Βράσε όρυζα!

«Βράσε όρυζα» λέµε όταν θέλουµε να εκφράσουµε την απογοήτευσή µας ή την απαισιοδοξία µας για την εξέλιξη µιας υπόθεσης. Η παροιµιακή αυτή έκφραση ξεκίνησε από ένα πραγµατικό γεγονός, το οποίο έλαβε χώρα κατά τον Α’ Βαλκανικό Πόλεµο.

Ένα ελληνικό τάγµα είχε αποκοπεί από το υπόλοιπο σώµα του και είχε προχωρήσει πολεµώντας µέσα στο έδαφος της Βουλγαρίας.

Οι στρατιώτες πολεµούσαν θαρραλέα και για το µόνο πράγµα που παραπονιόνταν ήταν η τροφή.

Πρωί, µεσηµέρι, βράδυ, έτρωγαν ένα άνοστο ρύζι λαπά. Κάποια στιγµή, φτάνοντας στο χωριό Λάµποβο της Βορείου Ηπείρου και πεινασµένοι καθώς ήταν, έπεσαν στα κοτέτσια του χωριού και δεν άφησαν κότα για κότα!

Γυρίζοντας στο τάγµα τους, ετοιµάστηκαν να τις σφάξουν και να τις µαγειρέψουν.

Για κακή τους τύχη όµως πάνω στην κρίσιµη στιγµή, καταφθάνει και ο ταγµατάρχης.

Μόλις αντίκρισε τις κότες, έγινε έξω φρενών και διέταξε να τις επιστρέψουν αµέσως από εκεί που τις πήραν!

Η διαταγή εξετελέσθη χωρίς αντίρρηση. Όλοι στενοχωρήθηκαν και ιδιαιτέρως ο Μανόλης Αναπλιώτης, ο µάγειρας… Ακούγοντας την διαταγή του ταγµατάρχη ψέλλισε: «Και τώρα, τι θα φάµε κ. Ταγµατάρχα;».

Για να λάβει την απάντηση: «Βράσε όρυζα, Μανολάκη!».

Όρυζα η ήµερος

Το ρύζι (Oryza sativa) είναι µία από τις σηµαντικότερες καλλιέργειες παγκοσµίως, µε ιστορία που ξεπερνά τα 5.000 χρόνια και αποτελεί το κατεξοχήν καλλιεργούµενο φυτό σε µεγάλες εκτάσεις της Νοτιοανατολικής Ασίας.

Πρώτες χώρες σε παραγωγή ρυζιού είναι η Κίνα, η Ινδία, το Μπαγκλαντές, η Ινδονησία και το Βιετνάµ.

Το ρύζι είναι µια ζωτικής σηµασίας καλλιέργεια σε παγκόσµιο επίπεδο, καθώς αποτελεί το βασικό τρόφιµο για πάνω από το ήµισυ του παγκόσµιου πληθυσµού, παρέχοντας απαραίτητη ενέργεια, υδατάνθρακες και θρεπτικά συστατικά σε δισεκατοµµύρια ανθρώπους.

Σύµφωνα µε αναφορές αρχαίων συγγραφέων, το ρύζι καλλιεργείται στην Κίνα τουλάχιστον από το 3000 π.Χ. και αποτελεί για τον λαό της Κίνας σύµβολο γονιµότητας, αφθονίας, πλούτου και ευηµερίας.

Η καλλιέργεια εξαπλώθηκε στην Ινδία και την υπόλοιπη νότια Ασία και από εκεί, µε τα στρατεύµατα του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην Ελλάδα και στην συνέχεια στην υπόλοιπη Ευρώπη.

Στην Ευρώπη καλλιεργείται συστηµατικά από τον 9ο αιώνα µ.Χ. και για πολλούς αιώνες το χρησιµοποιούσαν περισσότερο σαν φάρµακο για πεπτικές παθήσεις, παρά ως τροφή.

Η καλλιέργεια του ρυζιού στην Ευρώπη µειώθηκε κατά την διάρκεια του Μεσαίωνα, εξαιτίας του κινδύνου ελονοσίας που έκρυβαν οι λιµνάζουσες καλλιέργειες.

Τον 16ο αιώνα µ.Χ. το ρύζι ταξίδεψε µε τους Ισπανούς στο Μεξικό και στην συνέχεια µε τους Πορτογάλους στην Βραζιλία. Στην Βόρεια Αµερική έφτασε σχεδόν 150 χρόνια µετά και οι πρώτες συστηµατικές καλλιέργειες έγιναν στην περιοχή της Καρολίνα, που έδωσε το όνοµά της και σε µια από τις πιο αγαπηµένες ποικιλίες ρυζιού.

Το ελληνικό ρύζι

Η Ελλάδα είναι αυτάρκης σε ρύζι από το 1952 και αποτελεί την τρίτη ευρωπαϊκή δύναµη στην ρυζοκαλλιέργεια, µετά την Ιταλία και την Ισπανία.

Η Χαλάστρα Θεσσαλονίκης (Δέλτα Αξιού-Λουδία-Αλιάκµονα) παράγει πάνω από το 55-70% της εγχώριας παραγωγής και ακολουθούν οι νοµοί Σερρών, Αιτωλοακαρνανίας, Φθιώτιδας, Καβάλας, Λακωνίας και Ιωαννίνων.

Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις πρώτες χώρες παραγωγής ρυζιού στην Ευρώπη και το ελληνικό ρύζι θεωρείται εξαιρετικό λόγω των ιδιαίτερων εδαφοκλιµατικών συνθηκών.

Οι εγχώριες ανάγκες καλύπτονται από το 1/3 της συνολικής παραγωγής και τα υπόλοιπα 2/3 κατευθύνονται για εξαγωγές.

Ρύζι στον τυχερό

Τον Δεκέµβριο του 1958, µε βασιλικό διάταγµα, ιδρύεται στην Ελλάδα ο Οργανισµός Προγνωστικών Αγώνων Ποδοσφαίρου (ΟΠΑΠ), µε σκοπό να οργανώσει το παιχνίδι Προγνωστικών αγώνων Ποδοσφαίρου, το ΠΡΟ-ΠΟ.

Στόχος της δηµιουργίας του οργανισµού, ήταν η οικονοµική ενίσχυση του ελληνικού αθλητισµού.

Η πρώτη διαφήµιση έλεγε: «Ενισχύσατε τον αθλητισµό µας. Δώστε στα ελληνικά νιάτα γήπεδα, γυµναστήρια, πισίνες, στάδια, χαρά και υγεία µε ένα ΠΡΟ-ΠΟ».

Την 1η Μαρτίου του 1959, κυκλοφορεί το πρώτο δελτίο του ΠΡΟ-ΠΟ και εκτός από τα χρήµατα που θα κέρδιζε όποιος προέβλεπε σωστά τα αποτελέσµατα, υπήρχε και ένα δώρο-έκπληξη!

Η παράδοξη υπόσχεση ξένης εταιρείας ρυζιού για τον πρώτο νικητή του ΠΡΟ-ΠΟ ήταν ότι ο τυχερός, θα κέρδιζε το βάρος του σε ρύζι!

Ήταν η «αποθέωση» του µάρκετινγκ!

Το όνοµα του πρώτου νικητή είναι γνωστό, αυτό όµως που δεν µάθαµε ποτέ είναι πόσα κιλά ρύζι παρέλαβε τελικά!

Βέβαια, την εποχή εκείνη, οι Έλληνες ήταν «στιλάκια» αφού έκαναν τις περισσότερες διαδροµές µε τα πόδια και οι λιπαρές τροφές ήταν ελάχιστες.

Πηγές

• Νατσούλης, Τ.«Λέξεις και φράσεις παροιµιώδεις», εκδόσεις Σµυρνιωτάκη, Αθήνα, σ.σ. 113, 114
• «Το πρώτο δελτίο ΠΡΟ-ΠΟ είχε έπαθλο και πολλά κιλά ρύζι»[https://www.mixanitouxronou.gr/]
• Rice. Domestication and cultivation.Encyclopaedia Britannica.

* Γεωπόνος,
Τεχνολόγος τροφίµων, Γ.Π.Α.