Κώστας Λαγουβάρδος: «Με τις προτάσεις της ΕΛΑΣ θα είχαµε φθηνότερο πετρέλαιο θέρµανσης»

Διευθυντής Ερευνών στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών – Τοµεάρχης Ενέργειας και Περιβάλλοντος ΕΛΑΣ

Συνέντευξη στον ΘΑΝΑΣΗ ΛΥΡΤΣΟΓΙΑΝΝΗ

«Αν δεν προχωρήσουµε άµεσα σε γενναία µέτρα στήριξης που θα οδηγήσουν σε σηµαντική µείωση της τιµής του πετρελαίου, το κόστος θέρµανσης φέτος τον χειµώνα θα γίνει δυσβάστακτο για µεγάλο αριθµό συµπολιτών µας» τονίζει ο Κώστας Λαγουβάρδος στην Κυριακάτικη Kontra και καταθέτει τις προτάσεις της ΕΛΑΣ για το θέµα.

Ο Διευθυντής Ερευνών στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και Τοµεάρχης Ενέργειας και Περιβάλλοντος ΕΛΑΣ επισηµαίνει την ανάγκη να «επανασχεδιάσουµε τις υποδοµές µας ώστε να ανταποκρίνονται όσο το δυνατόν πιο αποτελεσµατικά στις προκλήσεις της κλιµατικής αλλαγής» και εξηγεί µεταξύ άλλων γιατί οι καιρικές προγνώσεις πέφτουν ορισµένες φορές έξω.

» Πόσο επικίνδυνη είναι η κλιµατική αλλαγή για την Ελλάδα; Θα πυκνώσουν οι καύσωνες και οι καταστροφικές πληµµύρες;

Η κλιµατική αλλαγή έχει ήδη προκαλέσει στη χώρα µας σηµαντική αύξηση της µέσης ετήσιας θερµοκρασίας τα τελευταία 30 χρόνια που σε ορισµένες περιοχές ξεπερνάει τους 2 °C. Η αύξηση αυτή είναι πιο σηµαντική το καλοκαίρι, για τον λόγο αυτό βλέπουµε όλο και συχνότερους και εντονότερους καύσωνες. Για παράδειγµα, τα 4 από τα 6 τελευταία καλοκαίρια σηµειώθηκαν στη χώρα µας καύσωνες µεγάλης διάρκειας (τουλάχιστον 10 ηµερών), κάτι που δεν είχε συµβεί ποτέ έως τώρα.

Ταυτόχρονα, η άνοδος της θερµοκρασίας οδηγεί σε όλο και χαµηλότερη χιονοκάλυψη στη χώρα µας τους χειµερινούς µήνες, µε αποτέλεσµα τη σηµαντική διαταραχή του υδρολογικού κύκλου και λειψυδρία σε αρκετές περιοχές.

 Η κλιµατική αλλαγή συντελεί στην αύξηση τόσο της έντασης, όσο και της συχνότητας των έντονων καιρικών φαινοµένων, µε ισχυρές βροχοπτώσεις να προκαλούν συχνά καταστροφικές πληµµύρες. Πέρα από την κακοκαιρία Daniel, η οποία ήταν η καταστροφικότερη πληµµύρα στη χώρα µας τα τελευταία 100 χρόνια, βλέπουµε ήδη µέσα στο φετινό φθινόπωρο πληµµύρες και καταστροφές στην Κρήτη, στην Εύβοια και στη Ρόδο.

» Καιρικά φαινόµενα προκαλούν τεράστιες ζηµιές και στην Ελλάδα. Υπεύθυνη είναι η ένταση των φαινοµένων ή µήπως η κυβέρνηση έχει αφήσει ανοχύρωτη τη χώρα στις υποδοµές;

Η ένταση των φαινοµένων προφανώς συντελεί στις ζηµιές που βιώνουµε κάθε χρόνο. Δεν είναι όµως µόνο τα καιρικά φαινόµενα που ευθύνονται για τις ζηµιές. Διαχρονικά στη χώρα µας δεν έχουν δηµιουργηθεί υποδοµές οι οποίες να είναι ανθεκτικές στα έντονα καιρικά φαινόµενα, πρόβληµα το οποίο οξύνεται ακόµα περισσότερο τα τελευταία χρόνια, µε την ένταση αλλά και τη συχνότητα εµφάνισης των έντονων καιρικών φαινοµένων να αυξάνονται σηµαντικά. Οφείλουµε εποµένως άµεσα να επανασχεδιάσουµε τις υποδοµές µας ώστε να ανταποκρίνονται όσο το δυνατόν πιο αποτελεσµατικά στις προκλήσεις της κλιµατικής αλλαγής.

Αυτός ο επανασχεδιασµός έχει προφανώς κόστος, αλλά σίγουρα πολύ µικρότερο από τις ανθρώπινες απώλειες αλλά και το κόστος που πληρώνουµε για την αποκατάσταση των ζηµιών µετά από µία καταστροφή.

» Η άποψη της επιστήµης είναι πως η κλιµατική κρίση θα ενταθεί ακόµα περισσότερο. Γιατί κατά τη γνώµη σας οι πολιτικές εξουσίες κωφεύουν παρά τις προειδοποιήσεις;

Για να µπει ένα «φρένο» στην κλιµατική αλλαγή πρέπει να περιορίσουµε τις εκποµπές των αερίων του θερµοκηπίου. Αυτό όµως δεν γίνεται εύκολα αποδεκτό από όλες τις χώρες. Η εµµονή στη χρήση ορυκτών καυσίµων, µε σκοπό να υποστηριχθεί η ξέφρενη οικονοµική ανάπτυξη, έχει ως αποτέλεσµα την αργή απόκριση των κοινωνιών µας στην αντιµετώπιση της κλιµατικής αλλαγής. Σήµερα όµως κανείς δεν µπορεί να πει ότι δεν γνωρίζει τι συµβαίνει και ποιος φταίει. Έχει πλέον τεκµηριωθεί επιστηµονικά ότι οι εκποµπές των θερµοκηπικών αερίων από την καύση των ορυκτών καυσίµων προκαλούν και εντείνουν την κλιµατική αλλαγή. Αν δεν στραφούµε µε γρηγορότερους ρυθµούς στις ανανεώσιµες πηγές ενέργειας και στον δραστικό περιορισµό της χρήσης ορυκτών καυσίµων, το πρόβληµα µέσα στις επόµενες δεκαετίες θα γίνει ακόµα πιο οξύ.

» Παρατηρούµε ότι οι προβλέψεις των µετεωρολόγων αρκετές φορές πέφτουν έξω. Φταίνε τα µοντέλα που χρησιµοποιούν ή η κλιµατική κρίση προκαλεί αλλαγές που πολύ δύσκολα προβλέπονται;

Εδώ θέλω να είµαι απόλυτα ξεκάθαρος. Οι προγνώσεις καιρού έχουν και θα έχουν πάντα λάθη. Προφανώς όµως σταδιακά βελτιώνονται αλλά ποτέ δεν θα µπορέσουµε να πετύχουµε την άριστη πρόγνωση. Από την άλλη πλευρά θα πρέπει να οργανώσουµε καλύτερα τον τρόπο µε τον οποίο µία πρόγνωση και οι πιθανές αρνητικές συνέπειες από ένα έντονο καιρικό φαινόµενο θα φτάσουν στους τελικούς αποδέκτες: τις εθνικές και τοπικές αρχές πολιτικής προστασίας και τους πολίτες. Για να το πετύχουµε αυτό έχουµε ακόµη πολύ δρόµο να κάνουµε, ειδικά στην Ελλάδα, όπου οι δεσµοί µεταξύ των επιχειρησιακών και των επιστηµονικών φορέων δεν είναι τόσο δυνατοί όσο θα έπρεπε.

» Λένε πως φέτος το Ελ Νίνιο θα είναι το ισχυρότερο που έχει καταγραφεί; Τι σηµαίνει για τον καιρό στην Ελλάδα;

Το φετινό Ελ Νίνιο ήδη έχει εξελιχθεί στο ισχυρότερο των τελευταίων δεκαετιών. Η απόκλιση της θερµοκρασίας στον κεντρικό Ειρηνικό Ωκεανό έχει ξεπεράσει στις αρχές Νοεµβρίου τους τρεισήµισι βαθµούς Κελσίου, κάτι που δεν έχει συµβεί εδώ και πολλές δεκαετίες. Οι συνέπειες του φαινοµένου θα είναι σηµαντικές κυρίως σε περιοχές της Λατινικής Αµερικής, όπως επίσης σε εκτεταµένες περιοχές της νοτιοανατολικής Ασίας και της Ωκεανίας. Οι επιστηµονικές µελέτες πάντως δείχνουν ότι δεν υπάρχει συστηµατική επίδραση του φαινοµένου Ελ Νίνιο στον καιρό της Μεσογείου και ειδικά της Ανατολικής Μεσογείου. Με λίγα λόγια: δεν περιµένουµε ότι το φετινό πολύ ισχυρό Ελ Νίνιο θα επηρεάσει τη χώρα µας

» Πολλά νοικοκυριά δεν θα ανάψουν φέτος τη θέρµανση εξαιτίας της ακριβής ενέργειας. Τι προτείνει η ΕΛΑΣ;

Δυστυχώς τον φετινό χειµώνα το πρόβληµα της θέρµανσης στη χώρα µας είναι οξύτατο. Υπενθυµίζουµε ότι στις αρχές της προηγούµενης χειµερινής περιόδου το πετρέλαιο θέρµανσης είχε κόστος που δεν ξεπερνούσε το 1,15 ευρώ το λίτρο. Σήµερα στις περισσότερες περιοχές της χώρας έχει ξεπεράσει τα 1,55-1,60 ευρώ το λίτρο. Τι σηµαίνει αυτό; Ακόµα µεγαλύτερη επιβάρυνση των νοικοκυριών ώστε να µπορέσουν να κρατήσουν το σπίτι τους ζεστό µέσα στο χειµώνα.

Για το θέµα αυτό, εδώ και ένα µήνα η ΕΛΑΣ έχει κάνει συγκεκριµένες προτάσεις. Αξιοποιώντας όλους τους διαθέσιµους τρόπους που είτε έχουν να κάνουν µε πλαφόν κερδών στη διακίνηση του πετρελαίου θέρµανσης, είτε στη φορολόγηση των υπερκερδών των διυλιστηρίων, η τιµή θα µπορούσε να πέσει στο 1,40€ το λίτρο, ίσως και λίγο χαµηλότερα. Αν δεν προχωρήσουµε άµεσα σε γενναία µέτρα στήριξης που θα οδηγήσουν σε σηµαντική µείωση της τιµής του πετρελαίου, το κόστος θέρµανσης φέτος το χειµώνα θα γίνει δυσβάστακτο για µεγάλο αριθµό συµπολιτών µας.

Πέραν όµως από το οικονοµικό σκέλος, υπάρχει και ένας σοβαρός περιβαλλοντικός λόγος που συχνά αγνοείται στη δηµόσια συζήτηση και στον οποίο η ΕΛΑΣ δίνει µεγάλη βαρύτητα. Αν δεν χρησιµοποιούν πετρέλαιο θέρµανσης, πολλές οικογένειες για να ζεσταθούν θα χρησιµοποιούν συστηµατικά τα τζάκια. Η καύση ακόµα και του πιο καθαρού ξύλου εκλύει στην ατµόσφαιρα χηµικές ενώσεις, οι οποίες ενέχονται για καρκινογένεση αλλά και επιβάρυνση αναπνευστικών προβληµάτων. Με λίγα λόγια: χρειάζεται άµεση µείωση της τιµής του πετρελαίου θέρµανσης, τόσο για την οικονοµική στήριξη των νοικοκυριών αλλά και για την προστασία της δηµόσιας υγείας.