Ενισχύεται το κίνημα κατά των καμερών στους δρόμους – Κινητοποιήσεις πολιτών στις ΗΠΑ

Η Flock, η εταιρεία που έχει εγκαταστήσει ένα τεράστιο δίκτυο από κάμερες σε ολόκληρη τη χώρα, βρίσκεται στο επίκεντρο μιας πρωτοφανούς κινητοποίησης πολιτών, η οποία πλέον αποκτά και πολιτικές διαστάσεις, ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.

Η Flock ιδρύθηκε το 2017 και προσφέρει στις αστυνομικές αρχές, αλλά και σε άλλους οργανισμούς που μπορούν να πληρώσουν το κόστος, ένα συνδεδεμένο δίκτυο καμερών που καταγράφουν και αναγνωρίζουν πινακίδες αυτοκινήτων.

Η τεχνολογία παρουσιάστηκε ως ένα ισχυρό εργαλείο για την καταπολέμηση της εγκληματικότητας: η αστυνομία μπορεί να αναζητήσει μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα ένα όχημα και να παρακολουθήσει τις μετακινήσεις του σε τεράστιες γεωγραφικές περιοχές.

Μόνο που το ίδιο σύστημα δημιουργεί μια διαφορετική πραγματικότητα: ένα εκτεταμένο δίκτυο μαζικής παρακολούθησης, στο οποίο οι πολίτες μπορούν να καταγράφονται χωρίς να το γνωρίζουν και χωρίς να έχουν διαπράξει κανένα αδίκημα.

Περισσότερες από 120.000 κάμερες της Flock λειτουργούν σήμερα στις ΗΠΑ, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία. Το δίκτυο καλύπτει ουσιαστικά ολόκληρη τη χώρα και επιτρέπει στις αστυνομικές αρχές να αναζητούν δεδομένα από κάμερες που βρίσκονται ακόμη και εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από την περιοχή τους.

Παρακολούθηση και συντρόφων!

Η πρώτη μεγάλη ανησυχία αφορούσε τη δυνατότητα κατάχρησης του συστήματος. Και δεν άργησαν να εμφανιστούν συγκεκριμένα περιστατικά.

Έρευνα της Washington Post αποκάλυψε ότι δεκάδες αστυνομικοί χρησιμοποίησαν το δίκτυο για να παρακολουθούν τις μετακινήσεις συζύγων, συντρόφων και πρώην συντρόφων τους. Σε άλλη περίπτωση, γραφείο σερίφη στο Τέξας χρησιμοποίησε το σύστημα για να εντοπίσει μια νεαρή γυναίκα που είχε κάνει άμβλωση σε άλλη πολιτεία.

Η εταιρεία υποστήριξε ότι οι αρχές προσπαθούσαν να βοηθήσουν μια οικογένεια να βρει την κόρη της.

Τα περιστατικά αυτά έδειξαν όμως κάτι πολύ σημαντικό: όταν δημιουργείται ένα τόσο ισχυρό σύστημα παρακολούθησης, η χρήση του δεν περιορίζεται αναγκαστικά στις σοβαρές εγκληματικές υποθέσεις για τις οποίες σχεδιάστηκε.

Τα νέα στοιχεία που αποκαλύφθηκαν από το Intercept κάνουν την εικόνα ακόμη πιο ανησυχητική. Η αστυνομία δεν χρησιμοποιεί το δίκτυο μόνο για να εντοπίσει κλεμμένα αυτοκίνητα, υπόπτους για σοβαρά εγκλήματα ή αγνοούμενους.

Σε μια μικρή πόλη του Ιλινόις, το Plano, οι αστυνομικές αρχές άλλων περιοχών χρησιμοποίησαν τις κάμερες της Flock περισσότερες από 1.200 φορές στο πλαίσιο ερευνών για υποτιθέμενες παραβάσεις που περιγράφονται ως «παραβιάσεις απαγόρευσης κυκλοφορίας, περιπλάνηση ή αλητεία».

Υποπτοι όσοι περπατούν στον δρόμο

Σε αρκετές περιπτώσεις, οι έρευνες αφορούσαν ανθρώπους που απλώς βρίσκονταν στον δρόμο.

Η αστυνομία του Norcross στη Τζόρτζια, για παράδειγμα, πραγματοποίησε αναζήτηση στο δίκτυο της Flock με αιτιολογία «παραβίαση απαγόρευσης κυκλοφορίας/περιπλάνηση/αλητεία». Η αναζήτηση έφτασε σε δεδομένα από 6.098 διαφορετικά δίκτυα καμερών.

Η Υπηρεσία Ερευνών του Τενεσί χρησιμοποίησε το ίδιο κριτήριο για να αναζητήσει δεδομένα από περισσότερες από 17.000 κάμερες, με την πρόσθετη αιτιολογία ότι υπήρχε «ύποπτο άτομο σε χώρο προγραμματισμένης διαδήλωσης».

Παρακολούθηση αστέγων

Σε άλλες περιπτώσεις, οι κάμερες χρησιμοποιήθηκαν για την παρακολούθηση αστέγων. Η αστυνομία του West Palm Beach στη Φλόριντα αναζήτησε στοιχεία με την αιτιολογία ότι «εξωτερική υπηρεσία αφήνει άστεγο» στην πόλη.

Το πιο εντυπωσιακό είναι ότι στις περισσότερες από αυτές τις αναζητήσεις δεν υπήρχε αριθμός υπόθεσης, γεγονός που δημιουργεί αμφιβολίες για το αν αποτελούσαν μέρος κάποιας πραγματικής ποινικής έρευνας. Σε αρκετές περιπτώσεις η μόνη αιτιολογία ήταν ότι ένα άτομο θεωρήθηκε «ύποπτο» επειδή βρισκόταν έξω.

Για τον Jay Stanley, ανώτερο αναλυτή πολιτικής στην Αμερικανική Ένωση Πολιτικών Ελευθεριών (ACLU), πρόκειται για χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η τεχνολογία αποκτά σταδιακά μια διαφορετική αποστολή από αυτήν που αρχικά διαφημιζόταν.

Οι εταιρείες παρουσιάζουν τις κάμερες με βάση θεαματικά σενάρια, όπως την εξιχνίαση μιας δολοφονίας ή τη διάσωση ενός παιδιού. Στην πραγματικότητα, όμως, μπορούν να χρησιμοποιούνται για να ελέγχουν ανθρώπους για τις πιο ασήμαντες παραβάσεις.

Επαναφορά ρατσιστικών νόμων

Η ιστορία των νόμων περί «περιπλάνησης» και «αλητείας» στις ΗΠΑ κάνει το ζήτημα ακόμη πιο ευαίσθητο. Πολλοί από αυτούς τους νόμους έχουν τις ρίζες τους στην εποχή των φυλετικών διακρίσεων και χρησιμοποιήθηκαν για τη στοχοποίηση Αφροαμερικανών που δεν έκαναν τίποτε περισσότερο από το να βρίσκονται σε δημόσιο χώρο.

Το 1972, το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε αντισυνταγματικό νόμο της Φλόριντα που μπορούσε να τιμωρεί ανθρώπους επειδή περιφέρονταν ή απλώς βρίσκονταν στον δρόμο χωρίς «νόμιμο σκοπό».

Έτσι, η Flock έχει γίνει για πολλούς Αμερικανούς κάτι πολύ περισσότερο από μια εταιρεία τεχνολογίας. Έχει μετατραπεί σε σύμβολο μιας νέας μορφής επιτήρησης.

800.000 χρήστες σε μία ομάδα στο Facebook

Η αντίδραση είναι πλέον μαζική. Στο Facebook, η μεγαλύτερη ομάδα που συνδέεται με το κίνημα, με την ονομασία «DeFlock America», πλησιάζει τους 800.000 χρήστες, ενώ περίπου το ένα τέταρτο των μελών της προστέθηκε μόνο τον Αύγουστο.

Σε δεκάδες πολιτείες έχουν καταγραφεί διαμαρτυρίες και επιθέσεις εναντίον των καμερών. Σε τουλάχιστον 36 πολιτείες έχουν αναφερθεί περιστατικά βανδαλισμού, ορισμένα από τα οποία περιλάμβαναν ακόμη και πυροβολισμούς.

Άλλοι πολίτες επιλέγουν πιο ειρηνικές μορφές διαμαρτυρίας. Σε δρόμους και αυλές εμφανίζονται πινακίδες που γράφουν «Κάτω η Flock», ενώ στη Φλόριντα ένας ηλικιωμένος έγινε τοπικός σταρ καθισμένος σε μια καρέκλα κάμπινγκ και κρατώντας μια πινακίδα που εμπόδιζε την κάμερα να καταγράψει τις πινακίδες των αυτοκινήτων.

Πολιτικές αντιδράσεις

Η αντίδραση δεν περιορίζεται όμως στους ακτιβιστές. Έχει αρχίσει να επηρεάζει και την πολιτική.

Συνολικά, 169 συμβόλαια με τη Flock έχουν ακυρωθεί από την αρχή του έτους, τα 90 μόνο τον Αύγουστο. Στις 31 Αυγούστου, το υπουργείο Μεταφορών της Φλόριντα ανακάλεσε τις άδειες για τις κάμερες- αναγνώστες πινακίδων που βρίσκονται σε δρόμους της πολιτείας και διέταξε την απομάκρυνσή τους μέσα σε 30 ημέρες.

Λίγες ημέρες νωρίτερα, ο Ρεπουμπλικανός κυβερνήτης του Τέξας, Greg Abbott, ανακοίνωσε ότι η πολιτεία θα σταματήσει να χρηματοδοτεί τη χρήση της Flock.

Ακόμη και υποψήφιοι που προέρχονται από τον συντηρητικό χώρο, όπου η έμφαση στην ασφάλεια είναι παραδοσιακά ισχυρή, υποχρεώνονται πλέον να πάρουν θέση. Ορισμένοι κατεβαίνουν στις εκλογές υποσχόμενοι να απαγορεύσουν τις κάμερες, να σταματήσουν τη χρηματοδότησή τους ή να επιβάλουν δικαστικό ένταλμα πριν από κάθε χρήση τους.

Η Flock υποστηρίζει ότι η τεχνολογία της έχει συμβάλει στην εξιχνίαση περίπου ενός εκατομμυρίου εγκλημάτων και στην επανένωση περίπου 10.000 αγνοουμένων με τις οικογένειές τους. Οι αστυνομικές αρχές που τη χρησιμοποιούν υποστηρίζουν ότι το δίκτυο έχει κάνει τις έρευνές τους ταχύτερες και αποτελεσματικότερες.

Το επιχείρημα έχει προφανή βάση: μια τεχνολογία που μπορεί να εντοπίσει έναν επικίνδυνο εγκληματία ή ένα αγνοούμενο παιδί μπορεί πράγματι να σώσει ζωές.

Μόνο που δημιουργείται μια ιδιαίτερα προβληματική κατάσταση: η εταιρεία έχει οικονομικό συμφέρον να χρησιμοποιούνται οι κάμερές της όσο το δυνατόν περισσότερο, ενώ η αστυνομία καλείται ουσιαστικά να ελέγξει τον εαυτό της.

Η εξέγερση εναντίον της Flock, επομένως, δεν αφορά μόνο τις κάμερες. Εντάσσεται σε μια ευρύτερη αμερικανική αντίδραση απέναντι στην ανεξέλεγκτη επέκταση των τεχνολογικών εταιρειών, της τεχνητής νοημοσύνης και των υποδομών μαζικής συλλογής δεδομένων.

Όπως συμβαίνει με τις τοπικές κοινωνίες που αντιδρούν στην εγκατάσταση τεράστιων data centers για τις ανάγκες της τεχνητής νοημοσύνης, όλο και περισσότεροι Αμερικανοί αισθάνονται ότι χάνουν τον έλεγχο της καθημερινής τους ζωής και ότι οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας αποκτούν υπερβολική δύναμη.

«Δεν θα ήθελα κάποιος να με ακολουθεί με το αυτοκίνητό του», λέει ο Evan Greer, διευθυντής της οργάνωσης Fight for the Future. «Δεν θα ήθελα να το κάνει ούτε με μια κάμερα».