Ορια στη διοικητική εποπτεία των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων θέτει η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας, κρίνοντας κατά πλειοψηφία ότι συγκεκριμένη ρύθμιση για το Μητρώο Μελών ΜΚΟ δεν είναι συμβατή με το Σύνταγμα. Παράλληλα, το ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο παραπέμπει στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ενωσης το κρίσιμο ζήτημα σχετικά με τις προϋποθέσεις που τίθενται για την εγγραφή οργανώσεων στο Μητρώο.
Δεν «πέρασε» ολόκληρη η ρύθμιση Μηταράκη – Πλεύρη για τη χειραγώγηση των ΜΚΟ. Η Ολομέλεια του ΣτΕ σε διάσκεψη κεκλεισμένων των θυρών έκρινε ομόφωνα, σύμφωνα με την ανακοίνωση του προέδρου του δικαστηρίου, Μιχάλη Πικραμένου, ότι η νομοθετική πρόβλεψη για τη λειτουργία του Μητρώου Ελληνικών και Ξένων ΜΚΟ, όπως περιλαμβάνεται στην παράγραφο 3 του άρθρου 78 του ν. 4939/2022, είναι σύμφωνη με το άρθρο 43 παρ. 2 του Συντάγματος.
Διαφορετική ήταν η κρίση της πλειοψηφίας για την παράγραφο 5 του ίδιου άρθρου, που αφορά το Μητρώο Μελών ΜΚΟ, καθώς το ΣτΕ έκρινε ότι η συγκεκριμένη διάταξη παραβιάζει το άρθρο 43 παρ. 2 εδάφιο β΄ του Συντάγματος, αφού επιτρέπει την έκδοση υπουργικής απόφασης χωρίς ο ίδιος ο νόμος να καθορίζει τις βασικές ουσιαστικές προϋποθέσεις για την εγγραφή και την πιστοποίηση των προσώπων στο Μητρώο.
Προϋποθέσεις
Την ίδια ώρα, η Ολομέλεια αποφάσισε να απευθύνει προδικαστικό ερώτημα στο ΔΕΕ, στο οποίο ζητεί να διευκρινιστεί αν συμβιβάζονται με το άρθρο 12 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε., που κατοχυρώνει, μεταξύ άλλων, την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι, οι προϋποθέσεις που έχουν τεθεί για την εγγραφή μιας οργάνωσης. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η μη άσκηση ποινικής δίωξης σε βάρος προσώπων που διοικούν ή εκπροσωπούν την οργάνωση για οποιοδήποτε κακούργημα, καθώς και η απουσία τελεσίδικης καταδίκης τους για συκοφαντική δυσφήμηση.
Παράλληλα το ΣτΕ έκρινε ότι προσκρούει στο δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι και υπερβαίνει την παρεχόμενη εξουσιοδότηση, διάταξη υπουργικής απόφασης του Μαΐου 2026. Η διάταξη έδινε στον Γενικό Γραμματέα Υποδοχής Αιτούντων Ασυλο τη δυνατότητα, με βάση στοιχεία για τη δράση των φορέων και κατά τη διακριτική του ευχέρεια, να αποδέχεται ή να απορρίπτει αιτήματα εγγραφής στο Μητρώο. Η ίδια ρύθμιση κρίθηκε, κατά πλειοψηφία, αντίθετη και στις αρχές της ασφάλειας δικαίου και της προβλεψιμότητας.
Η υπόθεση έφτασε στο ΣτΕ ύστερα από προσφυγές ΜΚΟ που αμφισβήτησαν τη συνταγματικότητα και τη νομιμότητα τόσο του Μητρώου Ελληνικών και Ξένων ΜΚΟ όσο και του Μητρώου Μελών τους, για οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στους τομείς της διεθνούς προστασίας, της μετανάστευσης και της κοινωνικής ένταξης στην Ελλάδα.
