Η συνταξιοδότηση των αγροτών στον ΟΓΑ από τα 62 ηλικιακά έτη και µετά

Tου ΓΙΩΡΓΟΥ Ι. ΚΟΥΤΣΟΥΚΟΥ *

Ο ΟΓΑ δεν διαθέτει διατάξεις για χορήγηση µειωµένης σύνταξης, αλλά ούτε και διαβιβάζει το συνταξιοδοτικό αίτηµα σε προγενέστερους φορείς συνταξιοδότησης (µε τις διατάξεις της διαδοχικής ασφάλισης) στα 62, εάν δεν έχουν συµπληρωθεί (ή δύνανται να συµπληρωθούν, µε εξαγορές πλασµατικών ετών, 40 έτη ασφάλισης). Εν γένει, δεν διαβιβάζει, εάν δεν έχει συµπληρωθεί απαραιτήτως το 67ο ηλικιακό έτος (εάν ωστόσο έχουν συµπληρωθεί τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης αµιγώς στον ΟΓΑ ή και µε την προσµέτρηση χρόνων σε άλλους προγενέστερους ασφαλιστικούς φορείς, η αίτηση διεκπεραιώνεται εντός του ΟΓΑ).

Κατά συνέπεια, οι αιτήσεις για συνταξιοδότηση πρέπει να υποβάλλονται από τους αγρότες κατά το µήνα που συµπληρώνεται το 62ο έτος ηλικίας τους και όχι νωρίτερα, πάντα µε την προϋπόθεση ότι ταυτόχρονα έχουν συµπληρώσει και 40 χρόνια προϋπηρεσίας. Η αίτηση συνταξιοδότησης πρέπει να υποβάλλεται κατά το µήνα που συµπληρώνεται το 62ο έτος ηλικίας και όχι νωρίτερα, κατ’ εφαρµογή της σχετικής νοµοθετικής διάταξης, η οποία έχει τεθεί σε ισχύ από το 2014 (άρθρο 18 του ν.4302/2014).

Προϋπηρεσία

Για τη συµπλήρωση των 40 ετών προϋπηρεσίας, είναι απαραίτητη η προσµέτρηση χρόνου ασφάλισης από άλλους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης (ΦΚΑ), ελληνικούς ή από το εξωτερικό, πλην του ΟΓΑ, ενώ µπορεί ο αγρότης να κάνει χρήση και πλασµατικών ετών.

Ο χρόνος που αναγνωρίζεται λαµβάνεται υπόψη, τόσο για τη θεµελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώµατος, όσο και για την προσαύξηση του ποσού της σύνταξης. Προϋπόθεση είναι οι ασφαλισµένοι να έχουν συµπληρώσει τουλάχιστον 3.600 ηµέρες ή 12 έτη προαιρετικής ή πραγµατικής ασφάλισης.

Αναγνώριση

Ειδικότερα, οι ασφαλισµένοι έχουν δικαίωµα αναγνώρισης έως 7 πλασµατικών ετών ασφάλισης για τη συνταξιοδότησή τους. Οι πλασµατικοί χρόνοι ασφάλισης που µπορούν να αξιοποιηθούν είναι οι εξής:

1. Χρόνος στρατιωτικής θητείας.
2. Ο χρόνος προσωρινής κράτησης ή φυλάκισης για το αδίκηµα της ανυπακοής ή ανυποταξίας στρατεύσιµων λόγω θρησκευτικών ή ιδεολογικών πεποιθήσεων.
3. Ο πλασµατικός χρόνος σπουδών.
4. Ο χρόνος σπουδών.
5. Ο χρόνος κενών διαστηµάτων ασφάλισης.
6. Ο χρόνος εκπαιδευτικής άδειας άνευ αποδοχών µέχρι 2 έτη.
7. Ο χρόνος απουσίας από την εργασία λόγω κύησης και λοχείας, ο προβλεπόµενος από την ΕΓΣΣΕ.
8. Ο χρόνος µαθητείας µέχρι 2 έτη.
9. Ο χρόνος συνταξιοδότησης λόγω αναπηρίας.
10. Ο χρόνος από την απόκτηση πτυχίου µέχρι και την απόκτηση άδειας άσκησης επαγγέλµατος ασφαλισµένων του Τοµέα Σύνταξης Μηχανικών και Εργοληπτών Δηµοσίων Έργων (ΕΤΑΑ).
11. Ο χρόνος αποδεδειγµένης άσκησης επαγγέλµατος πριν την εγγραφή στα Μητρώα των πρώην Ταµείων ΤΕΒΕ – ΤΣΑ – ΤΑΕ.
12. Ο χρόνος απεργίας.
13. Ο χρόνος επιδότησης λόγω ασθένειας µέχρι 300 ηµέρες και ο χρόνος επιδότησης λόγω τακτικής ανεργίας µέχρι 300 ηµέρες.

Βασική σύνταξη

Όσοι αγρότες πληρούν τις παραπάνω προϋποθέσεις συνταξιοδότησης, λαµβάνουν και τη βασική σύνταξη του ΟΓΑ, εφόσον έχουν συµπληρώσει 15 έτη ασφάλισης και καταβολής εισφορών στον κλάδο. Για τη συµπλήρωση της 15ετίας δεν λαµβάνονται υπόψη χρόνοι ασφάλισης άλλων ασφαλιστικών φορέων από την Ελλάδα ή πλασµατικά έτη.

Πρόσθετη ασφάλιση

Πολύ σηµαντικές και κρίσιµες θεωρούνται πλέον και οι διατάξεις των άρθρων 74 και 89 του ν.5239/2025 «Δίκαιη Εργασία για Όλους: Απλοποίηση της Νοµοθεσίας – Στήριξη στον Εργαζόµενο – Προστασία στην Πράξη – Συνταξιοδοτικές ρυθµίσεις και λοιπές διατάξεις» (ΦΕΚ 178 τεύχος A’ /17.10.2025), περί αξιοποίησης χρόνου ασφάλισης του Κλάδου Πρόσθετης Ασφάλισης Αγροτών του πρώην Οργανισµού Γεωργικών Ασφαλίσεων (τ.ΟΓΑ) σύµφωνα µε τις διατάξεις της διαδοχικής ασφάλισης.

Με τη διάταξη του άρθρου 74, προστέθηκε παρ. 12 στο άρθρο 19 του ν.4387/2016 (Α’ 85), σύµφωνα µε την οποία «Ο χρόνος ασφάλισης µε καταβολή εισφορών στον Κλάδο Πρόσθετης Ασφάλισης Αγροτών του ν.1745/1987 (Α’ 234), θεωρείται, ύστερα από αίτηση του ασφαλισµένου, ως χρόνος κύριας ασφάλισης και συνυπολογίζεται µε τις διατάξεις της διαδοχικής ασφάλισης του παρόντος, σε οποιονδήποτε ενταγµένο στον e-Ε.Φ.Κ.Α. φορέα κύριας ασφάλισης, εφόσον δεν αξιοποιηθεί σύµφωνα µε την παρ. 3 του άρθρου 5 του ν.2458/1997 (Α’ 15), περί συνυπολογισµού στον Κλάδο Κύριας Ασφάλισης και Αγροτών, ή του άρθρου 13 του ν.2458/1997 (Α’ 15), περί διαδοχικής ασφάλισης µε φορείς επικουρικής ασφάλισης».

Είναι χαρακτηριστικό ότι, µε την ως άνω νοµοθετική διάταξη, τα έτη της πρόσθετης ασφάλισης του ΟΓΑ δύνανται να µεταφέρονται και να προσµετρώνται στην κύρια ασφάλιση οποιουδήποτε φορέα ενταγµένου στον e-ΕΦΚΑ. Αυτό σηµαίνει ότι ασφαλισµένοι µπορούν να συµπληρώσουν πιο γρήγορα τη 40ετία που απαιτείται για συνταξιοδότηση στα 62, αλλά και να αυξήσουν το τελικό ποσό σύνταξης, καθώς συνυπολογίζονται οι εισφορές που είχαν καταβάλει στον ΟΓΑ.

Για παράδειγµα, ασφαλισµένος που γεννήθηκε το 1966 και στα 22 του έτη, πρωτοασφαλίστηκε για την δεκαετία 1988-1997 στον τότε ΟΓΑ, ενώ στη συνέχεια έκανε την δική του επιχείρηση και ασφαλίστηκε ως ελεύθερος επαγγελµατίας στον τότε ΟΑΕΕ, µπορεί σήµερα να συµπληρώσει 37 χρόνια ασφάλισης και σε τρία χρόνια να βγει στη σύνταξη στα 62. Αλλά και ασφαλισµένοι στο ΙΚΑ, που για κάποιο διάστηµα κατά την συγκεκριµένη δεκαετία βρέθηκαν ασφαλισµένοι στον κλάδο πρόσθετης ασφάλισης του ΟΓΑ, µπορούν να κάνουν χρήση της νέας διάταξης, όπως βέβαια και δηµόσιοι υπάλληλοι.

Τέλος, παρά την πρόσφατη αύξηση του ορίου οφειλών προς τον ΕΦΚΑ στα 10.000 ευρώ για τους ασφαλισµένους του πρώην ΟΓΑ, εξακολουθούν να ανακύπτουν σοβαρά ζητήµατα που καθιστούν εξαιρετικά δυσχερή την άµεση και βιώσιµη συνταξιοδότηση των αγροτών, καθώς καλούνται να καταβάλουν εφάπαξ τα υπερβάλλοντα των 10.000 ευρώ ποσά, τα οποία δεν είναι καθόλου αµελητέα. Σηµειωτέον ότι πολλοί αγρότες έχουν δηµιουργήσει και συσσωρεύσει οφειλές προς τον ΕΦΚΑ, ιδίως την περίοδο 2016-2020, λόγω της υποχρεωτικής διασύνδεσης των εισφορών µε το φορολογητέο εισόδηµα.

* Δικηγόρος – Εργατολόγος – LL.M Διδάκτωρ Δηµοσίου Δικαίου Νοµικής Σχολής Πανεπιστηµίου Αθηνών