Παρασκευή, 20 Νοεμβρίου 2026

Η Γροιλανδία έχασε φέτος 135 δισεκατομμύρια τόνους πάγου

Η Γροιλανδία έχασε φέτος περίπου 135 δισεκατομμύρια τόνους πάγου, σύμφωνα με την τελευταία ανάλυση για την περίοδο από τον Σεπτέμβριο του 2025 έως τον Αύγουστο του 2026. Η απώλεια αυτή καταγράφηκε παρά το γεγονός ότι το καλοκαίρι χαρακτηρίστηκε σχετικά ήπιο ως προς την επιφανειακή τήξη. Πρόκειται για την τριακοστή συνεχόμενη χρονιά κατά την οποία ο παγετώνας της Γροιλανδίας έχασε περισσότερο πάγο από όσο αναπλήρωσε μέσω των χιονοπτώσεων.

Το στοιχείο αυτό δεν αφορά μόνο την Αρκτική. Η Γροιλανδία επηρεάζει τις ατμοσφαιρικές και ωκεάνιες διεργασίες στον Βόρειο Ατλαντικό, με πιθανές συνέπειες για το κλίμα της Ευρώπης, την άνοδο της στάθμης της θάλασσας και τη λειτουργία των μεγάλων ωκεάνιων ρευμάτων.

Η Γροιλανδία έχασε φέτος 135 δισεκατομμύρια τόνους πάγου

Ο παγετώνας της Γροιλανδίας είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος χερσαίος παγετώνας στον κόσμο, μετά την Ανταρκτική. Καλύπτει έκταση περίπου 1,7 εκατομμυρίων τετραγωνικών χιλιομέτρων, ενώ σε ορισμένα σημεία το πάχος του ξεπερνά τα τρία χιλιόμετρα. Αν όλος αυτός ο πάγος έλιωνε, η παγκόσμια στάθμη της θάλασσας θα αυξανόταν κατά περίπου επτά μέτρα.

Η μάζα του παγετώνα μεταβάλλεται κάθε χρόνο μέσα από έναν φυσικό κύκλο. Κατά τη διάρκεια του χειμώνα, το χιόνι συσσωρεύεται στην επιφάνειά του και σταδιακά μετατρέπεται σε πάγο. Το καλοκαίρι, ένα μέρος του χιονιού και του πάγου λιώνει. Παράλληλα, σημαντικές απώλειες προκαλούνται από την αποκόλληση παγόβουνων και την επαφή των παγετωνικών ροών με σχετικά θερμά θαλάσσια ύδατα.

Η λεγόμενη ισορροπία μάζας δείχνει τη διαφορά ανάμεσα στο χιόνι και τον πάγο που προστίθενται και σε εκείνον που χάνεται. Η τελευταία χρονιά κατά την οποία η Γροιλανδία είχε θετική ισορροπία ήταν το παγετωνικό έτος που ολοκληρώθηκε το 1996. Έκτοτε, ο παγετώνας χάνει μάζα κάθε χρόνο, αν και η ένταση των απωλειών διαφέρει σημαντικά.

Οι καιρικές συνθήκες του 2025 και του 2026

Η φετινή χρονιά παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, επειδή οι συνθήκες για εκτεταμένη επιφανειακή τήξη δεν ήταν εξαρχής ακραίες. Ο χειμώνας και οι πρώτοι μήνες της άνοιξης ήταν ασυνήθιστα ξηροί στη νότια Γροιλανδία. Αυτό δημιούργησε έλλειμμα περίπου 40 δισεκατομμυρίων τόνων χιονιού σε σχέση με τα φυσιολογικά επίπεδα.

Οι ξηροί χειμώνες συνήθως ενισχύουν την τήξη που ακολουθεί. Το χιόνι λειτουργεί ως προστατευτική, φωτεινή επιφάνεια, αντανακλώντας μεγάλο μέρος της ηλιακής ακτινοβολίας. Όταν υπάρχει λιγότερο χιόνι, αποκαλύπτεται παλαιότερος και πιο σκούρος πάγος, ο οποίος απορροφά περισσότερη θερμότητα και λιώνει ευκολότερα.

Ωστόσο, η αρχή του καλοκαιριού ήταν σχετικά ψυχρή. Οι συχνές χιονοπτώσεις και η εκτεταμένη νεφοκάλυψη περιόρισαν την ηλιακή ακτινοβολία σε μια περίοδο κατά την οποία ο ήλιος συνήθως θερμαίνει έντονα την επιφάνεια. Η περίοδος τήξης ξεκίνησε στις 5 Ιουνίου, εννέα ημέρες αργότερα από τον μέσο όρο της περιόδου 1981-2010.

Από τα τέλη Ιουνίου, όμως, οι συνθήκες άλλαξαν. Μια θερμή και ηλιόλουστη περίοδος επικράτησε στη Γροιλανδία, με αποτέλεσμα η τήξη κατά τις πρώτες είκοσι ημέρες του Ιουλίου να ξεπεράσει αισθητά τον μέσο όρο της περιόδου 1981-2020. Στις 22 Ιουλίου, η τήξη επηρέασε το 74,9% της επιφάνειας του παγετώνα. Το ποσοστό αυτό ήταν μικρότερο από το 81,2% που καταγράφηκε πέρυσι, όταν σημειώθηκε ρεκόρ ταχύτητας τήξης.

Το φρέσκο χιόνι του Ιουνίου λειτούργησε, ωστόσο, ως μονωτικό στρώμα. Η φωτεινή επιφάνειά του περιόρισε τόσο την τήξη του πάγου όσο και την απορροή των υδάτων προς τη θάλασσα.

Μεγάλη αποκόλληση παγόβουνου στα βορειοδυτικά

Παρά τις ηπιότερες καλοκαιρινές συνθήκες, η συνολική ισορροπία παρέμεινε αρνητική. Οι υπολογισμοί που βασίζονται σε κλιματικά μοντέλα και παρατηρήσεις δείχνουν απώλεια περίπου 135 δισεκατομμυρίων τόνων πάγου. Μια εναλλακτική εκτίμηση, η οποία συνδυάζει δεδομένα από μετεωρολογικούς σταθμούς, δορυφόρους και άλλες πηγές, ανεβάζει την απώλεια στους 173 δισεκατομμύρια τόνους.

Οι αποκλίσεις μεταξύ των εκτιμήσεων δείχνουν πόσο δύσκολο είναι να υπολογιστεί με απόλυτη ακρίβεια η μεταβολή της μάζας ενός τόσο τεράστιου παγετώνα. Όλες οι μέθοδοι, όμως, συμφωνούν στο βασικό συμπέρασμα: οι απώλειες συνεχίζονται.

Το πιο εντυπωσιακό γεγονός της χρονιάς σημειώθηκε στις αρχές Αυγούστου, στη βορειοδυτική Γροιλανδία. Ένα τεράστιο παγόβουνο αποκολλήθηκε από τον παγετώνα Πέτερμαν. Κάλυπτε έκταση μεγαλύτερη από 76 τετραγωνικά χιλιόμετρα και είχε εκτιμώμενο πάχος περίπου 150 μέτρα. Ήταν η μεγαλύτερη αποκόλληση στην περιοχή από το 2012 και η σημαντικότερη από οποιονδήποτε αρκτικό παγετώνα από το 2020.

Η αποκόλληση πάγου που ήδη επιπλέει στη θάλασσα δεν αυξάνει άμεσα τη στάθμη της, επειδή ο πλωτός πάγος έχει ήδη εκτοπίσει νερό. Ωστόσο, οι παγετώνες που καταλήγουν στον ωκεανό λειτουργούν ως φρένο για τις μάζες πάγου που κινούνται από το εσωτερικό προς την ακτή. Όταν υποχωρούν, η ροή του εσωτερικού πάγου μπορεί να επιταχυνθεί.

Οι επιπτώσεις στην παγκόσμια στάθμη της θάλασσας

Η απώλεια πάγου της Γροιλανδίας έχει συνέπειες σε ολόκληρο τον πλανήτη. Μεταξύ 1979 και 2023, η Γροιλανδία και η Ανταρκτική έχασαν μαζί περισσότερους από 11 τρισεκατομμύρια τόνους πάγου. Η απώλεια αυτή συνέβαλε σε άνοδο της μέσης παγκόσμιας στάθμης της θάλασσας κατά περίπου 32 χιλιοστά. Η Γροιλανδία ευθύνεται για περίπου 19 χιλιοστά και η Ανταρκτική για περίπου 13.

Ακόμη και λίγα εκατοστά ανόδου μπορούν να αυξήσουν σημαντικά τη συχνότητα παράκτιων πλημμυρών, ιδιαίτερα όταν συνδυάζονται με υψηλές παλίρροιες, ισχυρούς ανέμους ή ακραίες καταιγίδες. Η τήξη των χερσαίων παγετώνων ευθύνεται σήμερα για σχεδόν το ένα τέταρτο της ανόδου της στάθμης των θαλασσών, ενώ ένας ακόμη σημαντικός παράγοντας είναι η θερμική διαστολή του νερού καθώς θερμαίνεται.

Η εισροή μεγάλων ποσοτήτων γλυκού νερού στον Βόρειο Ατλαντικό μπορεί επίσης να επηρεάσει την πυκνότητα του θαλασσινού νερού και, κατ’ επέκταση, την ωκεάνια κυκλοφορία. Μεταξύ των συστημάτων που εξετάζονται είναι η Ατλαντική Μεσημβρινή Κυκλοφορία, η οποία μεταφέρει θερμότητα από τον τροπικό Ατλαντικό προς την Ευρώπη. Η ακριβής έκταση των επιπτώσεων παραμένει αντικείμενο έρευνας, όμως η πιθανή εξασθένηση σημαντικών ρευμάτων αποτελεί σοβαρό κλιματικό κίνδυνο.

Η κλιματική αλλαγή πίσω από τη μακροχρόνια απώλεια

Μια μεμονωμένη χρονιά δεν αρκεί για να αποτυπώσει την πορεία του κλίματος. Ένα ασυνήθιστα θερμό ή ψυχρό καλοκαίρι μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τα ετήσια δεδομένα. Η εικόνα γίνεται όμως ξεκάθαρη όταν εξετάζονται μεγαλύτερες περίοδοι.

Τα τελευταία τριάντα χρόνια, η ετήσια ισορροπία μάζας της Γροιλανδίας είναι αρνητική χωρίς εξαίρεση. Η μεγαλύτερη απώλεια σημειώθηκε το 2012, όταν χάθηκαν περίπου 458 δισεκατομμύρια τόνοι πάγου. Παρότι τα δύο τελευταία χρόνια ήταν ηπιότερα σε σύγκριση με εκείνο το ρεκόρ, οι απώλειες ξεπέρασαν και πάλι τους 100 δισεκατομμύρια τόνους ετησίως.

Τα κλιματικά μοντέλα προβλέπουν ότι η συνεχιζόμενη άνοδος της θερμοκρασίας θα ενισχύσει την καλοκαιρινή τήξη και θα εκθέσει μεγαλύτερο τμήμα του παγετώνα σε συνθήκες κατάλληλες για απώλεια πάγου. Η θερμότερη ατμόσφαιρα μπορεί να συγκρατεί περισσότερους υδρατμούς και να προκαλεί επιπλέον χιονοπτώσεις, όμως αυτές δεν θα επαρκούν για να αντισταθμίσουν τις αυξανόμενες απώλειες.

Η Γροιλανδία έχασε φέτος 135 δισεκατομμύρια τόνους πάγου, αλλά το σημαντικότερο μήνυμα βρίσκεται στη μακροχρόνια τάση. Τριάντα χρόνια συνεχούς απώλειας δείχνουν ότι η κλιματική αλλαγή δεν αποτελεί πλέον μελλοντικό ενδεχόμενο, αλλά βασική αιτία της συρρίκνωσης του παγετώνα. Αν η υπερθέρμανση συνεχιστεί, η Γροιλανδία θα συμβάλλει ολοένα περισσότερο στην άνοδο των ωκεανών, ενώ αυξάνεται και ο κίνδυνος να ξεπεραστούν κρίσιμα σημεία καμπής με επιπτώσεις που θα διαρκέσουν αιώνες ή ακόμη και χιλιετίες.

Δείτε επίσης

Τελευταία Άρθρα

Τα πιο Δημοφιλή