθειες μέσω δανείων. Ο Βρετανός υπουργός Επιχειρήσεων Τζόναθαν Ρέινολντς διευκρίνισε ότι η επανέναρξη των σχετικών συνομιλιών δεν αποτέλεσε μέρος των διαπραγματεύσεων της συνόδου. Ωστόσο, το κοινό ανακοινωθέν αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο μελλοντικής συμμετοχής της Βρετανίας σε ευρωπαϊκές συνεργασίες ανάπτυξης αμυντικών δυνατοτήτων.

Μια νέα σχέση με σημαντικές εκκρεμότητες

Οι νέες συμφωνίες ΕΕ-Βρετανίας δείχνουν ότι οι δύο πλευρές επιχειρούν να περιορίσουν ορισμένες οικονομικές και πρακτικές συνέπειες του Brexit, χωρίς να ανατρέψουν το βασικό πλαίσιο της βρετανικής αποχώρησης. Η κινητικότητα των νέων, το εμπόριο τροφίμων και η ενέργεια εμφανίζουν τις πιο άμεσες προοπτικές, ενώ η ανώτατη εκπαίδευση, η βιομηχανία και η άμυνα εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικές αβεβαιότητες.

Το επόμενο εξάμηνο θα είναι καθοριστικό για την αποσαφήνιση των εκκρεμοτήτων. Κεντρικό ζήτημα παραμένει το αν η συμφωνία για τα πανεπιστημιακά δίδακτρα θα επηρεάσει την εφαρμογή των υπόλοιπων δεσμεύσεων. Έτσι, οι συμφωνίες ΕΕ-Βρετανίας αποτελούν μεν ένα βήμα προς μια πιο λειτουργική σχέση μετά το Brexit, αλλά τα τελικά οφέλη και οι απώλειες θα κριθούν από τις λεπτομέρειες εφαρμογής και τις διαπραγματεύσεις που θα ακολουθήσουν.

Δείτε επίσης

Τελευταία Άρθρα

Τα πιο Δημοφιλή