Μεγάλο πρόβλημα αντιμετωπίζουν οι Δήμοι με τη διαχείριση εκταφής θυμάτων Covid-19 – Σε απόγνωση οι συγγενείς

Χωρίς κεντρικό σχέδιο για τους νεκρούς της πανδημίας, το υπουργείο Εσωτερικών στέλνει εντολές, αλλά όχι οδηγίες, για τις εκταφές χιλιάδων νεκρών του Covid!

Μια δύσκολη πραγματικότητα

Το πρόβλημα δεν είναι τοπικό. Αφορά δεκάδες δήμους και κοιμητήρια σε ολόκληρη τη χώρα, όπου ο οξύς κορεσμός των χώρων ταφής έρχεται πλέον αντιμέτωπος με τις συνέπειες των εσπευσμένων αποφάσεων της περιόδου της πανδημίας. Τότε, υπό το κλίμα του φόβου και της αβεβαιότητας, η Πολιτεία επέβαλε αυστηρά πρωτόκολλα.

Οι νεκροί από κορονοϊό ενταφιάζονταν αεροστεγώς σφραγισμένοι σε ειδικούς πλαστικούς σάκους (νάιλον).

Αρχικά, η σχετική Κοινή Υπουργική Απόφαση προέβλεπε την παραμονή των θανόντων στους τάφους για μια δεκαετία, αναγνωρίζοντας έμμεσα τις ιδιαιτερότητες της διαδικασίας.

Ωστόσο, η δραματική έλλειψη διαθέσιμων τάφων σε πολλά κοιμητήρια της χώρας, αν όχι σε όλα, ανάγκασε την κυβέρνηση να αλλάξει άρον άρον τη νομοθεσία, μειώνοντας αυθαίρετα το χρονικό όριο παραμονής στα μόλις τέσσερα έτη!

Η απόφαση αυτή μετακύλησε το βάρος και την ευθύνη στους δήμους, χωρίς όμως να τους παράσχει ούτε τα επιστημονικά εργαλεία ούτε τις κατάλληλες υποδομές.

Το αποτέλεσμα ήταν αναμενόμενο. Το πλαστικό εμπόδισε πλήρως τη φυσική διαδικασία αποσύνθεσης, με συνέπεια οι εκταφές στα τέσσερα χρόνια να αποκαλύπτουν μια μακάβρια πραγματικότητα.

Στα κοιμητήρια του Ευόσμου, τη διαχείριση των οποίων έχει ο Σύνδεσμος Δήμων Δυτικής Θεσσαλονίκης, η κατάσταση έχει φτάσει στο απροχώρητο. Οπως αποκαλύπτει ο πρόεδρος του Συνδέσμου, Κώστας Τσιαπακίδης, το 2025 σε σύνολο 9,5 χιλιάδων τάφων καταγράφηκαν 1.200 νεκροί από Covid-19.

«Εχουμε ανοίξει μέχρι στιγμής 240 τάφους, ενώ συνολικά έχουν σκιστεί περισσότερα από 800 νάιλον. Ανοίγουμε τα πλαστικά για να διευκολύνουμε την αποσύνθεση, όμως και πάλι το πρόβλημα παραμένει. Σε καμία σορό δεν είχε προχωρήσει η αποσύνθεση, ακόμα και σε αυτές που είχαμε σκίσει τους σάκους από πέρυσι», υπογραμμίζει.

Η τακτική αυτή της «μερικής εκταφής», δηλαδή το άνοιγμα του τάφου, το σκίσιμο του σάκου και ο εκ νέου ενταφιασμός αποτελεί ένα διαρκές μαρτύριο για τους συγγενείς. Οικογένειες που έχασαν τους ανθρώπους τους κάτω από δραματικές συνθήκες, χωρίς καν να μπορέσουν να τους αποχαιρετήσουν όπως αρμόζει, καλούνται τώρα να βιώνουν επαναλαμβανόμενες εκταφές. Συγγενείς καταγγέλλουν ότι δεν είχαν καμία αρχική ενημέρωση και αντιλήφθηκαν την κατάσταση βλέποντας εκσκαφές σε παρακείμενους τάφους. Άνθρωποι που υπέστησαν τη διαδικασία αυτή το 2025 με τη διαβεβαίωση ότι η σορός θα παραμείνει ανέπαφη για τουλάχιστον δύο χρόνια, καλούνται πάλι σήμερα, πριν καν συμπληρωθεί η διετία, να ξαναπεράσουν τον ίδιο εφιάλτη. «Είναι ψυχοφθόρο και προσβλητικό τόσο για τη μνήμη των ανθρώπων μας όσο και για εμάς τους ίδιους. Δεν ξέρουμε τι θα αντιμετωπίσουμε κάθε φορά που καλούμαστε στο κοιμητήριο», εξομολογείται συγγενής θύματος.

Σε απόγνωση οι συγγενείς

Απέναντι σε αυτό το δράμα, το υπουργείο Εσωτερικών περιορίζεται στο να στέλνει γενικόλογες οδηγίες προς τους δήμους, καλώντας τους ουσιαστικά να… βρουν εκείνοι τρόπο να λιώσουν οι νεκροί! Η στάση αυτή της κεντρικής διοίκησης συνιστά μνημείο μετακύλισης ευθυνών. Αντί η κυβέρνηση να αναλάβει την πρωτοβουλία για μια ενιαία, επιστημονικά τεκμηριωμένη και εθνικά εφαρμόσιμη πολιτική, νίπτει τας χείρας της, αφήνοντας την κάθε δημοτική αρχή να αυτοσχεδιάζει.

Ο νέος πρόεδρος του Συνδέσμου, Κώστας Τσιαπακίδης, αναγνωρίζοντας την προσβολή στη μνήμη των νεκρών και την απόγνωση των συγγενών, επιχειρεί να βάλει φρένο στον παραλογισμό. Στη σημερινή συνεδρίαση αναμένεται να ζητήσει την ακύρωση όλων των προγραμματισμένων ραντεβού για μερικές εκταφές, αναζητώντας εναλλακτικές λύσεις. «Πρέπει να ηρεμήσουν οι ψυχές και οι συγγενείς. Εξετάζουμε πλέον μεθόδους παρέμβασης στο ίδιο το χώμα με τη χρήση ειδικών ενζύμων, που μαθαίνουμε ότι σε κάποια άλλα κοιμητήρια εφαρμόζεται αποτελεσματικά, ώστε να προχωρήσει η αποσύνθεση χωρίς να χρειάζεται να ανοίγονται ξανά και ξανά οι τάφοι. Συγκεντρώνουμε εισηγήσεις από το Χημείο του Κράτους, γεωλόγους και ιατροδικαστές», σημειώνει.

Παρ’ όλα αυτά, η προσπάθεια αυτή ενός τοπικού φορέα αναδεικνύει ανάγλυφα το μέγεθος του παράλογου κενού που αφήνει η κυβέρνηση. Δεν είναι δυνατόν η διαχείριση ενός τόσο σοβαρού ζητήματος δημόσιας υγείας και ηθικής τάξης να εξαρτάται από τις πρωτοβουλίες του κάθε δήμου ξεχωριστά. Απαιτούνται άμεσα κεντρικός σχεδιασμός, χρηματοδότηση και έκδοση σαφών, ενιαίων πρωτοκόλλων από το υπουργείο Εσωτερικών και τις υγειονομικές αρχές. Η Πολιτεία οφείλει να σταματήσει να αντιμετωπίζει τους νεκρούς της πανδημίας ως γραφειοκρατικό βάρος και να δώσει μια οριστική, αξιοπρεπή λύση σε ένα πρόβλημα που ταλανίζει ολόκληρη τη χώρα.