Οσμή αερίου στα νότια προάστια: Τι λένε επιστήμονες και δήμαρχοι για το πλήθος σεναρίων και τα ερωτήματα γύρω από το φαινόμενο

Έντονη ανησυχία προκάλεσε χθες στα νότια προάστια της Αττικής, στο παράκτιο μέτωπο απόΒούλα μέχρι το Παλαιό Φάληρο, Πειραιά, Δραπετσώνα και Κερατσίνι μέχρι και σε πιο κεντρικές περιοχές, Καλλιθέα, Άγιο Δημήτριο, μια διάχυτη, έντονη οσμή αερίου, κινητοποιώντας άμεσα τις αρχές, τους τοπικούς δήμους και τους ειδικούς επιστήμονες.

Ενώ οι πρώτοι έλεγχοι στα δίκτυα φυσικού αερίου δεν έδειξαν διαρροή, το μυστήριο γύρω από την προέλευση της οσμής παραμένει. Τα σενάρια είναι πολλά και ορισμένα από αυτά απολύτως αντικρουόμενα. Ειδικοί επιστήμονες κατέθεσαν τις εκτιμήσεις τους για τα πιθανά αίτια του φαινομένου, μιλώντας σε εκπομπές του ΕΡΤnews Radio 105,8, όπως και δήμαρχοι των νοτίων περιοχών που βίωσαν το συμβάν και έθεσαν ζητήματα προσέγγισης τέτοιων περιστατικών.

«Από τη στιγμή που έχει αποκλειστεί το θέμα της διαρροής φυσικού αερίου, η επόμενη σκέψη που είχα ήταν αν έχει διοχετευθεί κάτι στους υπονόμους από τις παρακείμενες πχ του Ρέντη ή κάποιες άλλες περιοχές, κάτι στο αποχετευτικό σύστημα και έχει αντιδράσει, έχουν παραχθεί οσμές» επισήμανε ο καθηγητής Αναλυτικής Χημείας του Πανεπιστημίου Αθηνών Νίκος Θωμαΐδης μιλώντας στην εκπομπή «Πρωινές Διαδρομές» με τον Βασίλη Αδαμόπουλο και την Μαρία Γεωργίου.

«Η άλλη πιθανή αιτία, πολλές φορές συμβαίνουν φαινόμενα στην παράκτια περιοχή, στη θάλασσα, από διάφορους μικροοργανισμούς, φυτοπλαγκτόν ή οτιδήποτε άλλο που παράγουν οσμές. Δεν το ξέρω γιατί δεν έχω γνώμη για την οσμή, αλλά είναι μία πιθανή αιτία η θάλασσα. Επίσης μπορεί να υπάρχει και από τη θάλασσα και κάποια άλλη αιτία, δηλαδή μπορεί να έχει κάτι απορριφθεί από πλοία. Επίσης θα πρέπει να δούνε τις εγκαταστάσεις αν έχει γίνει από κάποια βιομηχανική εγκατάσταση στην περιοχή. Δηλαδή αν στου Ρέντη, λέω Ρέντη γιατί είναι παραδίπλα στο Φάληρο και στην Καλλιθέα και σε όλα αυτά που λένε ότι υπάρχουν οσμές. Επίσης έχει να κάνει και πώς κινούνται οι αέριες μάζες. Δηλαδή, αν υπήρχαν νοτιάδες και είχε εγκλωβιστεί εκεί η οσμή θα πρέπει να βρουν κάτι το οποίο είναι νότια αυτών. Αν είναι βοριάδες, δεν το ξέρω. Δεν έχω παρακολουθήσει τα μετεωρολογικά δεδομένα» προσέθεσε ο κ. Θωμαΐδης.

«Αυτή εδώ η περίπτωση νομίζω ότι σχετίζεται κυρίως με εργασίες καθαρισμού ή διάλυσης ή επισκευής πλοίων στο Σαρωνικό. Καθαρισμού σε αγκυροβολημένο δεξαμενόπλοιο έξω από την Αίγινα ή διάλυση στη Σαλαμίνα για παράδειγμα ή επισκευή στο Πέραμα. Αυτές είναι οι τρεις πιο πιθανές πηγές, ας το πούμε έτσι» ανέφερε ο καθηγητής Περιβαλλοντικής Μηχανικής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Δημοσθένης Σαρηγιάννης μιλώντας στην εκπομπή «Σεμνά και Ταπεινά» με τον Δημήτρη Πετρόπουλο.

«Όταν ένα δεξαμενόπλοιο μεταφέρει, για παράδειγμα, φυσικό αέριο, έχει το φυσικό αέριο μέσα ουσίες, του βάζουμε εμείς ουσίες ιχνηλάτες οι οποίες πρέπει να μυρίζουν για να μπορέσουμε να καταλάβουμε αν υπάρχει διαρροή. Αυτό που μυρίζουμε όταν υπάρχει διαρροή αερίου δεν είναι το αέριο το οποίο είναι άοσμο. Είναι αυτές οι ουσίες, οι οποίες ουσιαστικά έχουν αυτό το χαρακτηριστικό της έντονης οσμής σε πολύ πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις.

Όταν έχεις λοιπόν ένα δεξαμενόπλοιο και το έχει αποδώσει το φορτίο του, αυτές οι ουσίες μπορούν να μείνουν να επικολληθούν στα μεταλλικά τοιχώματα του δεξαμενόπλοιου, στα όποια υπολείμματα οργανικά υπάρχουν μέσα και είτε στη φάση του καθαρισμού όπου πια καθαρίζει ακριβώς αυτό το υπόλειμμα, είτε στη φάση διάλυσης των μεταλλικών τμημάτων, αυτές οι ουσίες μπορεί να κινητοποιηθούν, να βγουν στον αέρα» εξήγησε ο κ. Σαρηγιάννης σημειώνοντας ότι δεν είναι επικίνδυνες αυτές οι ουσίες με την έννοια της τοξικότητας.

Υπάρχει πρωτόκολλο για όλες τις παραπάνω διαδικασίες στα δεξαμενόπλοια, που περιέγραψε ο κ. Σαρηγιάννης, το οποίο και εφαρμόζεται.

«Η αλήθεια είναι ότι το είχαμε ξαναδεί αυτό άλλες δύο τουλάχιστον φορές μάλιστα στην ίδια περιοχή στην πραγματικότητα στην Αττική, είχαν εμφανιστεί τέτοια φαινόμενα πέρυσι το Μάιο και πέρυσι το Φλεβάρη. Και εμείς τώρα πως το βρίσκουμε αυτό που σας λέω;

Τρέξαμε προς τα πίσω τα μοντέλα που μπορούν να υπολογίσουν την κίνηση των αέριων μαζών στον Σαρωνικό στην περιοχή, με δεδομένο ότι φτάσανε στο μέτωπο από Δραπετσώνα μέχρι Βούλα αυτές οι αέριες μάζες μαζί με τις οσμές, είναι σαν να κάνουμε rewind την ταινία προς τα πίσω, να δούμε από πού κινήθηκαν τα αέρια, αυτός ο αέρας και είδαμε να συγκλίνουν αυτές οι τροχιές στα συγκεκριμένα σημεία που σας ανέφερα. Το εντυπωσιακό είναι ότι κάνοντας την ίδια δουλειά στις περσινές ημέρες που είχαμε τέτοια συμβάντα με τα τότε μετεωρολογικά δεδομένα, φτάνουμε στα ίδια σημεία.

Άρα μιλάμε για κάτι που συμβαίνει συστηματικά, με την έννοια του ότι ένα δεξαμενόπλοιο που ξέρει ότι πάει να αγκυροβολήσει σε ένα συγκεκριμένο σημείο πάει στο συγκεκριμένο σημείο να αγκυροβολήσει, δεν πάει όπου θέλει. Άρα αυτό συνάδει με αυτή τη λογική. Και βεβαίως δεν είναι κάτι που είναι συνεχές. Είναι κάτι που συμβαίνει σε συγκεκριμένες χρονικές περιόδους, κάτι που και επίσης το βλέπουμε αυτή τη στιγμή» συμπλήρωσε.

Η πηγή του αερίου έως 6 ώρες πριν βρισκόταν στο θαλάσσιο ή στο παράκτιο μέτωπο, σύμφωνα με την έρευνα που ήδη έτρεξε ο μετεωρολόγος Θοδωρής Κολυδάς, συγκλίνοντας ουσιαστικά με την εκτίμηση του κ. Σαρηγιάννη, παραπάνω.

«Ο καθένας ανάλογα με το πεδίο του και τις γνώσεις του και εκεί που είναι ταγμένος περισσότερο, κοιτάζει διάφορα σενάρια για να μπορέσει να προσδιορίσει το αίτιο, αφού δεν έχουμε κάποιες μετρήσεις οι οποίες να μας δείχνουν από πού μπορεί να προήλθε και ποια ήταν η πορεία των αέριων μαζών οι οποίες έδωσαν την οσμή αυτή σε πάρα πολλές γειτονιές.

Εγώ πήρα μεν όλες τις γειτονιές, τη Νέα Σμύρνη, το Μοσχάτο, τη Δραπετσώνα, μέχρι και το κέντρο της Αθήνας και ενδεικτικά έβαλα τις δύο περιοχές, έβαλα τη Νέα Σμύρνη όπου πάρθηκαν μέτρα σχετικά εχθές και το κέντρο της Αθήνας που έφτασε η οσμή αυτή.

Βρήκα λοιπόν σε όλες αυτές τις περιπτώσεις τρέχοντας προς τα πίσω, η οπισθοπορεία που λέγαμε, των αέριων μαζών λέει ότι αφού είχα σε αυτό το στίγμα τη μυρωδιά, θα βάλω το χρόνο πίσω μέχρι 6 ώρες, δεν πήγα παραπάνω, δηλαδή από το μεσημέρι από τις 12 προς τα πίσω 6 ώρες» ανέφερε αρχικά μιλώντας στην εκπομπή «Πρωινές Διαδρομές» με τον Βασίλη Αδαμόπουλο και την Μαρία Γεωργίου.

Εισάγοντας σε ένα εργαλείο το οποίο μπορείς να το τρέξεις, βάζοντας τα στοιχεία του καιρού μπορείς να παρακολουθήσεις από εκεί και μετά ποια είναι τα πιθανά σενάρια για το πού ήταν οι αέριες μάζες, εξήγησε. «Αυτές λοιπόν μας έδειξαν ουσιαστικά ότι η πηγή μέχρι 6 ώρες πριν βρισκόταν στο θαλάσσιο ή στο παράκτιο μέτωπο. Δηλαδή από όπου και να ξεκίνησαν και έφτασαν 6 ώρες μετά στην Γλυφάδα, στη Νέα Σμύρνη και στο κέντρο της Αθήνας, βρίσκονταν ή στο παράκτιο ή στο θαλάσσιο μέτωπο οι μάζες αυτές. Αυτό δεν μας λέει για ποιο λόγο αλλά μας λέει ότι η πηγή της προέλευσης τουλάχιστον βρίσκεται σε αυτό τον νοτιοανατολικό θαλάσσιο παράκτιο τομέα» συμπλήρωσε.

Οι πηγές προέλευσης της οσμής μπορεί να είναι από διάφορες αιτίες, σημείωσε.

«Είδα και άλλους συναδέλφους που είπαν ότι είναι πολύ πιθανό να είναι το φυτοπλαγκτόν. (…) Ένα άλλο στοιχείο είναι ο ίδιος ο βυθός. Βέβαια, το μεθάνιο δεν έχει μυρωδιά, που είπαν πολλοί γιατί αναφέρθηκε και το μεθάνιο. Υπάρχουν όμως κάποιες άλλες ουσίες που έχουνε θειούχα χαρακτηριστικά και τα οποία πρέπει να ερευνηθούν.  Υπάρχουν πάρα πολλά εργαστήρια, ειδικά εξειδικευμένα που μπορούν να το ερευνήσουν το θέμα. (…) Θα μπορούσε να είναι και ίσως θα πρέπει να δώσει απάντηση, είναι και θέμα της ΕΥΔΑΠ, να είναι θέμα των αγωγών, τα θέματα των ομβρίων ή των λυμάτων» επισήμανε ο κ. Κολυδάς.

«Αυτή τη στιγμή μπορεί να είναι από οτιδήποτε. Πραγματικά, θα μιλήσουμε με υποθέσεις δηλαδή. Μπορεί να είναι κάποια διαρροή φυσικού αερίου και απλώς να μην έχουν ανακαλύψει ακόμη την πηγή. Είναι μία πιθανότητα. Δεν μπορούμε να το αποκλείσουμε εφόσον δεν έχει βρεθεί η πηγή από όπου προέρχεται» σημείωσε ο Θαλάσσιος Βιολόγος, Χρήστος Ταγκλής στην εκπομπή «Πρωινή Παρέα» με την Κατερίνα Σερέτη και τον Διονύση Χατζημιχάλη.

Ερωτηθείς αν θα μπορούσε να είναι η περίπτωση των λυμάτων, το απέκλεισε, λέγοντας ότι έχουν άλλη μυρωδιά και είναι πιο εύκολο ακόμα και από το φυσικό αέριο να εντοπιστεί αν υπάρχουν προβλήματα σε λύματα.

Σχετικά με το σενάριο της σήψης φυκιών, ανέφερε «ναι, τα φύκια έχουν μία παράξενη μυρωδιά. Αν πάμε σε μία παραλία τον χειμώνα που είναι γεμάτη από φύκια κλπ που έχουν εκβραστεί έξω, αλλά και πάλι δεν δικαιολογεί την απόσταση. Δεν μπορεί αν είναι σε μια παραλία στην Αττική κάτω, είτε είναι Γλυφάδα, είτε προς Πειραιά, είτε οπουδήποτε, να φτάσει μέχρι Μαρούσι, κέντρο. Δεν υπάρχει τέτοια περίπτωση, ούτε καν σε διπλανή περιοχή (…) θα μιλούσαμε για μια τεράστια ποσότητα φυκιών που θα γινόταν αντιληπτή και πάλι έχει διαφορετική μυρωδιά. Δεν είναι σαν αυτό που λέει ο κόσμος ότι τους μυρίζει σαν αέριο».

«Έχουμε τα πετρέλαια στον Ασπρόπυργο, αλλά και πάλι είναι μακριά για να δικαιολογεί το οτιδήποτε τέτοιο. Και δεν νομίζω ότι περιέχει τέτοια οσμή, δηλαδή η οσμή φαινόταν ξεκάθαρα σαν αέριο. Η άλλη λύση θα μπορούσε να έχει διαρροή κάποιος σωλήνας κάπου στο κέντρο της Αθήνας και απλώς να μην τον έχουν καταλάβει, από φυσικό αέριο, να πηγαίνει σε κάποια σπίτια, να υπάρχει κάποια διαρροή κάτω από τα τσιμέντα και απλώς δεν έχουν πάρει χαμπάρι πού είναι ακόμα» συνέχισε ο κ. Ταγκλής, ενώ επισήμανε ότι χωρίς μετρήσεις δεν υπάρχει περίπτωση να υπάρξει απάντηση. «Και επίσης μην ξεχνάμε ότι η ΔΕΣΦΑ και οποιαδήποτε άλλη υπηρεσία θα εμπλακεί, ενεπλάκη ήδη ή θα εμπλακεί είναι αναγκασμένες να πούνε κιόλας την αλήθεια και να βγάλουν ένα report, άσχετα αν σε εμάς θα φτάσει ποτέ στον απλό κόσμο ή όχι» συμπλήρωσε.

«Υπάρχουν πάρα πολλές πιθανότητες, αλλά όλα έχουν διαφορετική μυρωδιά. Δηλαδή εφόσον όλοι το αντιλαμβάνονται σαν αέριο, το πιο πιθανόν είναι μια διαρροή. Τώρα τι διαρροή είναι και από ποιανού υλικού και από πού, αυτό είναι που πρέπει να ανακαλυφθεί. Μπορεί να μην είναι φυσικό αέριο, να είναι βουτάνιο, προπάνιο ή κάτι άλλο που χρησιμοποιούνται σε βιομηχανίες. Παρακολουθούμε, αλλά, επειδή προσωπικά είμαι θαλάσσιος βιολόγος, στον τομέα μας δεν πιστεύουμε ότι είναι κάτι από τη θάλασσα» είπε καταλήγοντας ο κ. Ταγκλής.

Ξεκινώντας με το δεδομένο ότι σήμερα δεν υπάρχουν οσμές, ο δήμαρχος Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, καλεσμένος στην εκπομπή «Πρωινές Διαδρομές» με τον Βασίλη Αδαμόπουλο και την Μαρία Γεωργίου, περιέγραψε πώς εξελίχθηκε το συμβάν στην περιοχή. «Χθες περίπου στις δωδεκάμισι, μία η ώρα ξεκίνησε να υπάρχει μία μικρή ενόχληση. Το καταλάβαινες ότι δεν είναι καθαρό οξυγόνο αυτό. Υπήρχε κάποια οσμή, η οποία δημιουργούσε μία δυσφορία. Όμως μετά τις 3 η ώρα αυτό έγινε πολύ πιο έντονο. (…) Μετά τις τρεις και μισή ήταν έντονη η οσμή και άρχισε ουσιαστικά η υποχώρησή της μετά τις επτά το βράδυ. Έσβησε γύρω στα μεσάνυχτα. Σήμερα δεν υπάρχει τίποτα».

Όπως είπε, είχε επικοινωνία με τις αρμόδιες αρχές, τόσο με τη Πολιτική Προστασία όσο και με την ΕΔΑ. «Μετείχα 5 χρόνια στην ΕΔΑ, στην Εταιρεία Διανομής Αερίου Αττικής ως εκπρόσωπος της Αυτοδιοίκησης, με αποτέλεσμα να γνωρίζω και ανθρώπους μέσα από την διοίκηση που παρότι έχει ιδιωτικοποιηθεί τώρα, είναι σχεδόν τα ίδια πρόσωπα και οι διαβεβαιώσεις που είχα από τους ίδιους ήταν ότι δεν υπήρχε απολύτως καμία διαρροή αερίου από το δίκτυο υψηλής ή μέσης πίεσης πουθενά. Η Πολιτική Προστασία το ίδιο ακριβώς είπε. Αυτό να συνέβη από μια απλή θαλάσσια ρύπανση, αυτό το οποίο διαβάσαμε κι εμείς στις εφημερίδες όσον αφορά την μη σωστή οξυγόνωση του πλαγκτόν της θάλασσας, νομίζω είναι λίγο δύσκολο και είναι λίγο ακραίο».

«Πάντως το θέμα είναι ότι όταν συμβαίνει κάτι τέτοιο και το λέω σαν φορέας της γενικής κυβέρνησης, που οι δήμοι πρέπει να κινητοποιήσουμε και να ενεργοποιήσουμε τον κόσμο, είναι καλό να παίρνουμε καθαρές οδηγίες από τους υπεύθυνους. Δηλαδή, το ότι η Πολιτική Προστασία προφανώς δεν έχει εικόνα, πρέπει όμως να δώσει οδηγίες, ότι ναι, εφόσον υπάρχουν αυτές οι οσμές, το ΠΕΡΠΑ έδωσε μη τοξικές εκλύσεις αερίων, δηλαδή ότι ο αέρας είναι καθαρός, να δώσει τις οδηγίες. Γιατί δημιουργείται ένα χαοτικό πλαίσιο. Ένας δήμος κλείνει τα σχολεία, άλλος δήμαρχος κλείνει το Δημαρχείο, άλλος δήμος κλείνει τα γυμναστήρια, ο καθένας είναι πώς ακριβώς θα αντιληφθεί τα πράγματα, ενώ εδώ χρειάζεται ανάλογα με το τι συμβαίνει να δρούμε όλοι με το ίδιο πρωτόκολλο.

Κάποιος πρέπει να είναι αρχηγός, κάποιος άλλος να είναι υπαρχηγός ή κάποιος άλλος να είναι ο ακόλουθος» τόνισε ο κ. Κωνσταντέλλος.

«Στην αρχή ήταν απλά κάποια τηλέφωνα από διάφορες περιοχές ότι υπάρχει ένα θέμα μιας μυρωδιάς. Εμείς συνήθως, στρέφουμε το βλέμμα μας στο ποτάμι, οι μυρωδιές που ερχόντουσαν κάποιες στιγμές από το ρέμα της Πικροδάφνης, λέγαμε μήπως εστιάζεται εκεί. Τελικά όμως διαπιστώσαμε ότι και στον ίδιο τον χώρο του Δημαρχείου η οσμή κατά τις μιάμιση περίπου έγινε ιδιαίτερα έντονη με αποτέλεσμα να δυσφορούν οι υπάλληλοι, βγήκαν έξω που η ατμόσφαιρα έδειχνε να είναι πιο καθαρή, να μην είναι τόσο έντονη η μυρωδιά» περιέγραψε ο Δήμαρχος Παλαιού Φαλήρου Γιάννης Φωστηρόπουλος μιλώντας στην εκπομπή «Πρωινές Διαδρομές» με τον Βασίλη Αδαμόπουλο και την Μαρία Γεωργίου.

«Στον χώρο του δημαρχείου ήταν ασφυκτικά και επειδή, αυτό που συζήταγε και πριν από λίγο ο Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, τα πρωτόκολλα δεν είναι σαφή και πρέπει να παίρνουμε πρωτοβουλίες προκειμένου να αντιμετωπίσουμε κάποια θέματα.  (…) αποφασίσαμε όμως γιατί πραγματικά ήταν ανυπόφορη η ατμόσφαιρα στο Δημαρχείο να φύγουν οι υπάλληλοι μία ώρα νωρίτερα, προκειμένου να μην συμβαίνει κάτι το οποίο δεν το έχουμε προσδιορίσει, καθώς ούτε η Πολιτική Προστασία, ούτε το φυσικό αέριο, ούτε η Πυροσβεστική είχαν κάτι διαφορετικό να μας πουν από αυτό το οποίο βιώναμε» ανέφερε ο κ. Φωστηρόπουλος.

«Εμείς πήραμε αυτή την πρωτοβουλία στο Δημαρχείο, γιατί πραγματικά ήταν ανυπόφορη η οσμή. Δηλαδή αν υπήρχε εσωτερική διαρροή ή οτιδήποτε άλλο, έπρεπε να πάρουμε τα μέτρα μας γιατί έξω η ατμόσφαιρα έδειξε ότι είναι καλή. Και αυτό φάνηκε επειδή όταν ανοίξαμε μετά το χώρο του Δημαρχείου, ομολογούμε ότι σταμάτησε πλέον να υπάρχει αυτή η έντονη και δυσάρεστη οσμή που μύριζε σαν αέριο, σαν κάτι το οποίο φαινόταν επικίνδυνο.

Με τη βροχή που έγινε το απόγευμα είχε ήδη αρχίσει να εξασθενεί. Σίγουρο είναι πάντως ότι ήρθε από τον οξύ νοτιά, τον οποίο είχαμε, είχαμε δυνατό νοτιά. Είναι σίγουρο ότι ήρθε από την πλευρά της θάλασσας κάτι. Δεν ξέρω αν μπορεί ένα πλοίο να μεταφέρει κάτι, αλλά είναι δεδομένο ότι δεν ήταν μέσα από τις σταθερές υποδομές που έχουν το φυσικό αέριο ή άλλες ΔΕΚΟ» συμπλήρωσε ο δήμαρχος Παλαιού Φαλήρου.