Γιατί το θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν αντέχει παρά τις διαδηλώσεις – Οι επιλογές του Τραμπ για επέμβαση και η κατάρρευση της διπλωματίας

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ σφίγγει τη θηλιά, απειλώντας επανειλημμένα με στρατιωτική επέμβαση λόγω της καταστολής των διαμαρτυριών από την Τεχεράνη, ωστόσο το καθεστώς επιβεβαιώνει πως είναι ένα από τα πιο ανθεκτικά παγκοσμίως.

Την ίδια ώρα, όπως δήλωσε αξιωματούχος στο Reuters, «όλες οι επιλογές» βρίσκονται στο τραπέζι και στη διάθεση του Τραμπ για την αντιμετώπιση της εκτροχιασμένης κατάστασης στο Ιράν.

Παρόλα αυτά, διπλωματικές και κυβερνητικές πηγές στη Μέση Ανατολή, όπως και αναλυτές, εκτιμούν ότι χωρίς αποστασία στην κορυφή του κρατικού μηχανισμού – και κυρίως στις δυνάμεις ασφαλείας – το καθεστώς πολύ δύσκολα θα καταρρεύσει.

Περισσότεροι από 2.000 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους στις διαμαρτυρίες, δήλωσε στο Reuters ένας Ιρανός αξιωματούχος, κατηγορώντας άτομα που αποκάλεσε τρομοκράτες για τους θανάτους πολιτών και προσωπικού ασφαλείας.

«Για να πετύχει κάτι τέτοιο, πρέπει να υπάρχουν πλήθη στους δρόμους για πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Και πρέπει να υπάρξει διάλυση του κράτους. Ορισμένα τμήματα του κράτους, και ιδιαίτερα οι δυνάμεις ασφαλείας, πρέπει να αποστατήσουν», είπε.

Μέχρι σήμερα, όλες οι μεγάλες εξεγέρσεις έχουν κατασταλεί μέσω μαζικών συλλήψεων, δολοφονιών και εκφοβισμού, μια στρατηγική που – όπως σημειώνουν οι αναλυτές – βασίζεται στη «διακυβέρνηση μέσω φόβου».

Ο Ανώτατος Ηγέτης Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, σε ηλικία πλέον 86 ετών, έχει επιβιώσει από αρκετά κύματα αμφισβήτησης. Αυτή είναι άλλωστε η πέμπτη μεγάλη εξέγερση από το 2009, απόδειξη της ανθεκτικότητας και της συνοχής παρά το βαθύ και άλυτο εσωτερικό πρόβλημα νομιμοποίησης, σύμφωνα με τον Πολ Σάλεμ του Ινστιτούτου Μέσης Ανατολής.

Για να αλλάξει αυτό, οι διαδηλωτές θα πρέπει να δημιουργήσουν αρκετή δυναμική ώστε να υπερκεράσουν τα εδραιωμένα πλεονεκτήματα του κράτους: ισχυρούς θεσμούς, μια σημαντική εκλογική περιφέρεια πιστή στην κληρική εξουσία, όπως και τη γεωγραφική, αλλά και δημογραφική κλίμακα μιας χώρας 90 εκατομμυρίων ανθρώπων, δήλωσε ο Άλαν Έιρ, πρώην διπλωμάτης των ΗΠΑ και ειδικός σε θέματα Ιράν.

Η επιβίωση, ωστόσο, δεν ισοδυναμεί με σταθερότητα, υπογραμμίζουν οι αναλυτές. Η Ισλαμική Δημοκρατία αντιμετωπίζει μια από τις σοβαρότερες προκλήσεις της από το 1979. Οι κυρώσεις έχουν στραγγαλίσει την οικονομία χωρίς σαφή πορεία προς την ανάκαμψη. Στρατηγικά, βρίσκεται υπό πίεση από το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες, το πυρηνικό της πρόγραμμα έχει υποβαθμιστεί, οι περιφερειακές ένοπλες ομάδες του «Άξονα Αντίστασης» έχουν αποδυναμωθεί από τις συντριπτικές απώλειες συμμάχων σε Λίβανο, Συρία και Γάζα.

Ο Νασρ δήλωσε ότι ενώ δεν πιστεύει πως η Ισλαμική Δημοκρατία έχει φτάσει στη «στιγμή της πτώσης», βρίσκεται «σε μια πολύ δύσκολη κατάσταση».

Οι διαμαρτυρίες άρχισαν στις 28 Δεκεμβρίου ως απάντηση στην ακρίβεια, πριν στραφούν ξεκάθαρα κατά της εξουσίας. Πολιτικά, η βίαιη καταστολή έχει διαβρώσει περαιτέρω ό,τι είχε απομείνει από τη νομιμότητα της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Ο Τραμπ ζυγίζει τις επιλογές του

Το διακύβευμα, λένε οι αναλυτές, ενισχύουν οι σαφείς προειδοποιήσεις του Ντόναλντ Τραμπ ότι οι εκτελέσεις διαδηλωτών θα μπορούσαν να προκαλέσουν μια αμερικανική παρέμβαση.

Την Τρίτη (13/01), ο Τραμπ κάλεσε τους διαδηλωτές να καταλάβουν θεσμούς, δηλώνοντας ότι «η βοήθεια είναι καθ’ οδόν», ενώ ακύρωσε συναντήσεις με Ιρανούς αξιωματούχους. Νωρίτερα, απείλησε με δασμούς χώρες που εμπορεύονται με το Ιράν. Η Κίνα είναι ο κορυφαίος εμπορικός εταίρος της Τεχεράνης.

Παράλληλα, σε τηλεφωνική επικοινωνία, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου και ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο συζήτησαν την πιθανότητα αμερικανικής παρέμβασης στο Ιράν, σύμφωνα με μια ισραηλινή πηγή.

Το ενδιαφέρον του Τραμπ για τις διαμαρτυρίες, όπως σημειώνουν οι αναλυτές, είναι πιθανότατα τακτικό παρά ιδεολογικό, είπε ο Σάλεμ. Ο στόχος θα μπορούσε να είναι η διαλλακτικότητα – η αποδυνάμωση του κράτους αρκετά ώστε να κάνει παραχωρήσεις όπως είναι οι περιορισμοί στο πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.

Ο Λευκός Οίκος δεν απάντησε σε αίτημα για σχολιασμό σχετικά με τους στόχους του Τραμπ στο Ιράν. Ο αξιωματούχος του Λευκού Οίκου αρκέστηκε να δηλώσει ότι ο Τραμπ απέδειξε με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Βενεζουέλα «ότι εννοεί αυτά που λέει».

Το μοντέλο της Βενεζουέλας

Η ιδέα ενός «μοντέλου Βενεζουέλας» έχει αυξανόμενη απήχηση σε ορισμένους κύκλους στην Ουάσινγκτον και την Ιερουσαλήμ, δήλωσαν ένας διπλωμάτης και τρεις από τους αναλυτές. Προβλέπει την απομάκρυνση της ανώτατης εξουσίας του Ιράν, ενώ παράλληλα στέλνει μήνυμα στον εναπομείναντα κρατικό μηχανισμό ότι μπορεί να παραμείνει στη θέση του, υπό την προϋπόθεση να συνεργαστεί.

Ωστόσο, η εφαρμογή ενός τέτοιου σεναρίου στο Ιράν θεωρείται εξαιρετικά επικίνδυνη, καθώς θα μπορούσε να οδηγήσει σε εθνοτικές και θρησκευτικές ρήξεις, ιδίως σε κουρδικές και σουνιτικές περιοχές με ιστορικό αντίστασης, από τη στιγμή που πρόκειται για ένα κράτος πολύ μεγαλύτερο, εθνικά πολύπλοκο και  με βαθιά θεσμική συνοχή, αλλά και εδραιωμένη ασφάλεια.

Προς το παρόν, οι περιορισμοί παραμένουν. Τα στρατιωτικά μέσα των ΗΠΑ είναι… στραμμένα αλλού, αν και οι διπλωμάτες δήλωσαν ότι αυτό μπορεί να αλλάξει πολύ γρήγορα.

Οι επιλογές κυμαίνονται από την άσκηση θαλάσσιας πίεσης στις ιρανικές αποστολές πετρελαίου έως στοχευμένες στρατιωτικές ή κυβερνοεπιθέσεις, όλες ωστόσο ενέχουν υψηλό ρίσκο.

We are unstoppable.freedom for iran.Islamic republic going to hell pic.twitter.com/tQW91m0oGR

— Ali masooleh (@AMasooleh) January 12, 2026

Άλλες παρεμβάσεις, όπως η αποκατάσταση της πρόσβασης στο διαδίκτυο μέσω Starlink για τη διευκόλυνση της επικοινωνίας των διαδηλωτών, θα μπορούσαν να προηγηθούν της χρήσης βίας.

Όπως σημειώνει ο Ντέιβιντ Μακόβσκι του Washington Institute, «ο Τραμπ μερικές φορές χρησιμοποιεί απειλές για να καθυστερήσει αποφάσεις, άλλες για να αποτρέψει τους αντιπάλους και άλλες για να σηματοδοτήσει ότι στην πραγματικότητα ετοιμάζεται να παρέμβει. Απλώς δεν γνωρίζουμε ακόμη τι ισχύει εδώ».

«Αναζητά μια κίνηση που θα μπορούσε να αλλάξει τα δεδομένα. Το ερώτημα είναι ποια θα είναι αυτή», καταλήγει.

Για την ώρα, το καθεστώς της Τεχεράνης εμφανίζεται τραυματισμένο, αλλά αντέχει, μακριά από την κατάρρευση.

Κατέρρευσαν οι διπλωματικές επαφές ΗΠΑ και Ιράν

Σε τεντωμένο σχοινί ακροβατεί πλέον το Ιράν, καθώς η έκρυθμη κατάσταση στη χώρα κρέμεται από μία κλωστή μετά την κατάρρευση των διπλωματικών συνομιλιών με τις ΗΠΑ.

Σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο που μίλησε στο Reuters, η άμεση επαφή μεταξύ ανώτερων αξιωματούχων από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν έχει διακοπεί, καθώς η ένταση αυξάνεται.

Συγκεκριμένα, η επικοινωνία μεταξύ του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και του Ειδικού Απεσταλμένου των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ έχει καταρρεύσει.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται εν μέσω των απειλών του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για στρατιωτική επέμβαση, καθώς το Ιράν καταπνίγει τις διαμαρτυρίες.

Η Τεχεράνη έχει δεσμευτεί ότι θα ανταποδώσει τα χτυπήματα στις αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στην περιοχή, σε περίπτωση που δεχθεί επίθεση.

Οι ΗΠΑ, μαζί με τους ευρωπαίους συμμάχους τους, προσπαθούσαν κατά το τελευταίο έτος να αναζωογονήσουν τις διπλωματικές προσπάθειες σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Ωστόσο, ο Ιρανός αξιωματούχος υπογράμμισε ότι η αυξημένη ένταση έχει εξαλείψει κάθε πιθανότητα προόδου.

Οι απειλές των ΗΠΑ υπονομεύουν τις διπλωματικές προσπάθειες, είπε, προσθέτοντας ότι όλες οι πιθανές συναντήσεις μεταξύ των δύο αξιωματούχων για την εξεύρεση διπλωματικής λύσης στη δεκαετή πυρηνική διαμάχη έχουν ακυρωθεί.

Είπε επίσης ότι η Τεχεράνη ζήτησε από τους συμμάχους των ΗΠΑ στην περιοχή να «εμποδίσουν την Ουάσινγκτον να επιτεθεί».

HRANA: Τουλάχιστον 2.571 νεκροί στις διαδηλώσεις

Την ίδια ώρα, ο απολογισμός των νεκρών στις διαδηλώσεις έχει φθάσει τους 2.571 ανθρώπους, σύμφωνα με την οργάνωση HRANA, που έχει την έδρα της στις ΗΠΑ.

Η οργάνωση ανακοίνωσε ότι έχει μέχρι στιγμής επιβεβαιώσει τους θανάτους 2.403 διαδηλωτών, 147 προσώπων που συνδέονται με την κυβέρνηση, 12 ανθρώπων ηλικίας κάτω των 18 ετών και εννέα πολιτών οι οποίοι δεν ήταν μεταξύ των διαδηλωτών.

Libertad para Irán pic.twitter.com/asGGiGnigl

— Alfonso Martínez-Carrasco (@alcamce) January 12, 2026

«Η πιο βίαιη» καταστολή στη σύγχρονη ιστορία του Ιράν

Η καταστολή των διαδηλωτών στο Ιράν είναι πιθανόν «η πιο βίαιη» στη σύγχρονη ιστορία της χώρας αυτής, δήλωσε από την πλευρά του ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Ζαν-Νοέλ Μπαρό και κάλεσε τις αρχές να την σταματήσουν «οπωσδήποτε».

«Αυτό που υποψιαζόμαστε είναι πως πρόκειται για την πιο βίαιη καταστολή στη σύγχρονη ιστορία του Ιράν και πρέπει οπωσδήποτε να σταματήσει», ανέφερε ο Μπαρό στο ραδιοσταθμό RTL, χωρίς πάντως να αναφέρει αριθμούς νεκρών.

Το αίτημα αυτό διατυπώθηκε στον πρεσβευτή του Ιράν στη Γαλλία, ο οποίος κλήθηκε χθες, Τρίτη, στο υπουργείο Εξωτερικών, εξήγησε ο υπουργός.

«Στις σπάνιες εικόνες που φθάνουν σ’ εμάς, βλέπουμε διαδηλωτές να σκοτώνονται από εξ επαφής πυρά επιθετικών όπλων, πτώματα να στοιβάζονται μέσα σε σάκους, μέσα σε υπερκορεσμένα νοσοκομεία, βλέπουμε ιρανικές οικογένειες να πενθούν και ακούμε εκκλήσεις για βοήθεια στις οποίες δεν μπορούμε να παραμένουμε αναίσθητοι», περιέγραψε.

Ερωτηθείς σχετικά με την ανάγκη αλλαγής της εξουσίας στο Ιράν, ο Ζαν-Νοέλ Μπαρό υπογράμμισε πως οι Ιρανοί είναι αυτοί που θα αποφασίσουν για το μέλλον τους.

«Και αυτό είναι που οφείλουν να ακούσουν οι αρχές της χώρας», δήλωσε.

Σε ό,τι αφορά τη Γαλλία, σημείωσε πως «η πρώτη από τις ευθύνες μας είναι να διασφαλίσουμε την ασφάλεια των υπηκόων μας, που ανέρχονται σε σχεδόν 900 στο Ιράν, την ασφάλεια των πρακτόρων μας, της πρεσβείας μας και ασφαλώς των δύο συμπατριωτών μας, της Σεσίλ Κολέρ και του Ζακ Παρί» που βρίσκονται υπό περιορισμό στην πρεσβεία.

Στο Πεκίνο, το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε πως η Κίνα αντιτίθεται σε οποιαδήποτε έξωθεν ανάμιξη στις εσωτερικές υποθέσεις του Ιράν, μετά την προειδοποίηση από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ ότι η Ουάσινγκτον θα αναλάβει «πολύ ισχυρή δράση» εναντίον της Τεχεράνης.

Η Κίνα δεν αποδέχεται τη χρήση ή την απειλή χρήσης της ισχύος στις διεθνείς σχέσεις, δήλωσε η εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών Μάο Νινγκ στη διάρκεια τακτικής ενημέρωσης των δημοσιογράφων, όταν ερωτήθηκε σχετικά με τη θέση της Κίνας μετά τα σχόλια του Τραμπ.

Στην Τεχεράνη, ο επικεφαλής της δικαστικής εξουσίας υποσχέθηκε «γρήγορες» δίκες για τους υπόπτους που συλλαμβάνονται στη διάρκεια των διαδηλώσεων, τις οποίες οι αρχές χαρακτηρίζουν «ταραχές», μετέδωσε η κρατική τηλεόραση.

«Αν κάποιος έχει βάλει φωτιά σ’ έναν άνθρωπο, τον έχει αποκεφαλίσει πριν κάψει το σώμα του, οφείλουμε να κάνουμε τη δουλειά μας γρήγορα», δήλωσε ο Γολαμχοσεΐν Μοχσενί Ετζεΐ στη διάρκεια επίσκεψής του σε φυλακή, στην οποία κρατούνται πρόσωπα που συνελήφθησαν στη διάρκεια των διαδηλώσεων.

Στο μεταξύ, η διακοπή του Ίντερνετ που επιβλήθηκε στις 8 Ιανουαρίου στο Ιράν συνεχίζεται για έβδομη διαδοχική ημέρα, ανακοίνωσε σήμερα η μη κυβερνητική οργάνωση Netblocks.

«Την ώρα που η διακοπή του Ίντερνετ βρίσκεται πλέον στην 132η ώρα της, οι πρώτες αναφορές κάνουν λόγο για χιλιάδες θύματα. Η αληθινή έκταση των σκοτωμών αποκρύπτεται λόγω της απουσίας συνδεσιμότητας», υπογράμμισε η Netblocks.

Η Τεχεράνη απειλεί με πλήγματα σε αμερικανικές βάσεις στη Μέση Ανατολή αν οι ΗΠΑ επέμβουν

Το Ιράν προειδοποίησε συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών στη Μέση Ανατολή ότι θα πλήξει αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στο έδαφός τους, σε περίπτωση που η Ουάσινγκτον επιτεθεί στο Ιράν, δήλωσε ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος στο Reuters σήμερα Τετάρτη, μετά τις απειλές του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για παρέμβαση υπέρ των διαδηλωτών, με την Τεχεράνη να απορρίπτει τις αμερικανικές προειδοποιήσεις ως «πρόσχημα για στρατιωτική επέμβαση».

Την ίδια ώρα, ο αριθμός των νεκρών από τις ταραχές στο Ιράν πλησιάζει τους 2.600, σύμφωνα με οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς το θεοκρατικό καθεστώς επιχειρεί να καταστείλει πανεθνικές διαδηλώσεις που συνιστούν μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την εξουσία του από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979.

Οι αμερικανικές βάσεις στη Μέση Ανατολή

Οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν στρατιωτικές δυνάμεις σε όλη τη Μέση Ανατολή, μεταξύ άλλων στο Μπαχρέιν, όπου εδρεύει το αρχηγείο του 5ου Στόλου του αμερικανικού Ναυτικού, και στο Κατάρ, που φιλοξενεί τη βάση Αλ Ουντέιντ, προκεχωρημένο αρχηγείο της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ.

Στο Καταρ, δόθηκε σε μέλη του προσωπικού οδηγία να εγκαταλείψουν την αεροπορική βάση Αλ-Ουντέιντ.

Το Ιράν είχε εκτοξεύσει πυραύλους προς τη βάση Αλ Ουντέιντ πέρυσι, σε αντίποινα για αμερικανικά πλήγματα σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.

Η Αλ-Ουντέιντ είναι η μεγαλύτερη αμερικανική βάση στη Μέση Ανατολή, όπου στεγάζονται περίπου 10.000 στρατιώτες.

Με πληροφορίες από Reuters και ΑΠΕ – ΜΠΕ

Πηγή: ertnews.gr