Η Ευρώπη υπερθερμαίνεται αλλά ο κλιματισμός παραμένει πολυτέλεια για πολλούς πολίτες

Εκατομμύρια Ευρωπαίοι βρίσκονται αντιμέτωποι με ολοένα και πιο ακραίες θερμοκρασίες, χωρίς να έχουν επαρκή μέσα προστασίας από τη ζέστη.

Σε μια εποχή που οι καύσωνες αναδεικνύονται ως η μεγαλύτερη κλιματική ανησυχία των πολιτών, η ετοιμότητα της Ευρώπης τίθεται υπό αμφισβήτηση. Το καλοκαίρι φέτος έκανε πρόωρα την εμφάνισή του, με τις χώρες της Ευρώπης να βιώνουν ήδη θερμοκρασίες-ρεκόρ.

Στη Γαλλία, οι θερμοκρασίες έφτασαν τους 37°C για πρώτη φορά τον Μάιο, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο κατέγραψε νέο ρεκόρ για αυτήν την εποχή, με το Λονδίνο να αγγίζει τους 34,8°C. Αξιοσημείωτη ήταν και η κατάσταση στην Ιρλανδία, όπου ο υδράργυρος ανέβηκε στους 30,5°C.

Παρά τις ακραίες συνθήκες, η πλειονότητα των πολιτών στην Ευρωπαϊκή Ένωση (68%) δεν διαθέτει κλιματιστικό ή ανεμιστήρα στο σπίτι τους, σύμφωνα με την έκθεση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος με τίτλο «Overheated and Underprepared» (Υπερθερμασμένοι και Απροετοίμαστοι).

Κλιματισμός: Πολυτέλεια ή αναγκαιότητα;

Η ανάγκη για κλιματισμό ποικίλει ανά περιοχή στην Ευρώπη, αλλά ένα γεγονός είναι κοινό: περισσότεροι από ένας στους τρεις Ευρωπαίους (38%) δηλώνουν ότι δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά τη χρήση κλιματιστικού.

Οι καταναλωτές με περιορισμένο προϋπολογισμό βρίσκονται υπό μεγάλη πίεση, ιδιαίτερα σε χώρες όπως η Γαλλία (42%), η Ελλάδα (46%), η Πορτογαλία (45%), η Ρουμανία (39%), η Ιταλία (37%) και η Ισπανία (34%).

Η εικόνα αυτή προκαλεί έντονη ανησυχία, καθώς πάνω από το ένα τέταρτο των πολιτών της ΕΕ είναι άνω των 65 ετών, με αρκετούς από τους πιο ηλικιωμένους πληθυσμούς να συγκεντρώνονται σε χώρες όπως η Ιταλία, η Πορτογαλία και η Ελλάδα. Μόνο οι Μάλτα (8,5%), το Λουξεμβούργο (18%) και η Ιρλανδία (20%) παρουσιάζουν τα χαμηλότερα ποσοστά στην πρόσβαση σε κλιματιστικά συστήματα.

Η κατάσταση γίνεται πιο ανησυχητική όταν συνειδητοποιούμε ότι οι κάτοικοι σε Ισπανία (61%), Πορτογαλία (59%), Ιταλία (57%) και Κύπρο (51%) δηλώνουν ότι οι κατοικίες τους δεν διαθέτουν ούτε τις βασικές δυνατότητες σκίασης.

Η κλιματική ανησυχία των Ευρωπαίων

Η ανησυχία για τους καύσωνες αναδεικνύεται ως η πιο σημαντική περιβαλλοντική πρόκληση για το 85% των πολιτών της ΕΕ. Η ανησυχία ξεπερνάτα προβλήματα που σχετίζονται με τις πλημμύρες (80%), τις πυρκαγιές (82,5%) και τη λειψυδρία (80,5%).

Ιδιαίτερα στις μεσογειακές χώρες, όπως η Κύπρος (75%), η Ελλάδα (71%) και η Μάλτα (70%), η ανησυχία για τις υψηλές θερμοκρασίες είναι έντονα αισθητή.

Περίπου το 50% των Ευρωπαίων δηλώνουν ότι ήδη αισθάνονται υπερβολική ζέστη στα σπίτια τους, ενώ το ποσοστό αυξάνεται στο 61% όταν αναφέρονται στη γειτονιά τους.

Απαιτήσεις δημοσίων χώρων

Σχετικά με την ανταπόκριση των αρχών στη ζέστη, η κατάσταση είναι ανάμεικτη. Οι λεγόμενοι «χώροι δροσιάς» ή δημόσιοι χώροι με κλιματισμό παραμένουν σπάνιοι.

Στην Ιταλία, μόλις το 15% των πολιτών δηλώνει ότι έχει πρόσβαση σε κλιματιζόμενους δημόσιους χώρους, ενώ στη Γερμανία το ποσοστό πέφτει ακόμα περισσότερο στο 7%.

Αντίθετα, σε χώρες όπως η Ελλάδα, η Μάλτα και η Ρουμανία, περίπου τέσσερις στους δέκα πολίτες δηλώνουν ότι έχουν πρόσβαση κοντά τους.

Αναγκαία μέτρα και προκλήσεις

Η φύτευση δέντρων και η εφαρμογή στρατηγικών σκίασης μπορούν να προσφέρουν βιώσιμες λύσεις για την αποτροπή της ζέστης.

Παρά το γεγονός ότι το 36% των Ευρωπαίων βλέπει τέτοιες πρωτοβουλίες στην περιοχή τους, υπάρχουν μεγάλες διαφορές μεταξύ χωρών.

Στην Ουγγαρία, το 59% αναφέρει εκτεταμένες δενδροφυτεύσεις, ενώ στην Ελλάδα μόλις το 22% παρατηρεί τέτοιες κινήσεις.

Από την άλλη πλευρά, μόλις το 15% των Ευρωπαίων έχει δει αλλαγές στα ωράρια εργασίας ή σχολείων κατά τις θερμότερες ημέρες, με ποσοστά από 39% στην Κύπρο έως μόλις 8% στην Πορτογαλία.

Οι τοπικές αρχές φαίνεται να επικεντρώνονται στην έκδοση προειδοποιήσεων για καύσωνες — το 57% έχει λάβει τέτοιες ειδοποιήσεις. Παρ’ όλα αυτά, η προληπτική ενημέρωση παραμένει ανεπάρκεια, καθώς μόνο το 42,5% των πολιτών έχει δει εκστρατείες σχετικά με τους κινδύνους της ακραίας ζέστης.