Το πάρκο ορόσημο του Ελληνικού: Τα 14 στοιχεία πίσω από το μεγαλύτερο παράκτιο πάρκο της Ευρώπης

Με περισσότερα από 30.000 δέντρα, περίπου 3 εκατομμύρια θάμνους και πράσινη κάλυψη που θα υπερβαίνει το 70% της έκτασής του, το The Ellinikon Park του Ελληνικού σχεδιάζεται ως ένας από τους μεγαλύτερους αστικούς χώρους πρασίνου στην Ευρώπη.

Ο σχεδιασμός του περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, μονάδα επεξεργασίας λυμάτων δυναμικότητας 7.000 κυβικών μέτρων επεξεργασμένου νερού ημερησίως, δεξαμενή αποθήκευσης 10.000 κυβικών μέτρων, έξυπνο σύστημα άρδευσης με δυνατότητα εξοικονόμησης νερού έως 90% και δίκτυο «δροσερών διαδρομών», όπου οι θερμοκρασίες μπορούν να είναι έως και 4 βαθμούς Κελσίου χαμηλότερες από τις γειτονικές ασφαλτοστρωμένες περιοχές.

Τα στοιχεία αυτά περιλαμβάνονται στη μελέτη «Σύγχρονα Πάρκα στην Ελλάδα – Ένας οδηγός για τον σχεδιασμό και τη λειτουργία βιώσιμων πράσινων χώρων», η οποία εκπονήθηκε από την 1830 Lab για το LAMDA Labs της LAMDA Development. Τη συντακτική ομάδα της μελέτης αποτελούν η αρχιτέκτονας και αρχιτέκτονας τοπίου Δήμητρα Θεοχάρη και η Λενιώ Μυριβήλη, Global Chief Heat Officer στο UN Environment Programme και στο Climate Resilience Center του Atlantic Council. Η έκδοση εξετάζει τις διεθνείς πρακτικές στον σχεδιασμό και τη λειτουργία σύγχρονων αστικών πάρκων και παρουσιάζει το Μητροπολιτικό Πάρκο του Ελληνικού ως παράδειγμα εφαρμογής αυτών των αρχών.

Τα βασικά στοιχεία του σχεδιασμού

• Περισσότερα από 30.000 δέντρα και περίπου 3 εκατομμύρια θάμνοι

Ο σχεδιασμός προβλέπει περισσότερα από 30.000 δέντρα και περίπου 3 εκατομμύρια θάμνους, ενώ η συνολική πράσινη κάλυψη θα υπερβαίνει το 70% της έκτασης του πάρκου.

• Περισσότερα από 520 είδη χλωρίδας και πανίδας

Πάνω από το 70% των φυτεύσεων θα αποτελείται από ιθαγενή και προσαρμοσμένα είδη, με στόχο τη δημιουργία οικοσυστήματος που θα φιλοξενεί περισσότερα από 520 είδη χλωρίδας και πανίδας.

• Θερμικός σχεδιασμός με ψηφιακές προσομοιώσεις

Από το πρώτο στάδιο σχεδιασμού χρησιμοποιήθηκαν thermal mapping και Computational Fluid Dynamics (CFD) για την αξιολόγηση της θερμικής συμπεριφοράς, της σκίασης και της κυκλοφορίας του αέρα.

• Έως 4 βαθμούς χαμηλότερη θερμοκρασία

Με βάση τις προσομοιώσεις δημιουργείται δίκτυο «δροσερών διαδρομών», όπου οι θερμοκρασίες μπορούν να είναι έως και 4 βαθμούς Κελσίου χαμηλότερες σε σχέση με τις γειτονικές ασφαλτοστρωμένες περιοχές.

• Σκίαση άνω του 60% και φυσικός αερισμός

Η στρατηγική προβλέπει σημεία παραμονής με σκίαση μεγαλύτερη του 60%, ανεμπόδιστη φυσική κυκλοφορία του αέρα και σχεδιασμό που αξιοποιεί τη φυσική διαπνοή της βλάστησης για τη βελτίωση της θερμικής άνεσης.

• Κανάλια, νεφελώματα και δεξαμενές νερού

Στο πάρκο ενσωματώνονται στοιχεία νερού, όπως κανάλια, νεφελώματα και δεξαμενές χαμηλής κατανάλωσης, τα οποία ενισχύουν την εξατμιστική ψύξη και συμβάλλουν στη μείωση της θερμοκρασίας του περιβάλλοντος.

• Έξυπνη άρδευση με εξοικονόμηση έως 90%

Η άρδευση θα πραγματοποιείται μέσω συστήματος με αισθητήρες καιρού και εδάφους, το οποίο επιτρέπει στοχευμένη διαχείριση των αρδεύσεων και, σύμφωνα με τη μελέτη, μπορεί να επιτυγχάνειεξοικονόμηση νερού έως και 90%.

• Μονάδα επεξεργασίας λυμάτων

Το πάρκο θα διαθέτει μονάδα τριτοβάθμιας επεξεργασίας λυμάτων με δυνατότητα παραγωγής έως 7.000 κυβικών μέτρων επεξεργασμένου νερού ημερησίως, το οποίο θα χρησιμοποιείται για όλες τις επιτρεπόμενες μη πόσιμες χρήσεις, συμπεριλαμβανομένης της άρδευσης.

• Δεξαμενή αποθήκευσης 10.000 κυβικών μέτρων

Προβλέπεται δεξαμενή αποθήκευσης αρδευτικού νερού χωρητικότητας 10.000 κυβικών μέτρων, η οποία θα εξασφαλίζει επάρκεια νερού για τις ανάγκες του πάρκου και θα συμβάλλει στην κάλυψη περιόδων υψηλών θερμικών φορτίων.

• 100% διαχείριση όμβριων υδάτων εντός του πάρκου

Η διαχείριση των όμβριων πραγματοποιείται μέσω πράσινων και γαλάζιων υποδομών, επιτρέποντας 100% επιτόπου διαχείριση των βρόχινων νερών και την αποκατάσταση φυσικών ροών, όπως του ρέματος Τραχώνων, το οποίο αναδεικνύεται σε κρίσιμη υποδομή αντιπλημμυρικής προστασίας.

• Ελληνικά φυσικά υλικά

Για τις επιστρώσεις επιλέγονται ελληνικά φυσικά υλικά, όπωςμάρμαρο Καβάλας, λευκό μάρμαρο Διονύσου-Πεντέλης, σχιστόλιθος Καρύστου και ψαμμίτης Μάνδρας, με στόχο την αντοχή, τη θερμική άνεση και τη σύνδεση του πάρκου με το αττικό τοπίο.

• Επαναχρησιμοποίηση υλικών

Πλάκες σκυροδέματος από τις υφιστάμενες εγκαταστάσεις του πρώην αεροδρομίου επαναχρησιμοποιούνται ως τοιχία, έδρανα και δομικά στοιχεία, ενώ θραυστά αδρανή αξιοποιούνται σε συρματοκιβώτια και επιχώσεις, περιορίζοντας το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της κατασκευής.

• Διαδρομές ενσωματωμένες στο φυσικό ανάγλυφο

Το δίκτυο πεζοδρόμων σχεδιάζεται ως ενιαίο σύστημα με συνεχή σκίαση και υψηλή προσβασιμότητα, ενώ τα τοπικά μονοπάτια ακολουθούν το φυσικό ανάγλυφο και ενσωματώνονται οργανικά στη βλάστηση, δημιουργώντας μικροκλιματικά καταφύγια και εναλλαγές φωτός και σκιάς.

• Συνεχής παρακολούθηση του μικροκλίματος

Η λειτουργία του πάρκου βασίζεται στη συστηματική καταγραφή θερμοκρασίας αέρα, σχετικής υγρασίας, ηλιακής ακτινοβολίας, υγρασίας εδάφους και σκίασης, ώστε να υποστηρίζεται η διαχείριση του μικροκλίματος, της άρδευσης και της συντήρησης του πρασίνου.

Όπως αναφέρεται στη μελέτη, το The Ellinikon Park συνδυάζει σε ένα ενιαίο μοντέλο σχεδιασμού τη διαχείριση του μικροκλίματος, του νερού, της βλάστησης, των υλικών και των διαδρομών. Στον επίλογο της έκδοσης επισημαίνεται ότι τα πάρκα του 21ου αιώνα αποτελούν υποδομές που συμβάλλουν στην ανανέωση του αστικού και φυσικού περιβάλλοντος, με κάθε δέντρο, κάθε επιφάνεια και κάθε ροή νερού να αποτελεί μέρος ενός συστήματος που προσαρμόζεται στις μεταβαλλόμενες συνθήκες και επιδιώκει να αποκαθιστά την ισορροπία μεταξύ ανθρώπου και περιβάλλοντος.