Αζερμπαϊτζάν: Σχέδιο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας προς την Ευρώπη μέσω Αρμενίας, Γεωργίας και Τουρκίας

Ένα νέο, φιλόδοξο ενεργειακό πλάνο επαναφέρει το Αζερμπαϊτζάν στο επίκεντρο των περιφερειακών εξελίξεων, με στόχο όχι μόνο την ασφάλεια εφοδιασμού του Ναχτσίβαν, αλλά και την ενίσχυση της πρόσβασης προς την ευρωπαϊκή αγορά. Σύμφωνα με τον Πρόεδρο του Αζερμπαϊτζάν, Ιλχάμ Αλίεφ, υπάρχει ήδη «έτοιμο σχέδιο» για την κατασκευή γραμμών μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας από το Αζερμπαϊτζάν προς το Ναχτσίβαν μέσω Αρμενίας. Το σχέδιο αυτό, όπως τονίζει, μπορεί να λειτουργήσει ως κρίσιμος ενεργειακός διάδρομος που θα συνεχίζει προς την Τουρκία και, τελικά, προς την Ευρώπη, ενισχύοντας την περιφερειακή διασύνδεση σε μια περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας.

Η τοποθέτηση του Αλίεφ έγινε στο Ναχτσίβαν, σε συνέντευξη στα τοπικά μέσα ενημέρωσης, και συνοδεύτηκε από σαφείς αναφορές στη σημερινή πραγματικότητα των δικτύων: το ηλεκτρικό σύστημα του Αζερμπαϊτζάν είναι ήδη διασυνδεδεμένο με τη Ρωσία, το Ιράν και τη Γεωργία, ενώ υπάρχει και σύνδεση με την Τουρκία μέσω Γεωργίας. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η προσθήκη μιας νέας διαδρομής που θα περνά από την Αρμενία αποκτά διπλή σημασία: αφενός ενισχύει την τροφοδοσία του Ναχτσίβαν, αφετέρου δημιουργεί πρόσθετη ικανότητα μεταφοράς προς τις δυτικές αγορές.

Ο Πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν υποστηρίζει ότι ένας ενεργειακός διάδρομος που θα διασχίζει την Αρμενία προς το Ναχτσίβαν και στη συνέχεια θα κατευθύνεται προς την Τουρκία και την Ευρώπη δεν είναι απλώς μια τεχνική λύση, αλλά μια παρέμβαση με ευρύτερες συνέπειες. Όπως σημειώνει, μια τέτοια σύνδεση θα μπορούσε να συμβάλει και στη σταθερότητα του ηλεκτρικού συστήματος της Αρμενίας σε περιόδους κρίσης, παρέχοντας επιπλέον επιλογές και εφεδρείες όταν αυξάνονται οι πιέσεις στο δίκτυο. «Όσο πιο γρήγορα το υλοποιήσουμε, τόσο το καλύτερο», δήλωσε χαρακτηριστικά, δείχνοντας την πρόθεση να προχωρήσουν οι διαδικασίες χωρίς καθυστερήσεις.

Η συγκεκριμένη κατεύθυνση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα αν ληφθεί υπόψη η ευρύτερη ενεργειακή εικόνα στην περιοχή. Ο Αλίεφ περιγράφει ένα περιβάλλον όπου η ενεργειακή κρίση μπορεί να οξυνθεί λόγω τοπικών συγκρούσεων, αυξημένων κινδύνων, αλλά και διαταραχών στην αλυσίδα εφοδιασμού που επηρεάζουν τη μεταφορά καυσίμων. Παράλληλα, δεν αποκλείει απρόβλεπτες εξελίξεις που θα μπορούσαν να επιβαρύνουν περαιτέρω την κατάσταση. Σε αυτό το σκηνικό, παρουσιάζει το Αζερμπαϊτζάν ως τον πιο σταθερό πόλο, τονίζοντας ότι αποτελεί τη μόνη χώρα της περιοχής με τόσο μεγάλους πόρους σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο και ηλεκτρική ενέργεια.

Γιατί η ενεργειακή αυτάρκεια του Αζερμπαϊτζάν έχει περιφερειακό βάρος

Σύμφωνα με τον Πρόεδρο, το Αζερμπαϊτζάν συγκαταλέγεται στις λίγες χώρες της περιοχής που δεν αντιμετωπίζουν προβλήματα στην παροχή ηλεκτρικής ενέργειας, και μάλιστα «κατέχει την πρώτη θέση» μεταξύ αυτών. Η αναφορά αυτή δεν λειτουργεί μόνο ως διαπίστωση, αλλά και ως επιχείρημα για τον ρόλο που διεκδικεί η χώρα: να αποτελέσει πυλώνα σταθερότητας και αξιόπιστο προμηθευτή σε ένα περιβάλλον όπου οι κίνδυνοι αυξάνονται.

Κεντρικό σημείο των δηλώσεών του είναι η διασφάλιση της αδιάλειπτης και βιώσιμης παροχής ενέργειας στο Ναχτσίβαν. Η γεωγραφική ιδιαιτερότητα του θύλακα καθιστά την ενεργειακή τροφοδοσία ζήτημα στρατηγικής σημασίας. Έτσι, η νέα γραμμή μεταφοράς δεν παρουσιάζεται ως απλή επέκταση δικτύου, αλλά ως μέσο ώστε «η συνεχής και βιώσιμη παροχή ενέργειας στο Ναχτσίβαν να μην τεθεί ποτέ σε κίνδυνο».

Στόχος η ευρωπαϊκή αγορά: πέρα από πετρέλαιο και φυσικό αέριο

Ο Αλίεφ ξεκαθαρίζει ότι η φιλοδοξία του Αζερμπαϊτζάν δεν περιορίζεται στην εξαγωγή υδρογονανθράκων. Η χώρα, όπως υπενθυμίζει, έχει ήδη φτάσει στην Ευρώπη με πετρέλαιο και φυσικό αέριο, όμως επιδιώκει να εισέλθει στην ευρωπαϊκή αγορά και με ηλεκτρική ενέργεια. Σήμερα, η βασική υφιστάμενη διαδρομή προς την Ευρώπη περνά μέσω Γεωργίας και Τουρκίας — και αυτό, κατά τον ίδιο, πρέπει να ενισχυθεί και να διευρυνθεί.

Στο ίδιο πλαίσιο, αναφέρθηκε στην ολοκλήρωση της μελέτης σκοπιμότητας για το έργο του ενεργειακού καλωδίου της Μαύρης Θάλασσας, υπογραμμίζοντας ότι μια δεύτερη γραμμή μεταφοράς θα αύξανε σημαντικά τις δυνατότητες εξαγωγών. Επιπλέον, θύμισε ότι τον Νοέμβριο του 2024, μαζί με τους Προέδρους του Καζακστάν και του Ουζμπεκιστάν, υπήρξε συμφωνία για την τοποθέτηση υποθαλάσσιου καλωδίου μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας κατά μήκος της Κασπίας Θάλασσας, με υπογραφή σχετικής συμφωνίας. Η συσσώρευση αυτών των έργων δείχνει μια συνεκτική στρατηγική: περισσότερες διαδρομές, μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και πρόσβαση σε νέες αγορές.

Ο Διάδρομος του Ζανγκεζούρ και η «μεταμόρφωση» του Ναχτσίβαν σε κόμβο

Στη συνέντευξη, ο Πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν συνέδεσε το ενεργειακό σκέλος με τις μεταφορές και τη γεωοικονομία, αναφερόμενος στον Διάδρομο του Ζανγκεζούρ. Όπως είπε, η μεταφορά 15 εκατομμυρίων τόνων φορτίου — ή και περισσότερων — μέσω του διαδρόμου θα ενίσχυε δραστικά τη δραστηριότητα, θα δημιουργούσε θέσεις εργασίας και θα ανέβαζε τον ρυθμό της οικονομικής ανάπτυξης. Η προοπτική που περιέγραψε είναι σαφής: το Ναχτσίβαν μπορεί να εξελιχθεί σε «απαραίτητο μεταφορικό κόμβο», με σταθερή ροή εμπορευμάτων και αυξημένη οικονομική κινητικότητα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η παρατήρηση ότι, όταν αρχικά προτάθηκε η ιδέα του Διαδρόμου, το βάρος έπεφτε κυρίως στις μεταφορές. Σήμερα, όμως, ο Αλίεφ τον εντάσσει σε πολύ ευρύτερο στρατηγικό πλαίσιο, όπου ενέργεια, υποδομές και διασυνδεσιμότητα λειτουργούν ως αλληλένδετα εργαλεία επιρροής και ανάπτυξης.