Μεσολόγγι, Μπάιρον, Σολωµός και Παλαµάς

Toυ ΠΑΝΟΥ ΤΡΙΓΑΖΗ *

Πολλά τα προβλήµατα που ταλανίζουν το Μεσολόγγι και την ευρύτερη περιοχή. Θα περίµενε, λοιπόν, κανείς, η επέτειος των 200 χρόνων της Εξόδου να τιµηθεί, προφανώς µε πληθώρα εκδηλώσεων, µε το βλέµµα και στο µέλλον της αποκαλούµενης «Ιερής Πόλης».

Όµως, το «Ιερή Πόλη» επέτρεψε την πρωτοκαθεδρία της αντίστοιχης Μητρόπολης στον προσδιορισµό του περιεχοµένου. Ανύπαρκτο το διεκδικητικό πλαίσιο για το σήµερα και το αύριο µιας πόλης, στην οποία αποτυπώνεται η διαχρονική στην Ελλάδα εγκατάλειψη της υπαίθρου, η πληθυσµιακή συρρίκνωση και η υποβάθµιση βασικών θεσµών και υπηρεσιών.

Ανατρέχοντας στο ετήσιο πρόγραµµα που εντόπισα στο διαδίκτυο, την προσοχή µου τράβηξε εκδήλωση µε θέµα «Διεθνές Δίκτυο Πόλεων και φορέων του Φιλελληνισµού», χωρίς επιθετικό προσδιορισµό, στην οποία δεν προσκλήθηκε ο «Σύνδεσµος Μπάιρον για τον Φιλελληνισµό και Πολιτισµό», µε έδρα τον Βύρωνα. Γιατί άραγε; Ίσως διότι εµείς προτείνουµε ένα σύγχρονο φιλελληνισµό της δηµοκρατίας, ισότιµης συνεργασίας και σεβασµού των ανθρώπινων δικαιωµάτων, όχι αρχαιολατρικό. Για παράδειγµα, σύγχρονος φιλελληνισµός δεν θα µπορούσε να υπάρξει µε την χούντα στην Ελλάδα, αλλά εναντίον της.

Απουσιάζει επίσης από το επετειακό καλαντάρι η 19η Απριλίου, Ηµέρα Φιλελληνισµού και Διεθνούς Αλληλεγγύης, καθιερωµένη το 2008, δηλαδή, προ δώδεκα ετών, µε υπογραφή Προκόπη Παυλόπουλου, τότε υπουργού Εσωτερικών, ύστερα από προσπάθεια πολλών ετών του Συνδέσµου Μπάιρον. Και πάλι, γιατί άραγε; Μήπως ενοχλεί κάποιους το δεύτερο συνθετικό «διεθνής αλληλεγγύη»;

Δεν περιήλθε σε γνώση µου κάποια διακήρυξη για το έτος της Εξόδου, φοβάµαι όµως ότι αποφεύχθηκε για να µη δεσµεύονται ως προς το περιεχόµενο οι διοργανωτές, ενδεχοµένως και η κυβέρνηση Μητσοτάκη. Επιδέχεται κι αυτό κριτικής.

Περί «φιλελληνικού ιδεώδους» γίνεται λόγος γενικά, ίσως για να αποσιωπηθεί ότι κατά κανόνα οι φιλέλληνες εµπνέονταν από τις ιδέες της Γαλλικής Επανάστασης και το τρίπτυχό της «Ελευθερία – Ισότητα – Αδελφοσύνη». Ανεπιθύµητοι στις χώρες τους επαναστάτες ήταν κατά κανόνα οι φιλέλληνες που ήρθαν να πολεµήσουν για την ελευθερία και ανεξαρτησία της Ελλάδας, µε κορυφαίο τον Λόρδο Βύρωνα, υπέρµαχο και της κοινωνικής δικαιοσύνης.

Από τις ιδέες του Διαφωτισµού εµπνεόταν και ο Διονύσιος Σολωµός, που ήθελε επίσκεψη του Λόρδου Βύρωνα στη Ζάκυνθο, προτού να αποβιβαστεί στο Μεσολόγγι, προερχόµενος από το Αργοστόλι, ενώ προηγουµένως από τη Γένοβα. Ο εθνικός µας ποιητής, συγγραφέας του «Ύµνου εις την Ελευθερίαν», όχι στον «ελληνοχριστιανικό πολιτισµό», διατηρούσε επαφή µε τον Μπάιρον και συµµεριζόταν τις ιδέες του. Γι’ αυτό και στο 155 στροφών ποίηµά του για τον θάνατο του µεγάλου επαναστάτη, έγραφε:

«Συχνά εβράχνιασε η µιλιά του

τραγουδώντας λυπηρά

πως τον ήλιο αποκάτου

είναι λίγη η Ελευθεριά».

Στην εποχή του τραµπισµού, το τετράστιχο του Σολωµού αποδίδει και τη σηµερινή παγκόσµια πραγµατικότητα.

Στο ίδιο µήκος κύµατος και ο Μεσολογγίτης Κωστής Παλαµάς, που ο θάνατος και η κηδεία του στη διάρκεια της γερµανικής κατοχής αποτέλεσε έναυσµα Εθνικής Αντίστασης. Χαρακτήριζε τον 19ο αιώνα, «αιώνα βυρωνοµανή». Με την διαφορά ότι ο Παλαµάς θα πρόσθετε «Είναι λίγη η Ειρήνη», έχοντας λάβει µέρος στην οργάνωση του πρώτου Διεθνούς Συνεδρίου Ειρήνης στην Ελλάδα, Οκτώβριο 1929. Ίσως να πρόσθετε και ότι

«εµείς οι εργάτες είµαστε

που µε τον ιδρώτα µας

ποτίζουµε την γη για να γεννά».

Συχνά την ποτίζουν και µε αίµα, όπως πρόσφατα στα Τρίκαλα.