Το πλαφόν, οι χαµηλοσυνταξιούχοι… και οι δηµοσκοπήσεις µε φόντο τον πόλεµο

 του Θανάση Λυρτσογιάννη

Το πλαφόν που επέβαλε η κυβέρνηση στα καύσιµα, σε τρόφιµα και είδη πρώτης ανάγκης, µπορούν να αποτελέσουν ασπίδα προστασίας του εισοδήµατος, ιδίως των πιο ευάλωτων νοικοκυριών, εκείνων δηλαδή των οποίων το εισόδηµα φτάνει για 18 µέρες το µήνα και των µικροµεσαίων επιχειρήσεων; Είναι το καίριο ερώτηµα, από του οποίου την απάντηση αποκαλύπτεται η αποτελεσµατικότητα των µέτρων.

Η πρώτη απάντηση είναι πως οι τιµές τόσο στην αντλία όσο και στα ράφια των σούπερ µάρκετ θα αυξηθούν. Κανείς δεν το αµφισβητεί. Ούτε καν η κυβέρνηση η οποία βάζει το πλαφόν για να αποτρέψει την αισχροκέρδεια όπως λέει και στην οποία όπως είναι γνωστό επιδίδονται κάποιοι επιχειρηµατίες αν βρουν πρόσφορο έδαφος.

Τα µέτρα της κυβέρνησης που έχουν ανακοινωθεί δεν φιλοδοξούν να αποτρέψουν την ακρίβεια ούτε στην αντλία, ούτε στο ράφι. Η φιλοδοξία τους περιορίζεται στην αποτροπή της αισχροκέρδειας. Συνεπώς τόσο στο σούπερ µάρκετ όσο και στο βενζινάδικο βλέπουµε ήδη τις τιµές να ανηφορίζουν και τους καταναλωτές µε τα ίδια χρήµατα να βάζουν λιγότερη βενζίνη και λιγότερα αγαθά στο καλάθι του σούπερ µάρκετ.

Το πώς ακριβώς θα λειτουργήσει το πλαφόν η κυβέρνηση το γνωρίζει. Είχε εφαρµοστεί στα σούπερ µάρκετ από την εποχή της πανδηµίας ως τον Ιούλιο του 2025. Και ποιο ήταν το αποτέλεσµα; Οι τιµές των τροφίµων αυξήθηκαν σε ποσοστό 35% ως 40% και ο πληθωρισµός τους ήταν ο υψηλότερος επιβαρύνοντας πολύ περισσότερο τα πιο φτωχά νοικοκυριά, αφού σύµφωνα µε τις έρευνες αυτά τα νοικοκυριά ξοδεύουν το µεγαλύτερο ποσοστό του εισοδήµατός τους για την αγορά των βασικών τροφίµων.

Συνεπώς παρά το πλαφόν βρισκόµαστε σε φάση ενός νέου κύµατος ακρίβειας και µιας περιόδου επιπλέον δοκιµασίας των πολιτών µε τα πιο χαµηλά εισοδήµατα.

Ο µεγάλος κερδισµένος

Μεγάλος κερδισµένος από την άνοδο των τιµών είναι το Δηµόσιο, το οποίο παρά την κρίση αυξάνει τα έσοδά του. Για παράδειγµα ήδη αυξήθηκαν τα έσοδά του από τον ΦΠΑ στα καύσιµα. Λόγω των υψηλότερων τιµών τα έσοδα από την αµόλυβδη βενζίνη αυξήθηκαν ως τώρα κατά 4,6 λεπτά το λίτρο και στο πετρέλαιο κίνησης 8,8 λεπτά το λίτρο. Και όσο αυξάνεται η διεθνής τιµή του πετρελαίου τόσο τα δηµόσια ταµεία θα γεµίζουν µε χρήµα από το ΦΠΑ και τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης. Και θα µπορούσε να υποστηρίξει κανείς χωρίς φόβο να παρεξηγηθεί πως εκείνη που αισχροκερδεί είναι η κυβέρνηση και όχι οι πρατηριούχοι.

Αλήθεια πώς θα µπορούσε να χαρακτηρίσει κανείς την επιλογή της κυβέρνησης να αυξάνει τα έσοδα του Δηµοσίου από την άνοδο των διεθνών τιµών του πετρελαίου, αν όχι αισχροκέρδεια; Το λιγότερο που θα µπορούσε να κάνει είναι να επιστρέψει στους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις τους φόρους που αυξάνονται από την άνοδο των διεθνών τιµών των καυσίµων.

Υπερπλεόνασµα… και χαµηλοσυνταξιούχοι

Αλλά η κυβέρνηση επιλέγει να φορολογεί τους πολίτες και τις επιχειρήσεις και να αυξάνει τα έσοδα δηµιουργώντας υπερπλεόνασµα µε το οποίο θα προεξοφλήσει χρέος. Πόσο αντιλαϊκή θα µπορούσε να χαρακτηριστεί αυτή η πολιτική, πόσο κυνική είναι η επιλογή του Μαξίµου να εισπράττει από τους πολίτες για να τροφοδοτεί τα υπερπλεονάσµατα;

Είναι τόσο ανάλγητη που φέτος που θεριεύει η ακρίβεια δεν πρόκειται να δώσει σε χαµηλοσυνταξιούχους, αποδέκτες του Κοινωνικού Εισοδήµατος Αλληλεγγύης (ΚΕΑ) και τα άτοµα µε αναπηρία το επίδοµα του Πάσχα των 250 ευρώ. Πώς θα µπορούσε να χαρακτηρίσει κανείς την κυβέρνηση, που ενώ µπορεί να δώσει το επίδοµα αφήνει τους προαναφερόµενους πολίτες να κάνουν «µαύρο» Πάσχα;

Δηµοσκοπήσεις «πολέµου»…

Ηταν αναµενόµενη η δηµοσκοπική άνοδος της Νέας Δηµοκρατίας µετά την έναρξη του πολέµου στη Μέση Ανατολή. Επιβεβαιώθηκαν οι εκτιµήσεις, αφού οι δηµοσκοπήσεις της εβδοµάδας που πέρασε έδειξαν άνοδο στην πρόθεση ψήφου από 1,5% ως 2%.

Και τα ΜΜΕ που πρόσκεινται στο Μαξίµου έσπευσαν να πανηγυρίσουν. Μάλιστα επιδόθηκαν σε προσπάθειες να δηµιουργήσουν κλίµα ευφορίας λες και το φαινόµενο της συσπείρωσης που παρατηρείται σε περιόδους κρίσης και µεγάλης αβεβαιότητας στα κόµµατα εξουσίας ανέτρεψε οριστικά τη δηµοσκοπική πτώση.

Παρατηρήθηκε επίσης στις δηµοσκοπήσεις ότι µειώθηκαν οι αναποφάσιστοι. Λογικό και αναµενόµενο µε τον πόλεµο να επιστρέψουν οι πολίτες στην αγκαλιά του κόµµατος, όπου αισθάνονται περισσότερο ασφαλείς.

Το ερώτηµα που τίθεται στην κυβέρνηση και στα κόµµατα είναι πόσο θα διαρκέσει ο πόλεµος στο Ιράν πόσο θα λειτουργήσει το πλαφόν για την αντιµετώπιση της ακρίβειας και πόσο η κυβέρνηση θα αντέξει την κόπωση όταν προστίθενται σωρευτικά τα σκάνδαλα, η διαφθορά και η απώλεια εµπιστοσύνης στους θεσµούς.

Δύσκολη η εξίσωση. Πόσο η σταθερότητα που ευαγγελίζεται η κυβέρνηση και αναµένεται να επικαλείται διαρκώς ο Κυριάκος Μητσοτάκης µε το δίληµµα «Μητσοτάκης ή το χάος» ή «Μητσοτάκης ή…», όπου οι τρεις τελείες το όνοµα του πολιτικού που θα επιλέξει ο πρωθυπουργός ως κύριο αντίπαλό του στις εκλογές θα αντέξει στην αυξανόµενη ακρίβεια, τη διαφθορά, την απώλεια εµπιστοσύνης και θα την εξουδετερώσει.

Δύσκολη η απάντηση, αφού κανείς δεν µπορεί να υπολογίσει πότε θα κορυφωθεί το δηµοσκοπικό όφελος από τον πόλεµο και θα ξεκινήσει η κατιούσα. Γιατί από τη στιγµή που η κυβέρνηση δεν έχει το θετικό αφήγηµα που θα µπορούσε να ανατρέψει την αρνητική επίδραση της ακρίβειας, της διαφθοράς, των σκανδάλων και των άλλων αρνητικών παραγόντων, δεν µπορεί να ελπίζει πως ο φόβος της αστάθειας θα λειτουργεί διαρκώς ως την επόµενη εκλογική αναµέτρηση.

Οι δηµοσκοπήσεις των δύο επόµενων µηνών θα αποκαλύψουν αν η αστάθεια εξαιτίας του πολέµου εξουδετερώνει την αρνητική επίδραση της ακρίβειας, της διαφθοράς και των σκανδάλων. Και να ξεχνάµε πως η άνοδος των τιµών θα εξουδετερώσει το αφήγηµα της αύξησης του κατώτατου µισθού, αν αυτή δεν είναι µεγάλη και θετική σε πραγµατικούς όρους. Να µην λησµονούµε τη φωτιά που άναψαν οι υποκλοπές και η αποκάλυψη ότι το Predator χορηγήθηκε στην κυβέρνηση ή σε κρατική υπηρεσία και θα ανάψουν η δεύτερη δικογραφία του ΟΠΕΚΕΠΕ, η δίκη για τα Τέµπη.