ΗΠΑ και Ιράν µετά την εκεχειρία…

Tου ΓΙΩΡΓΟΥ ΛΥΚΟΚΑΠΗ *

Με κοµµένη την ανάσα η ανθρωπότητα ανέµενε τι θα συνέβαινε στην λήξη του τελεσίγραφου του Ντόναλντ Τραµπ, πόσο µάλλον όταν πριν αυτής προχώρησε σε µία πρωτοφανή απειλή, ότι «θα εξαφανιστεί ο πολιτισµός του»! Οι βοµβαρδισµοί της νήσου Χαργκ και τα πλήγµατα ακόµα και σε ιρανικές σιδηροδροµικές γραµµές, έµοιαζαν ως προµήνυµα για τα χειρότερα..

Τελικώς µε την καθοριστική διαµεσολάβηση του Πακιστάν -του «δοτού» πρωθυπουργού του Σαρίφ και του Στρατάρχη Μουνίρ, του πραγµατικά ισχυρού άνδρα της χώρας- οι δύο πλευρές κατέληξαν σε µία εκεχειρία δύο εβδοµάδων και συµφώνησαν να ξεκινήσουν διαπραγµατεύσεις, χωρίς αυτό προφανώς να σηµαίνει ότι είµαστε κοντά σε µία συνολική συµφωνία, για την οποία έχουµε πολύ δρόµο ακόµη.

Συνέπεια, πάντως, αυτής της εκεχειρίας είναι το άνοιγµα των Στενών του Ορµούζ, µε τα πλοία όµως να υποχρεούνται να περνούν σε συντονισµό µε τις ιρανικές δυνάµεις, έστω και όµως και αυτό είναι αρκετό για να βάλει µία λήξη στο ράλι των τιµών του πετρελαίου…

Όταν τα Στενά ήταν ελεύθερα καθ’ όλη την διάρκεια του πολέµου της Γάζας, του πολέµου Ισραήλ-Χεζµπολάχ το 2024 και του πολέµου των δώδεκα ηµερών Ισραήλ – Ιράν του περασµένου Ιουνίου, είναι νωρίς σίγουρα να µιλήσουµε για «νίκη» του Τραµπ, πόσο µάλλον όταν οι Ιρανοί σχεδιάζουν να βάλουν διόδια σε µία µέχρι πρότινος ελεύθερη διέλευση!

Διαπραγµάτευση

Ο ίδιος ο Τραµπ χαρακτήρισε «καλή βάση για διαπραγµατεύσεις» το ιρανικό Σχέδιο 10 σηµείων, το οποίο σε καµία περίπτωση δεν συνιστά υποχώρηση από πλευράς Τεχεράνης, όταν αυτό, για παράδειγµα, δεν περιλαµβάνει κανέναν έλεγχο επί του πυραυλικού του προγράµµατος, ζητά άρση του συνόλου των κυρώσεων και αποζηµιώσεις, περιλαµβάνει δεσµεύσεις µη επιθετικότητας για τις ΗΠΑ, απόσυρση των µαχητικών δυνάµεων τους από την περιοχή, αποδοχή του ιρανικού εµπλουτισµού ουρανίου και παύση κάθε εχθροπραξιών, µηδέ εξαιρουµένου του Λιβάνου.

Προφανώς αυτό το Σχέδιο δεν αποτελεί συνολική συµφωνία, γιατί οι ΗΠΑ θα αντιτείνουν το δικό τους Σχέδιο 15 Σηµείων, µε τον Τραµπ να διαµηνύει ήδη ότι «δεν θα υπάρξει εµπλουτισµός ουρανίου και οι Ηνωµένες Πολιτείες, σε συνεργασία µε το Ιράν, θα σκάψουν και θα αποµακρύνουν όλη την βαθιά θαµµένη πυρηνική “σκόνη”».

Διαµηνύει δε πως «τα περισσότερα από τα 15 Σηµεία έχουν ήδη συµφωνηθεί», εννοώντας το αµερικανικό σχέδιο… Μόνο που αυτά αναιρούν τα περισσότερα από τις ιρανικές προτάσεις, µε την εξαίρεση της άρσης των κυρώσεων.

Ισραήλ – Χεζµπολάχ

Επιπλέον, το Ισραήλ, όπου η αντιπολίτευση χαρακτήρισε «καταστροφή» την συµφωνία ΗΠΑ-Ιράν, διαµηνύει ότι η εκεχειρία δεν ισχύει για τον Λίβανο, τον οποίο εξακολουθεί να πλήττει µε σφοδρότητα, τουλάχιστον µέχρι την στιγµή που γράφονταν αυτές οι γραµµές, µε τον ισραηλινό στρατό να στέλνει µήνυµα στους εκτοπισµένους του Νοτίου Λιβάνου να µην επιστρέψουν στα σπίτια τους…

Η Χεζµπολάχ, όπου, παρά τον αποκεφαλισµό του συνόλου της ηγεσίας της και τις µεγάλες απώλειες της στον πόλεµο µε το Ισραήλ το 2024, έδειξε ότι παραµένει ένας υπολογίσιµος αντίπαλος, δήλωσε έτοιµη να παύσει τις επιθέσεις, όχι όµως και το Ισραήλ, το οποίο (προ της εκεχειρίας) αναφέρονταν σε κατοχή του νοτίου Λιβάνου «αλά Γάζα», µε ό,τι και αν αυτό σηµαίνει: Ακόµα και την πρόκληση ενός νέου εµφυλίου στην πολύπαθη χώρα (όπου µαίνεται η πολιτική ένταση µεταξύ της κεντρικής λιβανέζικης κυβέρνησης και της παραστρατιωτικής οργάνωσης).

Τελικώς είδαµε µερικώς remake το «κλιµάκωση για την αποκλιµάκωση», µία τακτική που αρέσκεται ο Τραµπ, οποίος βέβαια δεν αποφεύγει την σωρεία επικρίσεων ότι είναι “TACO”, δηλαδή “Trump Always Chickens Out”! Στην κρίσιµη στιγµή έκανε ένα βήµα πίσω, όπως εξάλλου έκανε µε την Γροιλανδία και τους δασµούς στην Κίνα (η οποία φαίνεται να διαδραµάτισε παρασκηνιακό ρόλο για να δεχτεί το σύνολο του ιρανικού καθεστώτος την συµφωνία).

Ευτυχώς, γιατί αν βλέπαµε την τροµακτική κλιµάκωση που µας είχε προαναγγείλλει ο Τραµπ, θα ακολουθούσασν επιθέσεις του Ιράν στους σταθµούς ηλεκτρικής ενέργειας και στα εργοστάσια αφαλάτωσης των χωρών του Κόλπου, µε ό,τι και αν αυτό συνεπάγεται…

Επιπλέον, πέραν ότι το Ισραήλ µπορεί να τορπιλίσει να την συµφωνία και να σύρει εκ νέου των Τραµπ σε σύγκρουση, ο ίδιος ο Αµερικανός πρόεδρος είναι αστάθµητος παράγοντας – δεν δίστασε να χτυπήσει ακόµα και εν µέσω διαπραγµατεύσεων, προκαλώντας δικαιολογηµένες καχυποψίες πλέον στους Ιρανούς.

Έµεινε στα λεφτά του…

Ο Τραµπ θυµίζει περισσότερο έναν τζογαδόρο, µε µεγάλη βέβαια οικονοµική επιφάνεια, που ποντάρει διαρκώς, ελπίζοντας ότι στο τέλος θα «γυρίσει». Στην περίπτωση του Ιράν ας πούµε ότι «έµεινε στα λεφτά του»: Τα καταστροφικά αµερικανικά πλήγµατα και η διάσωση του πιλότου, µε µία επιχείρηση που ζήλευε το Χόλιγουντ, µπορούν να πλασαριστούν ως µία πρώτη νίκη…

Προφανώς ο Τραµπ πόνταρε στις αρχές της σύγκρουσης ότι το καθεστώς του Ιράν θα πέσει κατ’ αναλογία µε αυτό του Άσαντ στην Συρία (όπου οι αρχικές επιθέσεις των αντικαθεστωτικών οδήγησαν στην γρήγορη κατάρρευση του µπααθικού καθεστώτος).

Όµως καµία λαϊκή εξέγερση δεν ακολούθησε τους βοµβαρδισµούς, ούτε υπήρξε κάποιο ρήγµα στις τάξεις του ίδιου του καθεστώτος, µε αποσκίρτηση για παράδειγµα µέρους του στρατού, ενώ έµειναν στα χαρτιά τα σενάρια πολεµικής εµπλοκής Κούρδων, αλλά και του Αζερµπαϊτζάν.

Φαίνεται να εξακολουθεί να «ποντάρει» στο σενάριο αλά Βενεζουέλα, δηλαδή το καθεστώς να παραµείνει, αλλά να είναι πιο συνεννοήσιµο για τη Δύση. Βέβαια, µε τις δολοφονίες έµπειρων αξιωµατούχων, όπως του Λαριτζανί, τα ηνία φαίνεται να έχουν περάσει στην σκληροπυρηνική πτέρυγα του καθεστώτος, µε την οποία είναι εξαιρετικά αµφίβολο αν η Δύση µπορεί να αποκτήσει κάποιον δίαυλο επικοινωνίας. Το βιογραφικό του προέδρου του ιρανικού Κοινοβουλίου, στον οποίο φαίνεται να ποντάρουν οι Αµερικανοί είναι άκρως ενδεικτικό…

*Αναλυτής διεθνών θεµάτων