Κυριακή, 22 Νοεμβρίου 2026

Υπόθεση Ρίμαν: Η Τεχνητή Νοημοσύνη έδωσε λύση σε έναν μαθηματικό γρίφο 167 ετών

Ο μαθηματικός Λεβέντ Αλπόγκε της Anthropic υποστηρίζει ότι, με τη βοήθεια του Claude, κατάφερε να αποδείξει την Υπόθεση Ρίμαν, ένα από τα πιο γνωστά άλυτα προβλήματα των μαθηματικών. Η απόδειξή του έχει ήδη επαληθευτεί ανεξάρτητα, αν και η μαθηματική κοινότητα εξακολουθεί να εξετάζει τις λεπτομέρειές της.

Ο Αλπόγκε, Τουρκοαμερικανός μαθηματικός, έγραψε ότι εργάστηκε περίπου έξι εβδομάδες μαζί με το Claude για να καταλήξει στην απόδειξη. «Κοντά στη γραμμή του τερματισμού, το Claude με ξεπέρασε κατά πολύ», ανέφερε χαρακτηριστικά, περιγράφοντας τον ενθουσιασμό του για τη συνεργασία με το μοντέλο Τεχνητής Νοημοσύνης.

Το αποτέλεσμα δημοσιεύθηκε σε Lean, μια γλώσσα ανοιχτού κώδικα που επιτρέπει τη διατύπωση μαθηματικών αποδείξεων σε μορφή κώδικα και τον αυτόματο έλεγχο της ορθότητας των επιμέρους λογικών βημάτων. Η Lean Focused Research Organization, ένας οργανισμός που προωθεί τη χρήση της Lean στην έρευνα, και η Mathlib Initiative, μια πρωτοβουλία που αναπτύσσει μαθηματικά εργαλεία και αποδείξεις για το ίδιο σύστημα, ανακοίνωσαν ότι επαλήθευσαν την απόδειξη. «Έχουμε πλήρη εμπιστοσύνη ότι η απόδειξη του Αλπόγκε για την Υπόθεση Ρίμαν είναι σωστή», ανέφεραν.

Ο Άντριου Σάδερλαντ, καθηγητής μαθηματικών στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης (MIT), ο οποίος επίσης εξέτασε τον κώδικα, χαρακτήρισε την εξέλιξη «ιστορική στιγμή». «Ο κόσμος έχει αλλάξει», δήλωσε στο Scientific American, προσθέτοντας ότι, παρά τις διαφορετικές αντιδράσεις που αναμένει από τους συναδέλφους του, θεωρεί την ανακάλυψη ανθρώπινο θρίαμβο και λόγο για πανηγυρισμό.

Ένα πρόβλημα από το 1859

Η Υπόθεση Ρίμαν διατυπώθηκε το 1859 από τον Γερμανό μαθηματικό Μπέρνχαρντ Ρίμαν και αφορά την κατανομή των πρώτων αριθμών — των ακέραιων αριθμών μεγαλύτερων του 1 που διαιρούνται μόνο με το 1 και τον εαυτό τους. Παρότι οι πρώτοι αριθμοί φαίνεται να εμφανίζονται χωρίς προφανή τάξη, η υπόθεση υποστηρίζει ότι πίσω από την κατανομή τους υπάρχει μια συγκεκριμένη μαθηματική δομή. Το 2000 συμπεριλήφθηκε στα επτά Millennium Prize Problems του Clay Mathematics Institute, για καθένα από τα οποία προβλέπεται βραβείο 1 εκατ. δολαρίων. Ο Αλπόγκε υποστηρίζει μάλιστα ότι η απόδειξή του καλύπτει τη Γενικευμένη Υπόθεση Ρίμαν, μια ευρύτερη μαθηματική διατύπωση που επεκτείνει το αρχικό πρόβλημα.

Η τυπική επαλήθευση, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι οι μαθηματικοί έχουν ήδη κατανοήσει πλήρως τον τρόπο με τον οποίο προκύπτει το αποτέλεσμα. Ο ίδιος ο Αλπόγκε αναγνώρισε ότι δημοσιοποίησε την απόδειξη πριν υπάρξει μια ολοκληρωμένη εξήγηση κατανοητή από ανθρώπους και έχει δεσμευτεί να εργαστεί πάνω σε αυτήν. Ο έλεγχος του κώδικα και η ανθρώπινη κατανόηση των μαθηματικών επιχειρημάτων αποτελούν δύο διαφορετικά στάδια.

Την ίδια στιγμή εμφανίστηκε και μια δεύτερη διεκδίκηση. Ο Ιταλός μαθηματικός Αλεσάντρο Μασούλο δημοσιοποίησε μια απόδειξη πάνω στην οποία, όπως αναφέρει, εργαζόταν σχεδόν 12 χρόνια, χωρίς να χρησιμοποιήσει Τεχνητή Νοημοσύνη. Ο Μασούλο δήλωσε ότι δεν εμπιστευόταν αρκετά τα συστήματα ΤΝ για να τα χρησιμοποιήσει στη δουλειά του. Η δική του απόδειξη, ωστόσο, δεν έχει διατυπωθεί σε Lean και δεν έχει ακόμη επαληθευτεί ανεξάρτητα.

Η εξέλιξη έρχεται ύστερα από μια σειρά προσπαθειών των μεγάλων εταιρειών Τεχνητής Νοημοσύνης να χρησιμοποιήσουν προηγμένα μοντέλα για εξαιρετικά δύσκολα μαθηματικά προβλήματα. Τον Σεπτέμβριο, η OpenAI είχε ανακοινώσει ότι μια πειραματική έκδοση των μοντέλων της, στην οποία δεν έχει πρόσβαση το κοινό, συνέβαλε στην επίλυση μέρους ενός άλλου προβλήματος του Millennium Prize

Αυτή η κούρσα έχει προκαλέσει και αντιδράσεις. Ο μαθηματικός Τζέιμς Ρόμπινσον του Πανεπιστημίου του Warwick είχε επικρίνει τον Σεπτέμβριο τη χρήση τεράστιων υπολογιστικών πόρων από τις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες για να επιδείξουν τις δυνατότητες των μοντέλων τους. Μιλώντας στον Guardian, χαρακτήρισε τον ανταγωνισμό τους μια μορφή ανώριμης επίδειξης, χρηματοδοτούμενης με δισεκατομμύρια δολάρια και με πιθανές σημαντικές περιβαλλοντικές συνέπειες.

Για τον Αλπόγκε, πάντως, η εμπειρία είχε και μια προσωπική διάσταση. Η Υπόθεση Ρίμαν τον απασχολούσε από την παιδική του ηλικία και η επίλυσή της σήμαινε ότι έχανε έναν από τους σημαντικότερους επιστημονικούς στόχους της ζωής του. «Είναι φυσικό να αισθάνεται κανείς ότι πρόκειται για ένα τέλος», έγραψε, «αλλά όσα είδα στη διάρκεια αυτής της προόδου με εξέπληξαν τόσο πολύ, ώστε πιστεύω ότι πρόκειται για την αυγή κάτι πολύ μεγαλύτερου στην επιστήμη».

 

Δείτε επίσης

Τελευταία Άρθρα

Τα πιο Δημοφιλή