Έξαρση του ιού του Δυτικού Νείλου στη Βόρεια Μακεδονία

Ακόμη ένας άνθρωπος έχασε τη ζωή του από τον ιό του Δυτικού Νείλου στη Βόρεια Μακεδονία, ανεβάζοντας στους οκτώ τον συνολικό αριθμό των θυμάτων μέσα στο έτος. Ο εκλιπών ήταν 70χρονος από την περιοχή των Σκοπίων και νοσηλευόταν με σοβαρή κλινική εικόνα στην Κλινική Λοιμωδών Νόσων της πόλης.

Και τα οκτώ θύματα είναι άνδρες άνω των 60 ετών, γεγονός που εντείνει την ανησυχία των υγειονομικών αρχών και αναδεικνύει τη μεγαλύτερη ευαλωτότητα των ηλικιωμένων σε σοβαρές επιπλοκές του ιού του Δυτικού Νείλου. Η ραγδαία αύξηση των κρουσμάτων και ο υψηλός αριθμός θανάτων δημιουργούν μια εξαιρετικά πιεστική συνθήκη για το σύστημα δημόσιας υγείας.

Ραγδαία κλιμάκωση κρουσμάτων και θανάτων

Η φετινή εικόνα είναι πρωτοφανής για τα δεδομένα της χώρας. Από το 2001, οπότε και καταγράφηκε για πρώτη φορά ο ιός του Δυτικού Νείλου στη Βόρεια Μακεδονία, έως και το 2025 είχαν σημειωθεί συνολικά μόλις πέντε θάνατοι. Φέτος, όμως, μέσα σε λίγους μήνες, ο αριθμός των θυμάτων έχει ήδη φτάσει τους οκτώ. Ανάλογη είναι η εκθετική αύξηση και στα επιβεβαιωμένα περιστατικά: μέχρι την 1η Σεπτεμβρίου έχουν εντοπιστεί 56 κρούσματα, όταν το σύνολο της περιόδου 2011–2025 ανερχόταν σε 54. Με άλλα λόγια, ο φετινός απολογισμός σε κρούσματα και θανάτους ξεπερνά ήδη τα αθροιστικά δεδομένα των προηγούμενων ετών.

Η Βόρεια Μακεδονία, αναλογικά με τον πληθυσμό της, συγκαταλέγεται στις περισσότερο πληγείσες χώρες της ευρύτερης περιοχής. Η γεωγραφική διασπορά των κρουσμάτων και το προφίλ των θυμάτων υποδεικνύουν ευρεία μετάδοση, με επίκεντρο τα Σκόπια και τους όμορους δήμους.

Κινητοποίηση αρχών και κήρυξη επιδημίας

Λόγω της έντονης έξαρσης, οι αρχές κήρυξαν από τα μέσα Αυγούστου κατάσταση επιδημίας σε αρκετούς δήμους της ευρύτερης περιοχής των Σκοπίων. Παράλληλα, ενισχύθηκαν οι επιχειρήσεις καταπολέμησης των κουνουπιών με εκτεταμένους ψεκασμούς, ιδίως γύρω από αρδευτικά κανάλια, δεξαμενές και άλλες εστίες με στάσιμο ή συγκεντρωμένο νερό. Τα συνεργεία παρεμβαίνουν με στοχευμένες εφαρμογές σε σημεία υψηλού κινδύνου, ενώ αυξήθηκαν οι δειγματοληψίες για τον έλεγχο πληθυσμών κουνουπιών.

Οι υγειονομικές αρχές έχουν συστήσει στα νοσοκομεία αυξημένη ετοιμότητα για την έγκαιρη αναγνώριση και αντιμετώπιση σοβαρών περιστατικών, ενώ εντείνονται οι ενημερωτικές καμπάνιες προς τους πολίτες για μέτρα αυτοπροστασίας.

Τι γνωρίζουμε για τον ιό του Δυτικού Νείλου

Ο ιός του Δυτικού Νείλου μεταδίδεται κυρίως μέσω δήγματος μολυσμένων κουνουπιών. Οι περισσότεροι άνθρωποι που μολύνονται είτε παραμένουν ασυμπτωματικοί είτε εμφανίζουν ήπια συμπτώματα, όπως πυρετό, πονοκέφαλο, κακουχία και μυαλγίες. Ωστόσο, σε μικρό ποσοστό –κυρίως σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας ή με χρόνια νοσήματα– η λοίμωξη μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρή νευρολογική νόσο, όπως εγκεφαλίτιδα ή μηνιγγίτιδα. Αυτή η κλινική εικόνα εξηγεί γιατί τα καταγεγραμμένα θύματα στη Βόρεια Μακεδονία είναι όλοι άνδρες άνω των 60 ετών.

Παρότι η μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο δεν αποτελεί βασικό μηχανισμό διασποράς, έχουν περιγραφεί σπάνιες περιπτώσεις μέσω μετάγγισης αίματος, μεταμόσχευσης οργάνων ή από μητέρα σε βρέφος. Ο πυρήνας της πρόληψης, επομένως, επικεντρώνεται στον περιορισμό της έκθεσης στα κουνούπια και στη μείωση των εστιών αναπαραγωγής τους.

Γιατί φέτος βλέπουμε μεγαλύτερη έξαρση

Παρότι η διερεύνηση συνεχίζεται, οι ειδικοί τονίζουν ότι η έντονη βροχόπτωση σε συνδυασμό με παρατεταμένες υψηλές θερμοκρασίες ευνοούν τον πολλαπλασιασμό των κουνουπιών. Επιπλέον, οι μετακινήσεις αποδημητικών πτηνών –που αποτελούν φυσικούς ξενιστές του ιού– μπορούν να συντελέσουν σε ευρύτερη γεωγραφική διασπορά. Η αστική εξάπλωση, οι ανεπαρκείς υποδομές αποστράγγισης και τα ακατάλληλα διαχειριζόμενα υδάτινα σημεία εντός πόλεων προσθέτουν επιπλέον επίπεδα κινδύνου.

Επαγρύπνηση για τις ευάλωτες ομάδες

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην ενημέρωση και προστασία των ανθρώπων άνω των 60 ετών και όσων πάσχουν από χρόνια νοσήματα. Η άμεση επικοινωνία με γιατρό σε περίπτωση έντονου ή παρατεινόμενου πυρετού, ισχυρού πονοκεφάλου, σύγχυσης, δυσκαμψίας αυχένα ή νευρολογικών συμπτωμάτων είναι κρίσιμη. Η έγκαιρη διάγνωση διευκολύνει την υποστηρικτική φροντίδα και μειώνει τον κίνδυνο επιπλοκών.