Θα εµπλακεί ο Τραµπ στο «Αφγανιστάν του αραβικού κόσµου»;

Tου ΓΙΩΡΓΟΥ ΛΥΚΟΚΑΠΗ *

Σε επικίνδυνη τροπή, µε απρόβλεπτες συνέπειες, εισέρχεται η πολεµική αντιπαράθεση του βασιλείου της Σαουδικής Αραβίας και των σιιτών-φιλοϊρανών µαχητών Χούθι, µετά το µπαράζ εκατέρωθεν πληγµάτων που σηµειώθηκαν τα τελευταία 24ωρα. Στο στόχαστρο των «ξυπόλητων µαχητών» της Υεµένης έχουν βρεθεί, µεταξύ άλλων, τα κεντρικά γραφεία του πετρελαϊκού κολοσσού της Saudi Aramco στο Νταχράν (την καρδιά της σαουδαραβικής οικονοµίας) διυλιστήρια, λιµάνια και βεβαίως το αεροδρόµιο του Ριάντ. Το µπαράζ επιθέσεων, προκάλεσε αρκετούς νεκρούς και τραυµατίες.

Ανταποδίδει τα χτυπήµατα των Χούθι
η Σαουδική Αραβία

Από την πλευρά της η Σαουδική Αραβία έχει προχωρήσει σε αεροπορικούς βοµβαρδισµούς εναντίων βάσεων τους και πετρελαϊκών εγκαταστάσεων στην Σαναά (την πρωτεύουσα της Υεµένης που ελέγχουν οι Χούθι) ενώ οι υεµενικές δυνάµεις που στηρίζει στον πολυετή εµφύλιο, πέτυχαν µε αντεπίθεση τους να αποµακρύνουν µερικώς τους Χούθι από περιοχές γύρω από τα στρατηγικής σηµασίας Στενά Μπαµπ ελ Μαντέµπ στην Ερυθρά Θάλασσα, µία εναλλακτική δίοδος του Ορµούζ.

Από την άλλη, οι Χούθι επελαύνουν στην τρίτη µεγαλύτερη πόλη της Υεµένης, την Ταΐζ, όπου σηµειώνονται σφοδρότατες µάχες. Τυχόν πτώση της θα ανοίξει τον δρόµο για το Άντεν, το προπύργιο της διεθνούς αναγνωρισµένης κυβέρνησης που τους πολεµά (σηµ. ελέγχει περίπου το 70% της επικράτειας της χώρας, αλλά σε µεγάλο βαθµό αραιοκατοικηµένες ή ερηµώδεις εκτάσεις, στον αντίποδα των περιοχών που ελέγχουν οι Χούθι: Περί του 30-35% του εδάφους, αλλά που κατοικεί το 60-65% του πληθυσµού).

Αναζωπύρωση του πολέµου

Αφορµή για την αναζωπύρωση του πολέµου στην Υεµένη και για την κατάρρευση της εκεχειρίας (για την οποία είχε µεσολαβήσει η Κίνα) υπήρξε ο βοµβαρδισµός του αεροδροµίου της Σαναά το περασµένο καλοκαίρι, όταν το Ιράν είχε αποστείλει αεροσκάφος για να παραλάβει αντιπροσωπεία των Χούθι για την κηδεία Χαµενεΐ. Οι Χούθι θεώρησαν «νεκρή» την εκεχειρία και ξεκίνησε η κλιµάκωση.

Εποµένως, ο πόλεµος πρέπει να εκληφθεί και ως άλλη µία πίστα της αντιπαράθεσης ΗΠΑ-Ιράν, έστω και αν οι Χούθι εµφανίζονται πρωτίστως ως ένα εθνικό κίνηµα που µάχεται για την ανεξαρτησία της Υεµένης και όχι ως ένας απλός πληρεξούσιος της Τεχεράνης, µε την οποία το Ριάντ να σηµειωθεί ότι εξακολουθεί να διατηρεί επαφές, προσδοκώντας στην µεσολάβησή της.

Αµερικανική αρχιτεκτονική

Από την άλλη, προφανώς και η πολεµική πίεση των Χούθι έναντι µιας χώρας κοµβικής για την αµερικανική αρχιτεκτονική στην Μέση Ανατολή και τον Περσικό, εξυπηρετεί το Ιράν, εν µέσω της αντιπαράθεσης του µε τις ΗΠΑ και της κόντρας για τον έλεγχο του Ορµούζ.

Στο µεταξύ, ούτε το µέτωπο έναντι των Χούθι είναι αρραγές. Είναι χαρακτηριστική η σύγκρουση Σαουδικής Αραβίας και Εµιράτων, λόγω της στήριξης των δεύτερων στους αυτονοµιστές της Νότιας Υεµένης, οι οποίοι επιδιώκουν την επανίδρυση του πάλαι ποτέ ανεξάρτητου κράτους της Νότιας Υεµένης, το οποίο µάλιστα αποκαλούν µε το παλιό του όνοµα «Λαϊκή Δηµοκρατία», χωρίς φυσικά τον µαρξισµό-λενινισµό! Η σύγκρουση οδήγησε τα Εµιράτα να αποσύρουν τα στρατεύµατα τους από την Υεµένη, µετά από σαουδαραβικό τελεσίγραφο.

Συµµαχίες

Επιπλέον, οι Χούθι έχουν αποδειχτεί ικανοί στην συγκρότηση τοπικών και περιφερειακών συµµαχιών. Αυτές περιλαµβάνουν από φυλές της Υεµένης, δίκτυα λαθρεµπορίου µε την σουνιτική-τζιχαντιστική οργάνωση Αλ-Σαµπάµπ της Σοµαλίας, ακόµα και τον άλλοτε ορκισµένο εχθρό τους, τον πρώην πρόεδρο Σάλεχ, τον ηγέτη της ενοποίησης της Υεµένης, που τους βοήθησε να καταλάβουν την πρωτεύουσα Σαναά. Όταν ο Σάλεχ αποπειράθηκε να επανα-προσεγγίσει την Σαουδική Αραβία το 2017, οι Χούθι τον σκότωσαν…

Αδιέξοδο

Μέχρι στιγµής οι ΗΠΑ αποφεύγουν να εµπλακούν στο µέτωπο, δείγµα του αδιέξοδου τους στον πόλεµο του Ιράν, αγνοώντας τις εκκλήσεις του Ριάντ. Μετά από µία σύντοµη πολεµική εκστρατεία των Αµερικανών, η κυβέρνηση Τραµπ ήρθε σε εκεχειρία µαζί τους, την οποία οι Χούθι τήρησαν, αποφεύγοντας ακόµα και να εµπλακούν στο πλευρό του Ιράν.

Μάλιστα, ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραµπ έχει δηλώσει πως διατηρεί παρασκηνιακές επαφές µε τους Χούθι, προκειµένου αυτοί να µην πλήξουν αµερικανικούς στόχους, κάτι που όντως έχουν αποφύγει επιµελώς, µε εξαίρεση το πολύνεκρο πλήγµα του Σαββάτου στο αεροδρόµιο του Ριάντ, όπου µεταξύ των νεκρών είναι και ένας Αµερικανός. Ο δε Αµερικανός πρόεδρος έχει παραβλέψει επιθέσεις τους κατά του Ισραήλ.

Οι τιµές του πετρελαίου

Πάντως, σε τελευταίες δηλώσεις του ο Τραµπ σύνδεσε τους Χούθι ευθέως µε ιρανικό σχέδιο ανόδου των τιµών του πετρελαίου, προκειµένου να πληγεί στις επικείµενες εκλογές, λέγοντας ότι «δεν θα ξεχάσει την στάση τους». Το αν αυτό σηµαίνει ένα νέο µέτωπο έναντι των Χούθι, που δεν κατάφεραν να λυγίσουν ούτε οι πολυετείς βοµβαρδισµοί της σαουδαραβικής αεροπορίας, ούτε ο σκληρότατος οικονοµικός αποκλεισµός από το Ριάντ, ούτε τα πλήγµατα των ΗΠΑ και του Ισραήλ θα φανεί, πάντα µετά την κρίσιµη εκλογική αναµέτρηση στις ΗΠΑ…

Είναι το ορόσηµο για το αν ο Τραµπ επιλέξει και νέα κλιµάκωση µε το Ιράν, αλλά και να ανοίξει µέτωπο σε µία χώρα που δίκαια µπορεί να χαρακτηριστεί ως «Αφγανιστάν της Μέσης Ανατολής», ενώ υπήρξε και «το Βιετνάµ της Αιγύπτου», η δεύτερη ταπεινωτική ήττα για τον Νάσερ, µετά βεβαίως τον Πόλεµο των Έξι Ηµερών…

* Πολιτικός αναλυτής,
Δηµοσιογράφος