Ανοίγει sold out η έκθεση της ταπισερί της Μπαγιέ στο Βρετανικό Μουσείο για πρώτη φορά μετά από σχεδόν 1.000 χρόνια

Ανοίγει για το κοινό την Πέμπτη 10 Σεπτεμβρίου στο Βρετανικό Μουσείο η πολυαναμενόμενη έκθεση της Ταπισερί της Μπαγιέ, ενός από τα σημαντικότερα μεσαιωνικά έργα τέχνης και ιστορικά τεκμήρια της Ευρώπης. Δεν παρουσιάζεται ως ένα στατικό, σιωπηλό κειμήλιο, αλλά ως μια συναρπαστική πολεμική αφήγηση σχεδόν 1.000 ετών, κεντημένη σε ύφασμα πολύ πριν από την εφεύρεση της κινηματογραφικής εικόνας.

Η έκθεση φιλοξενείται στη Sainsbury Exhibitions Gallery του Βρετανικού Μουσείου, έπειτα από μια ιστορική συμφωνία δανεισμού με τη Γαλλία. Πρόκειται για την πρώτη φορά που η Ταπισερί της Μπαγιέ εκτίθεται στο Ηνωμένο Βασίλειο από την εποχή της δημιουργίας της, πιθανότατα στην Αγγλία του 11ου αιώνα.

Η ανταπόκριση του κοινού υπήρξε εντυπωσιακή ήδη πριν από τα εγκαίνια. Η πρώτη παρτίδα εισιτηρίων εξαντλήθηκε, ενώ τα αρχικά έσοδα από τις πωλήσεις έφτασαν περίπου τα 2,5 εκατομμύρια λίρες. Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 11 Ιουλίου 2027, δίνοντας σε εκατοντάδες χιλιάδες επισκέπτες την ευκαιρία να δουν από κοντά ένα έργο που σπάνια μετακινείται από τη Γαλλία.

Η Ταπισερί της Μπαγιέ ως μεσαιωνική πολεμική αφήγηση

Η Ταπισερί της Μπαγιέ αφηγείται τα γεγονότα που προηγήθηκαν και ακολούθησαν τη Νορμανδική Κατάκτηση της Αγγλίας το 1066. Στο επίκεντρο βρίσκονται δύο ισχυρές προσωπικότητες της εποχής: ο Χάρολντ Γκοντγουίνσον, τελευταίος Αγγλοσάξονας βασιλιάς της Αγγλίας, και ο Γουλιέλμος, δούκας της Νορμανδίας, ο οποίος μετά τη νίκη του στη Μάχη του Χέιστινγκς έμεινε στην ιστορία ως Γουλιέλμος ο Κατακτητής.

Η αφήγηση ξεκινά με την αποστολή του Χάρολντ στη Νορμανδία και εξελίσσεται μέσα από μια αλληλουχία σκηνών που περιλαμβάνει πολιτικές συναντήσεις, όρκους, ταξίδια, προετοιμασίες, στρατιωτικές επιχειρήσεις και τελικά τη μεγάλη σύγκρουση. Οι εικόνες δεν λειτουργούν απλώς ως διακοσμητικά μοτίβα, αλλά ως ένα ολοκληρωμένο οπτικό χρονικό μιας κρίσιμης καμπής στην αγγλική και ευρωπαϊκή ιστορία.

Αυτό που καθιστά την Ταπισερί τόσο ζωντανή δεν είναι μόνο η ιστορική της σημασία, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο ξετυλίγεται η αφήγηση. Ο θεατής δεν στέκεται μπροστά σε μία μεμονωμένη εικόνα. Αντίθετα, ακολουθεί μια ιστορία που εκτυλίσσεται από αριστερά προς τα δεξιά, σαν να παρακολουθεί μια πρώιμη μορφή κινηματογραφικής ακολουθίας.

Μηνύματα μεταφέρονται, πλοία προετοιμάζονται, άλογα επιταχύνουν και στρατιώτες συγκεντρώνονται πριν από τη σύγκρουση. Κάθε σκηνή οδηγεί στην επόμενη, δημιουργώντας έναν ρυθμό που γίνεται ολοένα πιο έντονος. Η μάχη δεν εμφανίζεται ξαφνικά· προαναγγέλλεται σταδιακά και μοιάζει να πλησιάζει ως μια αναπόφευκτη κατάληξη.

Ένα έργο τέχνης με πολιτική και πολιτιστική σημασία

Η παρουσία της Ταπισερί της Μπαγιέ στο Βρετανικό Μουσείο δεν αποτελεί μόνο σημαντικό πολιτιστικό γεγονός. Η συμφωνία δανεισμού με τη Γαλλία έχει αποκτήσει και ευρύτερη διπλωματική διάσταση, καθώς ο διευθυντής του μουσείου, Nicholas Cullinan, τη συνέδεσε άμεσα με τη συζήτηση για τα Γλυπτά του Παρθενώνα.

Ο Cullinan έχει δηλώσει ότι το μοντέλο ανταλλαγής και συνεργασίας που εφαρμόστηκε για την Ταπισερί μπορεί να προσφέρει μια «αχτίδα πιθανότητας» για πρόοδο στο ζήτημα των Γλυπτών. Παράλληλα, εξέφρασε την επιθυμία να υπάρξει ουσιαστική εξέλιξη στις συζητήσεις που αφορούν την επιστροφή ή την επανένωση των μαρμάρων.

Η αναφορά αυτή αναζωπύρωσε το ενδιαφέρον γύρω από τις σχέσεις του Βρετανικού Μουσείου με την Ελλάδα. Στις 8 Σεπτεμβρίου, το Art Newspaper ανέφερε ότι η Ελλάδα απέρριψε αίτημα του Liebieghaus της Φρανκφούρτης για τον δανεισμό εννέα θραυσμάτων του Παρθενώνα από το Μουσείο Ακρόπολης. Η απόφαση φέρεται να συνδέεται με το γεγονός ότι στην ίδια έκθεση επρόκειτο να παρουσιαστούν δύο θραύσματα που θα δάνειζε το Βρετανικό Μουσείο.

Το Βρετανικό Μουσείο επιβεβαίωσε στο περιοδικό ότι τα δύο αντικείμενα που διαθέτει «θα φύγουν με δανεισμό». Ωστόσο, όταν δημοσιεύθηκε το σχετικό ρεπορτάζ, το ελληνικό υπουργείο Πολιτισμού δεν είχε επιβεβαιώσει επισήμως την απόφαση.

Η έκθεση της Ταπισερί της Μπαγιέ, επομένως, ξεπερνά τα όρια μιας απλής παρουσίασης ενός μεσαιωνικού έργου. Συνδυάζει την ιστορική μνήμη, την καλλιτεχνική καινοτομία και τη σύγχρονη πολιτιστική διπλωματία. Για το κοινό, αποτελεί μια σπάνια ευκαιρία να δει από κοντά ένα μοναδικό οπτικό χρονικό του 11ου αιώνα. Για τα μουσεία και τις κυβερνήσεις, λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι οι διεθνείς συνεργασίες μπορούν να ανοίξουν νέους δρόμους στον διάλογο για την πολιτιστική κληρονομιά.