Άνοιγμα του Ορμούζ και ενεργειακή εκεχειρία στην ατζέντα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ

Υπό τη σκιά των πολέμων στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία ξεκίνησε η 81η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, με τη συμμετοχή 193 ηγετών και εκπροσώπων από ολόκληρο τον κόσμο. Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκονται η διεθνής ασφάλεια, η ελευθερία της ναυσιπλοΐας, η ενεργειακή σταθερότητα και οι προσπάθειες για αποκλιμάκωση των συγκρούσεων.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η παρουσία των προέδρων του Ιράν και της Ουκρανίας, καθώς οι δύο χώρες βρίσκονται στο επίκεντρο των σημαντικότερων γεωπολιτικών και ενεργειακών εξελίξεων. Η ομιλία του Ντόναλντ Τραμπ, που έχει προγραμματιστεί για τις 13:45 GMT, αναμένεται να συγκεντρώσει τα βλέμματα, καθώς θα περιλαμβάνει αναφορές στην αμερικανική εξωτερική πολιτική και στη στάση της Ουάσινγκτον απέναντι στις κρίσεις της Μέσης Ανατολής και της Ουκρανίας.

Μετά την ομιλία του Αμερικανού προέδρου αναμένεται η συνάντηση του Έλληνα υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Ιρανό ομόλογό του, Αμπάς Αραγτσί, καθώς και με τον υπουργό Εξωτερικών του Μπαχρέιν. Το Μπαχρέιν είναι μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, την προεδρία του οποίου αναλαμβάνει η Ελλάδα τον Οκτώβριο.

Η Γενική Συνέλευση πραγματοποιείται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία, καθώς ο πόλεμος με επίκεντρο το Ιράν οδεύει προς τον όγδοο μήνα, ενώ οι διπλωματικές προσπάθειες για την αποτροπή μιας ευρύτερης περιφερειακής σύγκρουσης παραμένουν σε εξέλιξη.

Το άνοιγμα του Ορμούζ στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων

Μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις αφορά το ενδεχόμενο ανοίγματος των Στενών του Ορμούζ. Σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters, το Ιράν φέρεται να διαπραγματεύεται την επαναλειτουργία του θαλάσσιου περάσματος μέσα σε επτά ημέρες, υπό την προϋπόθεση ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μειώσουν τη στρατιωτική πίεση και θα άρουν τον αποκλεισμό που έχουν επιβάλει σε ιρανικά λιμάνια.

Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες παγκοσμίως. Υπό κανονικές συνθήκες, από τα ύδατά του διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Για τον λόγο αυτό, οποιαδήποτε διακοπή στη ναυσιπλοΐα μπορεί να προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας, να αυξήσει τις τιμές και να επιβαρύνει τις οικονομίες που εξαρτώνται από τις εισαγωγές καυσίμων.

Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν έκανε λόγο για «επιθυμία να ανοίξει το Ορμούζ», παρουσιάζοντας στον Ντόναλντ Τραμπ προτάσεις για ψήφισμα του ΟΗΕ σχετικά με την ασφάλεια των Στενών, την προστασία των ενεργειακών εγκαταστάσεων της Σαουδικής Αραβίας και την ανάγκη μιας ευρύτερης ενεργειακής εκεχειρίας στην Ουκρανία.

«Αποφασίσαμε να δράσουμε από κοινού για να μετριάσουμε τις εντάσεις στις αγορές ενέργειας, προστατεύοντας τις κρίσιμες υποδομές στη Μέση Ανατολή και την ελευθερία της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ», δήλωσε ο Μακρόν, χαρακτηρίζοντας εποικοδομητική τη συνάντησή του με τον Αμερικανό πρόεδρο στη Νέα Υόρκη.

Διπλωματική πηγή διευκρίνισε αργότερα ότι η Γαλλία επιθυμεί να συνεργαστεί με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους εταίρους της για την υιοθέτηση απόφασης του Συμβουλίου Ασφαλείας, η οποία θα εγγυάται την ελευθερία της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ.

Ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν αναμένεται να απευθυνθεί στη Γενική Συνέλευση την Τετάρτη. Παράλληλα, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στο Fox News ότι «πιθανώς» θα ήταν ανοιχτός σε μια συνάντηση με τον Ιρανό πρόεδρο, χωρίς ωστόσο να ανακοινώσει συγκεκριμένες λεπτομέρειες ή χρονοδιάγραμμα.

Η ενεργειακή εκεχειρία στην Ουκρανία

Το δεύτερο μεγάλο θέμα της Συνέλευσης είναι η κατάσταση στην Ουκρανία και η προοπτική μιας ενεργειακής εκεχειρίας μεταξύ Κιέβου και Μόσχας. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θεωρούν ότι μια συμφωνία περιορισμού των επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές θα μπορούσε να αποτελέσει πρώτο βήμα για ευρύτερη αποκλιμάκωση.

Μετά τη συνάντησή του με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο Εμανουέλ Μακρόν αναφέρθηκε, μέσω της πλατφόρμας X, στην «προοπτική μιας ενεργειακής εκεχειρίας» και ενός μορατόριουμ για τις επιθέσεις στη Μαύρη Θάλασσα.

Ο Γάλλος πρόεδρος υπογράμμισε επίσης ότι είχε εκτενή συνομιλία με τον Ντόναλντ Τραμπ για την ανάγκη να ενισχυθεί γρήγορα και αποφασιστικά η Ουκρανία με πυραύλους αναχαίτισης. Η συζήτηση αυτή συνδέεται άμεσα με την προστασία των κρίσιμων υποδομών της χώρας, ιδιαίτερα ενόψει της χειμερινής περιόδου, κατά την οποία οι επιθέσεις σε δίκτυα ηλεκτροδότησης και εγκαταστάσεις ενέργειας μπορούν να έχουν σοβαρές ανθρωπιστικές συνέπειες.

Συμφωνία για τη Γροιλανδία

Παράλληλα με τις συζητήσεις για τη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία, η ατζέντα περιλαμβάνει και τη στρατηγικής σημασίας περιοχή της Αρκτικής. Εντός της ημέρας αναμένεται να υπογραφεί στη Νέα Υόρκη συμφωνία μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών, της Γροιλανδίας και της Δανίας, σε μια προσπάθεια να τερματιστεί η έντονη αντιπαράθεση για το καθεστώς και την ασφάλεια της περιοχής.

Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα αναλάβουν στρατιωτικές επιχειρήσεις και θα έχουν «μόνιμο έλεγχο της ασφάλειας» στη Γροιλανδία. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να προκαλέσει νέες συζητήσεις σχετικά με την κυριαρχία, την άμυνα και τον έλεγχο των στρατηγικών διαδρομών και φυσικών πόρων της Αρκτικής.

Η βρετανική θέση για το «Made in Europe»

Στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης, ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ δήλωσε, πριν από την πρώτη επίσημη συνάντησή του με τον Ντόναλντ Τραμπ, ότι η κυβέρνησή του θα στηρίξει την πρόταση για συμμετοχή της Βρετανίας στο ευρωπαϊκό σχέδιο «Made in Europe».

Ο Μπέρναμ τόνισε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο μπορεί να λειτουργήσει ως αξιόπιστος εταίρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, «ως γείτονας που αντιμετωπίζει τα ίδια προβλήματα». Η τοποθέτηση αυτή δείχνει την προσπάθεια του Λονδίνου να διατηρήσει στενότερη συνεργασία με την Ευρώπη σε θέματα άμυνας, βιομηχανίας και ενεργειακής ασφάλειας.

Την ίδια στιγμή, η βρετανική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι αποδέχθηκε επίσημο αίτημα της Σαουδικής Αραβίας για στρατιωτική υποστήριξη απέναντι στις επιθέσεις των Χούθι. Αεροσκάφος εναέριου ανεφοδιασμού Voyager της Βασιλικής Πολεμικής Αεροπορίας αναμένεται να επιχειρεί από τη βάση του Ακρωτηρίου στην Κύπρο.

Η ατζέντα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ αποτυπώνει έτσι το εύρος των σημερινών διεθνών προκλήσεων. Το άνοιγμα του Ορμούζ, η προστασία των ενεργειακών υποδομών και μια πιθανή ενεργειακή εκεχειρία στην Ουκρανία συνδέονται άμεσα με την παγκόσμια ασφάλεια και τη σταθερότητα των αγορών. Οι αποφάσεις που θα ληφθούν στη Νέα Υόρκη θα μπορούσαν να επηρεάσουν όχι μόνο τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, αλλά και την πορεία της διεθνούς διπλωματίας τους επόμενους μήνες.