Ηπιότερες από τις προαναγγελεθείσες οι αμερικανικές κυρώσεις θεωρεί το Ιράν

Η στρατιωτική επιλογή παραμένει στο τραπέζι, επανέλαβε ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών και Πολέμου Πιτ Χέγκσεθ, καθώς η Ουάσινγκτον περνά από τις προαναγγελίες στην πράξη με ένα νέο πακέτο αμερικανικών κυρώσεων. Ωστόσο, στην Τεχεράνη το κλίμα είναι διαφορετικό: Ιρανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι τα μέτρα που ανακοινώθηκαν είναι ηπιότερα από όσα είχαν περιγραφεί ως «οικονομική απόβαση D-Day» και, σε κάθε περίπτωση, δεν αλλάζουν δραστικά τις ήδη δύσκολες συνθήκες που έχει διαμορφώσει ο πόλεμος και η διεθνής πίεση.

Την ίδια ώρα, η αμερικανική στρατηγική δείχνει να στηρίζεται όχι μόνο στην επιβολή κυρώσεων, αλλά και στη δημιουργία ενός ευρύτερου μετώπου απομόνωσης του Ιράν. Σύμφωνα με τον Σκοτ Μπέσεντ, ο Ντόναλντ Τραμπ επικοινώνησε τηλεφωνικά με παγκόσμιους ηγέτες καταθέτοντας «συγκεκριμένα αιτήματα» ώστε να περιοριστούν ή να σταματήσουν οι εμπορικές συναλλαγές με το ιρανικό καθεστώς. Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: μπορούν οι αμερικανικές κυρώσεις να πετύχουν εκεί όπου στο παρελθόν συχνά προσέκρουαν σε γεωπολιτικά συμφέροντα και δίκτυα παράκαμψης;

Γιατί το Ιράν τις θεωρεί ηπιότερες

Στην Τεχεράνη, οι επίσημες τοποθετήσεις επιχειρούν να υποβαθμίσουν τον αντίκτυπο των νέων μέτρων. Ο επικεφαλής της Κεντρικής Τράπεζας του Ιράν, Αμπντολνασέρ Χεμμάτι, σχολίασε ότι οι αμερικανικές κυρώσεις «δεν εισάγουν νέους περιορισμούς ή πρόσθετη πίεση», υποστηρίζοντας πως η ιρανική πλευρά είχε προετοιμαστεί για «δύσκολες συνθήκες» ήδη από την έναρξη του πολέμου τον Φεβρουάριο και είχε προχωρήσει σε αποθεματοποίηση ξένου νομίσματος.

Η ρητορική αυτή εξυπηρετεί έναν διπλό στόχο: να καθησυχάσει την εσωτερική κοινή γνώμη και να μεταφέρει προς τα έξω το μήνυμα ότι η χώρα δεν αιφνιδιάζεται. Παράλληλα, ενισχύει την αφήγηση ότι οι ΗΠΑ υπερβάλλουν στις εξαγγελίες τους, ενώ η πραγματική εφαρμογή είναι πιο περιορισμένη από την «εικόνα» που επιχειρεί να δημιουργήσει η Ουάσινγκτον.

Η διεθνής αντίδραση και ο ρόλος των εμπορικών εταίρων

Το κατά πόσο οι αμερικανικές κυρώσεις θα αποδώσουν δεν θα κριθεί μόνο από το περιεχόμενό τους, αλλά κυρίως από το αν οι μεγάλες χώρες που εμπορεύονται με το Ιράν θα επιλέξουν να συμμορφωθούν ή να αντισταθούν. Αμερικανοί αναλυτές προειδοποιούν ότι η «απόβαση τύπου Νορμανδία» θα εξαρτηθεί από το αν οι ισχυρότεροι εμπορικοί εταίροι του Ιράν —Κίνα, Ινδία και Ρωσία— θα αποφασίσουν ότι οι αμερικανικές απειλές είναι αξιόπιστες και ότι το κόστος της παράκαμψης είναι μεγαλύτερο από το όφελος.

Η Κίνα, από την πλευρά της, επανέλαβε ότι η συνεργασία της με το Ιράν κινείται στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου και δεν πρέπει να παρεμποδίζεται. Παράλληλα, χαρακτήρισε τις κυρώσεις μη αποτελεσματικές για τον τερματισμό του πολέμου, στέλνοντας σήμα ότι δεν προτίθεται να αλλάξει εύκολα πορεία. Μέχρι στιγμής, μόνο τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν ότι τερματίζουν όλες τις εμπορικές σχέσεις με το Ιράν — μια εξέλιξη που, αν και σημαντική, δεν αρκεί από μόνη της για να «κλειδώσει» την απομόνωση που επιδιώκει η Ουάσινγκτον.

Τι περιλαμβάνουν οι νέες κυρώσεις

Το νέο πλαίσιο δίνει έμφαση σε μηχανισμούς οικονομικού αποκλεισμού με επίκεντρο το δολάριο. Όπως δήλωσε ο Σκοτ Μπέσεντ, οποιαδήποτε οντότητα διευκολύνει το ξέπλυμα χρήματος εκ μέρους του Ιράν θα απομακρύνεται από το σύστημα του αμερικανικού δολαρίου. Παράλληλα, η Ουάσινγκτον προβλέπει μια «περίοδο αναμονής», δίνοντας χρόνο σε χώρες και εταιρείες να διακόψουν τις σχέσεις τους με το Ιράν πριν ενεργοποιηθούν πλήρως οι συνέπειες.

Οι αμερικανικές κυρώσεις στοχεύουν περίπου 60 διεθνείς οντότητες που φέρονται να εμπλέκονται στη διευκόλυνση του ιρανικού εμπορίου σε κρίσιμους τομείς: ναυτιλία, πετρέλαιο, κρυπτονομίσματα, χρυσός και αεροπορία. Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, στη λίστα περιλαμβάνονται και πολλοί Κινέζοι υπήκοοι, στοιχείο που αναμένεται να προσθέσει ένταση στις ήδη σύνθετες ισορροπίες Ουάσινγκτον–Πεκίνου.

Υποχωρεί το ριάλ, «αψηφά» η Τεχεράνη

Παρά τους καθησυχασμούς, η αγορά καταγράφει τη δική της πραγματικότητα. Το ιρανικό νόμισμα, το ριάλ, υποχώρησε για δεύτερη ημέρα σε ιστορικό χαμηλό έναντι του δολαρίου, ένδειξη ότι οι προσδοκίες για μεγαλύτερη πίεση παραμένουν ισχυρές. Η πολιτική απάντηση, ωστόσο, είναι προσεκτικά επιθετική: ο Σαρντάρ Μοχεμπί, εκπρόσωπος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), χαρακτήρισε τις κυρώσεις «απόδειξη ήττας των ΗΠΑ στο πεδίο της μάχης», σύμφωνα με ιρανικά κρατικά μέσα.

Στην ίδια γραμμή, ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχάμεντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ δήλωσε ότι «κανείς δεν πιστεύει τις μεγαλοστομίες των Αμερικανών», υποστηρίζοντας πως οι ΗΠΑ δεν βρίσκονται σε οικονομική θέση να περιορίσουν περαιτέρω τις σχέσεις τους με άλλες χώρες. Ο Ιρανός υφυπουργός Οικονομικών, Αλί Μαντανιζαντέ, περιέγραψε τις κινήσεις της Ουάσινγκτον ως «ακόμη μία προσπάθεια που θα οδηγήσει σε αποτυχία».

 Απειλές κατά παιδιών ηγετών

Σε ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό μέτωπο, ιρανικά κρατικά μέσα μετέδωσαν βίντεο με τίτλο «Πού να σκοτώσετε τον Μπάρον Τραμπ» και φωτογραφίες από τις εστίες του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης όπου φοιτά ο γιος του Προέδρου των ΗΠΑ. Σύμφωνα με δημοσιεύματα που επικαλούνται τη New York Post, ιρανικά μέσα υποστηρίζουν ότι υπάρχει επικήρυξη με αμοιβή 10 εκατομμυρίων δολαρίων για τον νεαρό Τραμπ.

Στον αντίποδα, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου χαιρέτισε τις αμερικανικές κυρώσεις ως επιβολή «βαρύ τίμημα» στη «βάναυση δικτατορία της Τεχεράνης», ενώ δήλωσε σε ισραηλινό τηλεοπτικό δίκτυο ότι ένας από τους γιους του είχε στοχοποιηθεί και ότι υπήρξε απόπειρα δολοφονίας. Δεν διευκρίνισε ποιο από τα παιδιά του αφορά ούτε έδωσε πρόσθετες λεπτομέρειες.

Εσωτερικό μέτωπο στις ΗΠΑ: μειώνεται η στήριξη για σύγκρουση

Ο Ντόναλντ Τραμπ, σε νέα ανάρτηση, περιέγραψε το Ιράν ως καθεστώς που «δολοφονεί πολίτες» και μίλησε για «ανθρωπιστική κρίση επικών διαστάσεων» που πρέπει να σταματήσει άμεσα. Την ίδια στιγμή, στο εσωτερικό των ΗΠΑ καταγράφεται κόπωση: δημοσκόπηση του Reuters δείχνει υποχώρηση της στήριξης των Αμερικανών στη σύγκρουση με το Ιράν στο 31% από 37% τον Μάρτιο. Μεταξύ των Ρεπουμπλικανών, η στήριξη μειώθηκε από 77% σε 69%, στοιχείο που μπορεί να επηρεάσει τους πολιτικούς χειρισμούς της επόμενης περιόδου.