Παιδεία: Το εθνικό απολυτήριο και οι 5 αλλαγές σε σχολεία ΑΕΙ το 2026

Με ολιστικές παρεμβάσεις και πρακτική εφαρμογή θεσμικών μεταρρυθμίσεων, το 2026 θα είναι μία σημαντική χρονιά για την Παιδεία. Από τη διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού στα σχολεία, τις νέες τεχνολογίες μέχρι τη διαμόρφωση ενός νέου ακαδημαϊκού χάρτη στη χώρα, το υπουργείο Παιδείας ετοιμάζεται να φέρει σειρά αλλαγών από τα θρανία μέχρι τα αμφιθέατρα και σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης.

Παρά τη μακρά λίστα των μεταρρυθμίσεων, αυτή που αναμένεται να μονοπωλήσει το ενδιαφέρον είναι το περιβόητο Εθνικό Απολυτήριο. Υστερα από δεκαετίες ενός περιοριστικού αλλά απόλυτα διαφανούς συστήματος εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, η πολιτική ηγεσία θα εκκινήσει τον εθνικό διάλογο για σημαντικές αλλαγές που στόχο έχουν την αναβάθμιση της αξιολόγησης των μαθητών, σε συνδυασμό με τις αλλαγές που έχουν γίνει τα προηγούμενα χρόνια και με αυτές που έρχονται στα ωρολόγια προγράμματα.

Ενίσχυση της διαφοροποίησης των τύπων των σχολείων, εισαγωγή του International Baccalaureate, νέα πλατφόρμα για την έγκαιρη τοποθέτηση αναπληρωτών στα σχολεία και νέα μη κρατικά πανεπιστήμια είναι μερικές μόνο από τις αλλαγές που θα φέρει η νέα χρονιά.

1 Εθνικό Απολυτήριο: Οι μαθητές του Γυμνασίου θα είναι οι πρώτοι που αναμένεται να εισαχθούν στα πανεπιστήμια με το Εθνικό Απολυτήριο, εφόσον ο εθνικός διάλογος αποδώσει και οι απαραίτητες νομοθετικές παρεμβάσεις ψηφιστούν στη Βουλή εντός του έτους.

Η συζήτηση, που μετράει πλέον δεκαετίες, σκοντάφτει στο σύστημα των Πανελλαδικών Εξετάσεων, το οποίο, παρά τη σκληρή κριτική που δέχεται, έχει εδραιωθεί χάρη στη διαφανή διαδικασία του.

Η ιδέα ενός Εθνικού Απολυτηρίου περιλαμβάνει την αξιολόγηση του μαθητή σε βάθος χρόνου, μακριά από την πρακτική της στείρας αποστήθισης και του εξαντλητικού άγχους ότι τρεις ώρες εξέτασης μπορούν να καθορίσουν το ακαδημαϊκό του μέλλον.

Η Τράπεζα Θεμάτων, η οποία ήδη εφαρμόζεται εδώ και κάποια χρόνια στις ενδοσχολικές εξετάσεις, θα έχει σημαίνοντα ρόλο, αφού πρώτα ενισχυθεί με χιλιάδες θέματα διαβαθμισμένης δυσκολίας. Η παρουσία και οι επιδόσεις των μαθητών καθ’ όλη τη διάρκεια του Λυκείου θα αποτελούν ένα ποσοστό του τελικού μέσου όρου.

Στους γρίφους που καλείται να λύσει η πολιτική ηγεσία περιλαμβάνεται η βαθμολόγηση αλλά και τα ποσοστά ανά τάξη που θα προσμετρούνται για την τελική βαθμολογία, ώστε να εξασφαλιστεί η διαφάνεια στο νέο σύστημα.

Για την τολμηρή πρωτοβουλία εξετάζονται αρκετά σενάρια, που περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων εξωτερικούς βαθμολογητές (όπως συμβαίνει και τώρα στις Πανελλαδικές), ψηφιοποίηση των γραπτών, δειγματοληπτικούς ελέγχους αλλά και νέους τρόπους αξιολόγησης μαθητών, ώστε να μην υπάρχουν φαινόμενα υπερβαθμολόγησης.

Ο διάλογος αναμένεται να ξεκινήσει στις αρχές του 2026, με το χρονοδιάγραμμα να προβλέπει νομοσχέδιο προς ψήφιση εντός του ίδιου έτους. Η εφαρμογή του νέου συστήματος θα ξεκινήσει -όποτε ορίζει ο νόμος- για τους μαθητές της Α’ Λυκείου. 

2 «Εξυπνη» πλατφόρμα για τους αναπληρωτές: Το άνοιγμα των σχολείων κάθε Σεπτέμβριο έχει εξελιχθεί σε σισύφειο έργο για κάθε πολιτική ηγεσία, καθώς παρά τους δεκάδες χιλιάδες μόνιμους διορισμούς που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια και τις αντίστοιχα δεκάδες χιλιάδες προσλήψεις αναπληρωτών κάθε χρόνο, τα κενά στα σχολεία ταλαιπωρούν χιλιάδες μαθητές και γονείς.

Η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη εξήγγειλε πριν από λίγες εβδομάδες την έλευση μίας νέας «έξυπνης» πλατφόρμας, της EduPlan, η οποία θα αξιοποιήσει τις δυνατότητες της Τεχνητής Νοημοσύνης για την έγκαιρη πρόβλεψη αναγκών και την ορθολογική στελέχωση των σχολικών μονάδων.

Η ψηφιακή πλατφόρμα θα ελέγχει δεδομένα δημοτολογίων και θα ενσωματώνει εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης με στόχο την καλύτερη πρόβλεψη των σχολικών και υπηρεσιακών μεταβολών και των σχολείων που λειτουργούν, ώστε η κάλυψη των αναγκών στα σχολεία να γίνεται έγκαιρα.

Σημειώνεται ότι από το 2020 έως σήμερα 48.548 εκπαιδευτικοί απέκτησαν οργανικές θέσεις, ενώ το 2025 πραγματοποιήθηκαν 8.900 νέοι διορισμοί και περίπου 45.000 προσλήψεις αναπληρωτών. 

3 Εφαρμογή του International Baccalaureate: Το διεθνούς φήμης απολυτήριο, International Baccalaureate (ΙΒ), θα εφαρμοστεί από τον Σεπτέμβριο του 2026 και στα ελληνικά σχολεία, με τις διαδικασίες της επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών και της αξιολόγησης των σχολείων να έχουν ήδη ξεκινήσει.

Δεκατρία σχολεία θα τεθούν υπό αξιολόγηση την άνοιξη του 2026, εκ των οποίων πρότυπα, μουσικά και καλλιτεχνικά σε αρκετές πόλεις της Ελλάδας, από τους εκπροσώπους του International Baccalaureate Organization (ΙΒΟ), του οργανισμού που βρίσκεται πίσω από το διάσημο απολυτήριο.

Οσα σχολεία εξ αυτών λάβουν το «πράσινο φως» θα ξεκινήσουν από τον Σεπτέμβριο τμήματα ΙΒ για όσους μαθητές το επιθυμούν. Σημειώνεται ότι το ΙΒ εφαρμόζεται στη Β’ και την Γ’ Λυκείου, με τους μαθητές που το επιλέγουν να ακολουθούν ένα διαφορετικό πρόγραμμα σπουδών από αυτό του Γενικού Λυκείου.

Η απόκτηση ΙΒ αποτελεί ένα ισχυρό διαβατήριο για όσους επιθυμούν τη φοίτησή τους σε ξένα πανεπιστήμια αλλά και στα ελληνικά μη κρατικά πανεπιστήμια. Ενα «αγκάθι» για τη συμμετοχή των μαθητών είναι το γεγονός ότι το ΙΒ -προς το παρόν- δεν δίνει πρόσβαση στη δημόσια Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, αν και συζητείται αυτό το σενάριο.

Το ΙΒ εφαρμόζεται ήδη σε σημαντικό αριθμό ιδιωτικών σχολείων στην Ελλάδα, με την έλευσή του στη δημόσια εκπαίδευση να κάνει για πρώτη φορά το πρόγραμμα προσβάσιμο δωρεάν σε όποιον μαθητή το επιθυμεί. 

4 Δεκατρία νέα πειραματικά σχολεία: Τα προηγούμενα χρόνια, το υπουργείο Παιδείας ακολούθησε την πολιτική της διαφοροποίησης, ενισχύοντας διαφορετικούς τύπους σχολείων, με περισσότερα πρότυπα και πειραματικά σχολεία, καθώς και την έλευση των Ωνάσειων σχολείων, ένα δίκτυο πρότυπων δημόσιων σχολείων με κοινωνικό χαρακτήρα.

Την επόμενη διετία αυτή η πολιτική θα συνεχιστεί, καθώς μέχρι και το 2028 θα λειτουργήσουν συνολικά 13 νέα πειραματικά σχολεία, εκ των οποίων τα 9 θα λειτουργήσουν από τον Σεπτέμβριο του 2026.

Μέχρι σήμερα, το δίκτυο των πειραματικών αριθμεί 120 σχολικές μονάδες πανελλαδικά, οι οποίες εντός των επόμενων δυο ετών θα φτάσουν τις 133. Τα πειραματικά ξεχωρίζουν για την πρόσβαση των μαθητών σε καινοτόμα εκπαιδευτικά περιβάλλοντα και σε ερευνητικά και πιλοτικά εκπαιδευτικά προγράμματα με την υποστήριξη νέων παιδαγωγικών πρακτικών.

Το νέο δίκτυο πειραματικών σχολείων θα εκτείνεται σε όλη τη χώρα, με σχολεία από το Χαλάνδρι και τον Ταύρο μέχρι τη Φλώρινα, την Αλεξανδρούπολη και τη Ζάκυνθο. 

5 Ψηφιακό σχολείο και Τεχνητή Νοημοσύνη: Η ψηφιοποίηση της εκπαίδευσης είναι έργο που παίρνει σάρκα και οστά τα τελευταία χρόνια, με το υπουργείο Παιδείας να «τρέχει» σημαντικά έργα και να προγραμματίζει νέα με τη χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης. Διαδραστικοί πίνακες, ψηφιακό φροντιστήριο, καινοτόμα εργαλεία, βοηθήματα για μαθητές με αναπηρία και επιμορφώσεις των εκπαιδευτικών είναι μόνο μερικά από αυτά που βρίσκονται σε εξέλιξη στις σχολικές αίθουσες.

Την τρέχουσα χρονιά θα εφαρμοστεί ένα ακόμα καινοτόμο πιλοτικό πρόγραμμα, το «AI in Schools», το οποίο είναι σε συνεργασία με την OpenAI, την εταιρία που βρίσκεται πίσω από το ChatGPT και τον οργανισμό «The Tipping Point in Education».

Το εν λόγω πρόγραμμα θα παρέχει ειδική έκδοση του ChatGPT σε μαθητές και εκπαιδευτικούς, το οποίο θα προσαρμόζεται στις ανάγκες του κάθε μαθήματος.

Θα εφαρμοστεί σε 20 σχολεία, μεταξύ των οποίων και σε Ωνάσεια, στην Α’ και Β’ Λυκείου. Οι επιμορφώσεις των εκπαιδευτικών έχουν ήδη ολοκληρωθεί και οι μαθητές θα έχουν μέσα στην άνοιξη του 2026 την πρώτη επαφή με την πλατφόρμα με στόχο να αποκτήσουν ένα βοηθητικό εργαλείο, με ασφαλή πλοήγηση, για τη διεξαγωγή ατομικών εργασιών και projects.

ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Στο επίκεντρο οι Ελληνες του εξωτερικού και τα μη κρατικά πανεπιστήμια

Στα σχέδια της κυβέρνησης το επόμενο διάστημα είναι η μελέτη ενός σχεδίου για την ίδρυση ενός νέου υπουργείου Ερευνας και Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, το οποίο θα περιλαμβάνει στο χαρτοφυλάκιό του το σύνολο του ακαδημαϊκού και ερευνητικού χώρου, με στόχο να προσελκύσει Ελληνες του εξωτερικού και να ενισχύσει το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της χώρας στην έρευνα και την καινοτομία.

Μέσα στο 2026 θα ξεκινήσουν οι διαδικασίες για την ενίσχυση του θεσμού των μη κρατικών πανεπιστημίων στη χώρα, καθώς νέα ιδρύματα έχουν εκφράσει την επιθυμία να δημιουργήσουν παράρτημα. Από την αρχή της ακαδημαϊκής χρονιάς έχουν ήδη ξεκινήσει τη λειτουργία τους 4 μη κρατικά πανεπιστήμια, αριθμός που αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά τον Σεπτέμβριο του 2026.