Σε φάση κορύφωσης ο ιός του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα: Εγρήγορση αλλά όχι πανικό συστήνει ο ΕΟΔΥ

Εντείνονται το τελευταίο διάστημα οι ψεκασμοί από τους δήμους σε σκιερά και υγρά σημεία όπου ευνοείται η ανάπτυξη αποικιών κουνουπιών, σε μια προσπάθεια να περιοριστεί ο κίνδυνος για τον πληθυσμό από τον ιό του Δυτικού Νείλου. Οι υγειονομικές Αρχές επιμένουν ότι βρισκόμαστε στην περίοδο που παραδοσιακά η κυκλοφορία του ιού κορυφώνεται και προειδοποιούν πως τα κρούσματα ενδέχεται να συνεχίσουν να αυξάνονται μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου. Το μήνυμα, όμως, είναι ξεκάθαρο: εγρήγορση και συνέπεια στα μέτρα προφύλαξης, όχι πανικός.

Μιλώντας στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του ΕΡΤnews, ο πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου του ΕΟΔΥ και καθηγητής Πνευμονολογίας και Εντατικής Θεραπείας Θεόδωρος Βασιλακόπουλος τόνισε πως «είναι γεγονός ότι έχουμε μεγάλη συρροή κρουσμάτων φέτος, θυμίζει το 2018 που ήταν πάλι μια κακή χρονιά για την Ελλάδα», διευκρινίζοντας όμως ότι «δεν χρειάζεται πανικός, χρειάζεται απλά εγρήγορση». Η σύσταση του ΕΟΔΥ βασίζεται σε μια κρίσιμη πραγματικότητα: οι περισσότεροι άνθρωποι που εκτίθενται στον ιό του Δυτικού Νείλου είτε δεν θα εμφανίσουν καθόλου συμπτώματα είτε θα περάσουν μια ήπια νόσηση, αρκεί να αναζητούν έγκαιρα ιατρική βοήθεια όταν υπάρχουν ανησυχητικά σημάδια.

Τι πρέπει να γνωρίζουμε για τον ιό του Δυτικού Νείλου

Ο ιός του Δυτικού Νείλου δεν εκδηλώνεται με τον ίδιο τρόπο σε όλους. Όπως εξήγησε ο κ. Βασιλακόπουλος, περίπου το 80% όσων μολύνονται δεν θα καταλάβουν ποτέ ότι νόσησαν, καθώς είναι πλήρως ασυμπτωματικοί. Ένα επιπλέον 20% μπορεί να παρουσιάσει συμπτώματα που θυμίζουν μια ήπια ιογενή λοίμωξη, όπως πυρετό και κακουχία. Η μικρή μειοψηφία —κάτω από 1%— είναι εκείνη που ενδέχεται να εμφανίσει σοβαρή προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος, με κίνδυνο βαριάς επιπλοκής και, σε ορισμένες περιπτώσεις, απώλειας ζωής. «Δυστυχώς φέτος θρηνήσαμε 13 απώλειες», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ακριβώς γι’ αυτό, οι ειδικοί επιμένουν ότι η σωστή ενημέρωση είναι το κλειδί: να μην υποτιμούμε τα συμπτώματα, αλλά και να μην οδηγούμαστε σε αδικαιολόγητο φόβο. Ο ιός του Δυτικού Νείλου παραμένει μια σοβαρή απειλή για συγκεκριμένες ομάδες, όμως δεν μεταφράζεται αυτόματα σε γενικευμένο κίνδυνο για όλους στον ίδιο βαθμό.

Συμπτώματα που χρειάζονται προσοχή

Οι περισσότεροι άνθρωποι, ακόμη κι αν μολυνθούν, δεν θα παρουσιάσουν κάτι ανησυχητικό. Ωστόσο, υπάρχουν συμπτώματα που απαιτούν αυξημένη προσοχή, ειδικά όταν συνδυάζονται με πυρετό. Σύμφωνα με τον κ. Βασιλακόπουλο, ενδείξεις που μπορεί να σχετίζονται με λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου είναι:

– έντονος πονοκέφαλος
– δυσκαμψία στον αυχένα
– τρόμος ή έντονη αδυναμία
– ίλιγγος
– απώλεια προσανατολισμού ή σύγχυση
– δυσκολία στην κίνηση χεριού ή ποδιού

Τα παραπάνω δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι κάποιος έχει προσβληθεί, αλλά αποτελούν λόγο για άμεση επικοινωνία με γιατρό ή αξιολόγηση σε δομή υγείας, ειδικά σε ηλικιωμένους ή άτομα με χρόνια νοσήματα.

Πώς μεταδίδεται ο ιός του Δυτικού Νείλου και τι δεν ισχύει

Ένα από τα πιο σημαντικά σημεία που διευκρινίζουν οι ειδικοί είναι ότι ο άνθρωπος δεν μεταδίδει τον ιό του Δυτικού Νείλου σε άλλον άνθρωπο. Όπως σημείωσε ο καθηγητής, ακόμη και αν ένα υγιές κουνούπι τσιμπήσει έναν άνθρωπο που έχει μολυνθεί, δεν πρόκειται να «κολλήσει» τον ιό από εκείνον. Τα κουνούπια μολύνονται κυρίως από άγρια πτηνά, ενώ ο άνθρωπος θεωρείται «τελικός ξενιστής». Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι δεν υπάρχει κίνδυνος ραγδαίας εξάπλωσης τύπου επιδημίας μέσω ανθρώπινης μετάδοσης, γεγονός που στηρίζει και τη σύσταση για ψυχραιμία.

Παρόλα αυτά, η πρόληψη παραμένει απαραίτητη, ειδικά για τις ευπαθείς ομάδες: ηλικιωμένους, άτομα με υποκείμενα νοσήματα, ανοσοκαταστολή ή σοβαρά προβλήματα υγείας. Για αυτούς, η προσοχή πρέπει να είναι «διπλή και τριπλή», ιδιαίτερα τις βραδινές ώρες, όταν η δραστηριότητα των κουνουπιών αυξάνεται.

Αττική στο επίκεντρο: γιατί φέτος βλέπουμε περισσότερα κρούσματα

Η φετινή εικόνα δείχνει ότι η κυκλοφορία του ιού του Δυτικού Νείλου βρίσκεται σε φάση κορύφωσης. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι υπάρχουν και χιλιάδες αδιάγνωστα περιστατικά, ακριβώς επειδή οι περισσότερες λοιμώξεις δεν προκαλούν συμπτώματα.

Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι η Αττική καταγράφει για πρώτη φορά μετά από 16 χρόνια τη μεγαλύτερη επιβάρυνση, με κρούσματα σε 31 δήμους. Οι επιστήμονες συνδέουν την έξαρση και με τις φετινές καιρικές συνθήκες: έναν από τους θερμότερους χειμώνες των τελευταίων 150 ετών, σε συνδυασμό με μια βροχερή άνοιξη που δημιούργησε περισσότερες εστίες αναπαραγωγής κουνουπιών. Παράλληλα, εστίες έχουν καταγραφεί σε Δράμα, Πρέβεζα και Θεσσαλονίκη, ενώ περιστατικά έχουν αναφερθεί και σε ιπποειδή.

Μέτρα προστασίας που συστήνει ο ΕΟΔΥ

Ο ΕΟΔΥ υπενθυμίζει ότι η ατομική πρόληψη είναι καθοριστική και λειτουργεί συμπληρωματικά με τους ψεκασμούς. Οι βασικές συστάσεις περιλαμβάνουν:

– Χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών στο σώμα και στον χώρο.
– Σίτες, κουνουπιέρες, κλιματιστικά ή ανεμιστήρες, καθώς και κατάλληλα (μακριά) ρούχα, ειδικά το σούρουπο και τη νύχτα.
– Αποφυγή στάσιμων νερών σε αυλές, κήπους, βεράντες, ταράτσες, μπαλκόνια, χωράφια και οικόπεδα.
– Κάλυψη αντικειμένων που μαζεύουν νερό και συχνή ανανέωση του νερού (τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα).
– Κάλυψη των αγωγών εξαερισμού των βόθρων με σίτα.

Η συνέπεια στα μέτρα έχει ιδιαίτερη σημασία για τους ηλικιωμένους, που καλούνται να προστατεύονται συστηματικά και να μην αμελούν τα απλά, καθημερινά βήματα πρόληψης.

Παραμένει, πάντως, ανοιχτό το ερώτημα για τη διάρκεια της κυκλοφορίας του ιού. Ο καθηγητής Εφαρμοσμένης Εντομολογίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Νικόλαος Παπαδόπουλος, έχει επισημάνει ότι, λόγω κλιματικής αλλαγής, μολυσμένα κουνούπια μπορεί να υπάρχουν ακόμη και στη διάρκεια του χειμώνα, με αποτέλεσμα να μην «σπάει» εύκολα ο κύκλος μετάδοσης.

Σε κάθε περίπτωση, καθώς ο ιός του Δυτικού Νείλου βρίσκεται σε περίοδο αυξημένης δραστηριότητας, η σωστή στάση είναι η ενημέρωση, η προσοχή στα συμπτώματα και η πιστή εφαρμογή μέτρων προστασίας από τα κουνούπια. Με εγρήγορση —όχι πανικό— μπορούμε να μειώσουμε σημαντικά τον κίνδυνο και να προστατεύσουμε ιδιαίτερα όσους είναι πιο ευάλωτοι.