Ρεκόρ επταετίας σε κρούσματα και θανάτους από τον Ιό του Δυτικού Νείλου, οι «κόκκινες» περιοχές στην Αττική

Ανησυχία προκαλεί η εποχική έξαρση του ιού του Δυτικού Νείλου, καθώς τα φετινά δεδομένα δείχνουν εικόνα σαφώς βαρύτερη σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Παρότι τα επίσημα επιβεβαιωμένα περιστατικά αποτυπώνουν μόνο την κορυφή του προβλήματος, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η πραγματική διασπορά στην κοινότητα είναι πολύ μεγαλύτερη. Αυτό συμβαίνει επειδή η πλειονότητα των μολύνσεων περνά χωρίς συμπτώματα ή με ήπια, μη ειδικά ενοχλήματα, με αποτέλεσμα πολλοί φορείς να μην εξετάζονται ποτέ και να μην καταγράφονται. Το πόσο θα διαρκέσει η φετινή έξαρση του ιού του Δυτικού Νείλου παραμένει άγνωστο ακόμη και για την επιστημονική κοινότητα, γεγονός που εντείνει την ανάγκη για επαγρύπνηση και σταθερή τήρηση μέτρων προστασίας.

Με βάση μελέτη του ΕΟΔΥ, για κάθε ένα επιβεβαιωμένο κρούσμα εκτιμάται ότι αντιστοιχούν τουλάχιστον 140 ακόμη περιστατικά στην κοινότητα που δεν καταγράφονται, ακριβώς επειδή οι περισσότεροι μολυσμένοι δεν εμφανίζουν συμπτώματα. Η εκτίμηση αυτή υπενθυμίζει ότι η «σιωπηλή» κυκλοφορία του ιού του Δυτικού Νείλου μπορεί να είναι εκτεταμένη, ακόμη και όταν οι επίσημοι αριθμοί φαίνονται περιορισμένοι. Παράλληλα, καταδεικνύει γιατί η πρόληψη δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στην καταγραφή κρουσμάτων, αλλά χρειάζεται ολοκληρωμένη προσέγγιση: επιδημιολογική επιτήρηση, έγκαιρες παρεμβάσεις καταπολέμησης κουνουπιών και ενημέρωση του πληθυσμού.

Πού εντοπίζονται τα κρούσματα

Στην Αττική έχουν καταγραφεί κρούσματα σε 31 δήμους, με τις περισσότερες μολύνσεις να εντοπίζονται στα Σπάτα, την Αρτέμιδα, το Μαρκόπουλο, τη Βάρη, τη Βούλα, τη Βουλιαγμένη, την Αγία Παρασκευή, την Παλλήνη και το Χαλάνδρι. Η γεωγραφική διασπορά των περιστατικών δείχνει ότι η κυκλοφορία του ιού του Δυτικού Νείλου δεν περιορίζεται σε μία μόνο «εστία», αλλά μπορεί να επηρεάζει ευρύτερες περιοχές, ειδικά όταν συντρέχουν περιβαλλοντικές συνθήκες που ευνοούν την ανάπτυξη και δραστηριότητα των κουνουπιών.

Την ίδια στιγμή, ο ΕΟΔΥ χαρακτηρίζει ως περιοχές υψηλού κινδύνου την Κηφισιά, το Ηράκλειο Αττικής, τη Φιλοθέη, το Ψυχικό, τη Μεταμόρφωση, τη Νέα Σμύρνη, τη Νέα Φιλαδέλφεια και τη Νέα Χαλκηδόνα. Όπως έχει διευκρινιστεί, ο χαρακτηρισμός «υψηλού κινδύνου» δεν ταυτίζεται απαραίτητα με την ύπαρξη καταγεγραμμένων κρουσμάτων σε μια περιοχή. Αντίθετα, βασίζεται και σε γεωμορφολογικά ή περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά—όπως πάρκα, υγρότοποι, λίμνες, ρέματα, χώρους με στάσιμα νερά ή περιοχές με πλούσια βλάστηση—που μπορούν να λειτουργήσουν ως ευνοϊκό υπόβαθρο για την ανάπτυξη πληθυσμών κουνουπιών.

Με απλά λόγια, μια περιοχή μπορεί να βρίσκεται «στο κόκκινο» όχι επειδή ήδη έχει πολλά επιβεβαιωμένα περιστατικά, αλλά επειδή έχει τις προϋποθέσεις να εμφανίσει αυξημένη μετάδοση, ειδικά όταν οι καιρικές συνθήκες (ζέστη, υγρασία, ήπια βράδια) ενισχύουν τη δραστηριότητα των εντόμων.

Αυξημένη επιβάρυνση και στη Θεσσαλία

Σημαντική επιβάρυνση καταγράφεται και στη Θεσσαλία, η οποία μετά την Αττική εμφανίζει τον μεγαλύτερο αριθμό κρουσμάτων. Συνολικά έχουν επιβεβαιωθεί 29 περιστατικά στην Περιφέρεια Θεσσαλίας, εκ των οποίων τα 23 αφορούν τη Λάρισα. Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνει ότι ο ιός του Δυτικού Νείλου δεν αποτελεί πρόβλημα μόνο μιας περιφέρειας, αλλά μπορεί να επηρεάζει παράλληλα διαφορετικές γεωγραφικές ζώνες, ιδίως όπου υπάρχουν συνθήκες που ευνοούν τα κουνούπια-διαβιβαστές.

Επιπλέον, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι αριθμοί είναι πιθανό να υποεκτιμούν την πραγματική διάσταση του φαινομένου, δεδομένης της μεγάλης αναλογίας ασυμπτωματικών λοιμώξεων. Γι’ αυτό, η επιτήρηση και η ταχεία ενημέρωση του κοινού παραμένουν κρίσιμες, ώστε να περιοριστούν οι εκθέσεις και να μειωθεί ο κίνδυνος σοβαρής νόσησης.

Ατομική προστασία και προσοχή στις ευπαθείς ομάδες

Οι ειδικοί συνιστούν ιδιαίτερη προσοχή στις ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού και τήρηση μέτρων ατομικής προστασίας από τα κουνούπια, ειδικά κατά τις απογευματινές και βραδινές ώρες, όταν η έκθεση μπορεί να είναι μεγαλύτερη. Πρακτικά, αυτό σημαίνει συνέπεια στη χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών, κατάλληλη ένδυση (μακριά μανίκια/παντελόνι όπου είναι εφικτό), σίτες σε παράθυρα και πόρτες, καθώς και αποφυγή στάσιμων νερών σε αυλές, γλάστρες, δοχεία ή οποιαδήποτε σημεία όπου μπορούν να αναπαραχθούν κουνούπια.

Η πρόληψη έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή, ενώ πολλοί μολυσμένοι δεν θα εμφανίσουν συμπτώματα, ένα ποσοστό μπορεί να παρουσιάσει πιο σοβαρή κλινική εικόνα. Για αυτό, η έγκαιρη αναγνώριση ύποπτων συμπτωμάτων και η επικοινωνία με γιατρό, ειδικά σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας ή με επιβαρυντικούς παράγοντες, είναι σημαντικό μέρος της συνολικής αντιμετώπισης.

 Έκκληση για ενίσχυση των μέτρων

Ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών εκφράζει την έντονη ανησυχία του για την αυξημένη κυκλοφορία του ιού του Δυτικού Νείλου στην Αττική και ζητά να ενισχυθούν τα μέτρα πρόληψης και προστασίας της δημόσιας υγείας από τους αρμόδιους φορείς. Η φετινή επιδημιολογική εικόνα προκαλεί ιδιαίτερο προβληματισμό, καθώς έρχεται σε σαφή αντίθεση με την εικόνα που είχε καταγραφεί στην Αττική τα προηγούμενα χρόνια και ειδικότερα το 2022 και το 2023, όταν δεν καταγράφηκαν καθόλου εγχώρια ανθρώπινα κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου στην Αττική, παρά το γεγονός ότι ο ιός κυκλοφορούσε σε άλλες περιοχές της χώρας.

Η διαφορά αυτή υπογραμμίζει πόσο δυναμική μπορεί να είναι η επιδημιολογία του ιού από χρονιά σε χρονιά και γιατί δεν υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού. Ο ιός του Δυτικού Νείλου μπορεί να επανεμφανιστεί έντονα σε περιοχές που είχαν «ηρεμία» τα προηγούμενα καλοκαίρια, ιδίως όταν συνδυάζονται περιβαλλοντικοί παράγοντες, αυξημένοι πληθυσμοί κουνουπιών και υψηλή κινητικότητα του πληθυσμού.