Δύο νεογέννητες φώκιες στο θαλάσσιο πάρκο Αλοννήσου

Σε εξέλιξη βρίσκεται η αναπαραγωγική περίοδος της μεσογειακής φώκιας στο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Αλοννήσου – Βορείων Σποράδων, καθώς δύο ακόμη νεογέννητες φώκιες καταγράφηκαν τις τελευταίες ημέρες. Η νέα αυτή καταγραφή έρχεται λίγες εβδομάδες μετά τον εντοπισμό του πρώτου νεογνού της φετινής περιόδου, στα τέλη Σεπτεμβρίου, σε ανοιχτή παραλία της νησίδας Πιπέρι.

Τα δύο μικρά εντόπισε το προσωπικό παρακολούθησης του Ιδρύματος Aenaos Thalassa, ενώ την πρώτη καταγραφή είχε πραγματοποιήσει η ομάδα της Μονάδας Διαχείρισης Αλοννήσου – Βορείων Σποράδων. Οι νέες γεννήσεις ενισχύουν τις προσδοκίες των επιστημόνων για ακόμη μία σημαντική αναπαραγωγική περίοδο στο θαλάσσιο πάρκο, μετά το εντυπωσιακό ρεκόρ των 21 νεογέννητων που καταγράφηκαν το 2025.

Δύο νεογέννητες φώκιες και ένα αισιόδοξο μήνυμα

Ο αριθμός των γεννήσεων του 2025 ξεπέρασε σημαντικά τον μέσο ετήσιο αριθμό που είχε καταγραφεί κατά τις προηγούμενες 37 χρονιές. Η εξέλιξη αυτή θεωρείται ιδιαίτερα ενθαρρυντική για τη μεσογειακή φώκια, ένα από τα πιο απειλούμενα θαλάσσια θηλαστικά στον κόσμο.

Η παρουσία των δύο νεογέννητων φώκιων στο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Αλοννήσου – Βορείων Σποράδων επιβεβαιώνει τη σημασία της περιοχής ως ασφαλούς τόπου αναπαραγωγής. Οι επιστήμονες θα συνεχίσουν να παρακολουθούν την πορεία των μικρών, καθώς οι πρώτες εβδομάδες της ζωής τους είναι ιδιαίτερα κρίσιμες. Παράλληλα, οι καταγραφές παρέχουν πολύτιμα στοιχεία για την κατάσταση και τη δυναμική του τοπικού πληθυσμού.

Γεννήσεις σε ανοιχτές παραλίες στη νησίδα Πιπέρι

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι οι γεννήσεις καταγράφηκαν σε ανοιχτή παραλία της νησίδας Πιπέρι. Η μεσογειακή φώκια συνηθίζει να γεννά και να θηλάζει τα μικρά της σε θαλάσσιες σπηλιές, οι οποίες προσφέρουν προστασία από τις καιρικές συνθήκες και την ανθρώπινη παρουσία. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια αξιοσημείωτη αλλαγή στη συμπεριφορά της.

Πέρυσι, για πρώτη φορά έπειτα από πολλά χρόνια, φώκια εντοπίστηκε να χρησιμοποιεί ανοιχτή παραλία στο Πιπέρι για τη γέννηση και τη γαλουχία του μικρού της. Το ίδιο συνέβη και φέτος, καθώς το πρώτο νεογνό της περιόδου εντοπίστηκε επίσης σε ανοιχτή ακτή της ίδιας νησίδας.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η επιλογή των ανοιχτών παραλιών αποτελεί ένδειξη πως οι φώκιες αισθάνονται ασφάλεια στον πυρήνα του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου. Η περιορισμένη ανθρώπινη δραστηριότητα, η προστασία της περιοχής και η απουσία έντονων ενοχλήσεων δημιουργούν ευνοϊκές συνθήκες για την αναπαραγωγή του είδους.

Πώς πραγματοποιείται η παρακολούθηση

Η καταγραφή των γεννήσεων και η παρακολούθηση των νεογνών πραγματοποιούνται με τη βοήθεια ειδικών καμερών, οι οποίες έχουν εγκατασταθεί σε αναπαραγωγικά καταφύγια της περιοχής. Με τον τρόπο αυτό, οι επιστήμονες μπορούν να συλλέγουν πληροφορίες χωρίς να πλησιάζουν τα ζώα και χωρίς να διαταράσσουν τη φυσιολογική συμπεριφορά τους.

Το φωτογραφικό και οπτικοακουστικό υλικό που συγκεντρώνεται αναλύεται από τις αρμόδιες ομάδες και συμβάλλει στην τελική εκτίμηση του πληθυσμού. Μέσα από τις εικόνες είναι δυνατό να αναγνωριστούν μεμονωμένα ζώα, να καταγραφούν νέες γεννήσεις και να παρακολουθηθεί η ανάπτυξη των μικρών κατά τη διάρκεια της αναπαραγωγικής περιόδου.

Στο πρόγραμμα συνεργάζονται ο Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής, το Ίδρυμα Thalassa και η περιβαλλοντική οργάνωση MOm, βάσει μνημονίου συνεργασίας. Η συνεργασία των φορέων θεωρείται καθοριστική, καθώς συνδυάζει την επιστημονική γνώση, την επιτόπια παρακολούθηση και την πρακτική προστασία των καταφυγίων.

Η ανάκαμψη χρειάζεται διαρκή προστασία

Περίπου ο μισός παγκόσμιος πληθυσμός της μεσογειακής φώκιας ζει στην Ελλάδα. Η χώρα έχει, επομένως, καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση του είδους και στην προστασία των περιοχών όπου αναπαράγεται. Η ίδρυση του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Αλοννήσου – Βορείων Σποράδων το 1992 αποτέλεσε σημαντικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΦΥΠΕΚΑ, ο συνολικός πληθυσμός της μεσογειακής φώκιας, ο οποίος στις αρχές της δεκαετίας του 1990 δεν ξεπερνούσε τα 600 άτομα, εκτιμάται σήμερα μεταξύ 850 και 950. Η αύξηση αυτή δείχνει ότι τα μέτρα προστασίας μπορούν να αποδώσουν, όταν εφαρμόζονται με συνέπεια και συνοδεύονται από συστηματική επιστημονική παρακολούθηση.

Παρά τη σταδιακή ανάκαμψη, η μεσογειακή φώκια εξακολουθεί να αντιμετωπίζει απειλές, όπως η όχληση στους χώρους αναπαραγωγής, η υποβάθμιση του θαλάσσιου περιβάλλοντος, η τυχαία παγίδευση σε αλιευτικά εργαλεία και η ανθρώπινη παρουσία σε ευαίσθητες περιοχές. Για τον λόγο αυτό, η προστασία των σπηλαίων, των παραλιών και γενικότερα των αναπαραγωγικών καταφυγίων παραμένει απαραίτητη.

Οι δύο νεογέννητες φώκιες στο θαλάσσιο πάρκο Αλοννήσου αποτελούν ένα αισιόδοξο μήνυμα για το μέλλον του είδους. Παράλληλα, υπενθυμίζουν ότι η διατήρηση αυτής της θετικής πορείας απαιτεί συνεχή επαγρύπνηση, συνεργασία και σεβασμό στο φυσικό περιβάλλον.