Γερµανικές Αποζηµιώσεις – Εξελίξεις στην Πολωνία και προκλήσεις για την Ελλάδα

Tου Δρ. ΑΡΙΣΤΟΜΕΝΗ ΣΥΓΓΕΛΑΚΗ *

Ολοι γνωρίζουν, πλέον, ότι τη διάρκεια της Κατοχής η Ελλάδα βίωσε µία πραγµατική τραγωδία, στα όρια της γενοκτονίας: µετά τη λήξη της Κατοχής η πατρίδα µας ήταν σωρός ερειπίων, χώρα των µαυροφορεµένων γυναικών και των λιπόσαρκων παιδιών. Ωστόσο η Οµοσπονδιακή Δηµοκρατία της Γερµανίας σκανδαλωδώς αρνείται να αναλάβει την ευθύνη της, ως καθολικός διάδοχος του Γ’ Ράιχ, και να αποδώσει τις οφειλές της στην Ελλάδα. Οχυρώνεται πίσω από την ανυπόστατη θέση ότι «το θέµα, πολιτικά και νοµικά, έχει κλείσει» χωρίς όµως να κοµίζει την παραµικρή απόδειξη για να υποστηρίξει τον ισχυρισµό της αυτό. Την ίδια γραµµή ότι «το θέµα έχει οριστικά διευθετηθεί» ακολουθεί και έναντι της Πολωνίας, που αν και είχε στο παρελθόν παραιτηθεί των αξιώσεών της, εντούτοις επανήλθε δυναµικά από το 2017 διεκδικώντας ένα τεράστιο ποσό Επανορθώσεων από τη Γερµανία.

Ρωγµή στο τείχος της γερµανικής αδιαλλαξίας

Όµως µία ρωγµή διαφαίνεται στο τείχος της γερµανικής αδιαλλαξίας: πριν λίγες µέρες ο Γερµανός Υπουργός Εξωτερικών δήλωσε ότι η ΟΔΓ έχει την «υποχρέωση» καταβολής αποζηµιώσεων σε 50.000 Πολωνούς επιζώντες του Β’ Παγκοσµίου Πολέµου που πέρασαν «ασύλληπτα δεινά» στη διάρκεια της γερµανικής κατοχής και δικαιούνται «ηθικής και οικονοµικής αποζηµίωσης». Πράγµατι, η ναζιστική Γερµανία διέπραξε αποτρόπαια εγκλήµατα στην Πολωνία και κατέστρεψε τη χώρα. Σήµερα, 81 χρόνια µετά το τέλος του Β’ Παγκοσµίου Πολέµου, η Γερµανία φέρεται έτοιµη να κάνει το πρώτο βήµα για να αναλάβει την ευθύνη της! Ή, µήπως, είναι διαφορετικά τα πράγµατα; Ενδεχοµένως η Γερµανία επιχειρεί να κλείσει οριστικά το θέµα των πολωνικών αξιώσεων µε το µικρότερο δυνατό κόστος γι’ αυτήν, προχωρώντας, παράλληλα, σε µία αµυντική συµφωνία µε την Πολωνία στο πλαίσιο της προσπάθειάς της για τη δηµιουργία ενός αρραγούς αντιρωσικού µετώπου στην Ευρώπη. Σε κάθε περίπτωση και ανεξαρτήτως των σχεδιασµών του Βερολίνου, το ζήτηµα παύει να θεωρείται λήξαν και επανέρχεται δυναµικά στο προσκήνιο!

Γερµανικές Αποζηµιώσεις και γεωπολιτική συγκυρία

Πρόσφατα, ο Πρόεδρος της Πολωνίας αφαίρεσε από τον Πρόεδρο της Ουκρανίας το παράσηµο του «Τάγµατος του Λευκού Αετού», την ανώτατη τιµητική διάκριση του πολωνικού κράτους, διότι ο Ζελένσκι µετονόµασε µια στρατιωτική µονάδα σε «Ήρωες του Ουκρανικού Επαναστατικού Στρατού». Πρόκειται για µία οργάνωση ναζί εθελοντών, που πολέµησαν στο πλευρό της Βέρµαχτ στη Σοβιετική Ένωση ενώ η εγκληµατική τους δράση έφτασε και στην Πολωνία όπου δολοφόνησαν δεκάδες χιλιάδες Πολωνών (µεταξύ των οποίων και πολλών Εβραίων).

Παράλληλα, το πολωνικό κοινοβούλιο υιοθέτησε Ψήφισµα σύµφωνα µε το οποίο η Γερµανία έχει «το καθήκον να οικοδοµήσει τις σύγχρονες σχέσεις µας µε βάση την αλήθεια και το αίσθηµα ευθύνης εκπληρώνοντας όλες τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τις επιπτώσεις του Β΄ Παγκοσµίου Πολέµου στην Πολωνία». Και το κείµενο προσθέτει το εξής: «ένα ιδιαίτερα επείγον πρόβληµα είναι η καταβολή αποζηµιώσεων στους επιζώντες κρατούµενους των ναζιστικών γερµανικών στρατοπέδων και φυλακών». Δηλαδή η Πολωνία καλεί την Γερµανία να αποζηµιώσει επειγόντως τους επιζώντες της Κατοχής χωρίς όµως να παραιτείται από τις Επανορθώσεις ύψους 1,3 τρις ευρώ που διεκδικεί από τη Γερµανία. Άµεσα ο Γερµανός Υπουργός Εξωτερικών έσπευσε να δηλώσει ότι θα προχωρήσει εντός του 2026 στην ικανοποίηση του αιτήµατος αυτού (έστω κι αν δεν επιθυµεί περαιτέρω συζήτηση περί Επανορθώσεων) καθώς η Γερµανία επιθυµεί, πάση θυσία, άριστες σχέσεις µε την Πολωνία, κρίσιµο σύµµαχο του Βερολίνου στο ζήτηµα της Ουκρανίας.

Τα ελληνικά πλεονεκτήµατα και η καίρια αδυναµία

Η Ελλάδα, σε σύγκριση µε την Πολωνία, έχει ισχυρά ιστορικά, ηθικά και νοµικά πλεονεκτήµατα: ουδέποτε έχει παραιτηθεί των αξιώσεών της, ενώ, επιπροσθέτως, διαθέτει ένα ισχυρό όπλο, που πρέπει να ενεργοποιήσει: τις αµετάκλητες αποφάσεις της Ελληνικής Δικαιοσύνης υπέρ των θυµάτων του Διστόµου, του Αιγίου και του Ρεθύµνου. Επιπλέον, η χώρα µας διαθέτει ένα αυθεντικό κοινωνικό κίνηµα µνήµης και δικαιοσύνης µε σηµαντικά επιτεύγµατα. Παρά ταύτα, οι δίκαιες και απαράγραπτες αξιώσεις της Ελλάδας αγνοούνται συστηµατικά από το Βερολίνο. Γιατί άραγε;

Η απάντηση πρέπει να αναζητηθεί στην κατώτερη των περιστάσεων στάση των ελληνικών κυβερνήσεων διαχρονικά, που, µε ελάχιστες εξαιρέσεις, µε κυριότερη την επίδοση ρηµατικής διακοίνωσης από την κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου στις 14.11.1995, δεν διεκδίκησαν αποφασιστικά τις γερµανικές οφειλές. Είναι χαρακτηριστικό ότι δεν αξιοποιείται ούτε η ιστορική απόφαση της Βουλής της 17ης Απριλίου 2019, καθώς, µετά τη ρηµατική διακοίνωση της 4ης Ιουνίου 2019 και επί επτά ολόκληρα έτη η ελληνική κυβέρνηση αρκείται µόνο σε άτολµες ρητορικές διακηρύξεις χωρίς χειροπιαστές πράξεις.

Υπενθυµίζουµε ότι, στον αντίποδα της ελληνικής µοιρολατρικής στάσης, η Πολωνία επανήλθε την τελευταία δεκαετία δυναµικά στη διεκδίκηση επιδεικνύοντας αξιοζήλευτη αποφασιστικότητα. Το 2022, η τότε, µη αρεστή στο Βερολίνο και τις Βρυξέλλες, κυβέρνηση άρχισε σταυροφορία προτείνοντας, µάλιστα, την διοργάνωση διεθνούς διάσκεψης µε τη συµµετοχή και της Ελλάδας αλλά η ελληνική κυβέρνηση δεν απάντησε καν στην πρόταση αυτή. Στα τέλη του 2023, η άνοδος στην εξουσία ως Πρωθυπουργού του Ντόναλντ Τουσκ, πρώην Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συµβουλίου, είχε ως αποτέλεσµα να πέσουν οι τόνοι της διεκδίκησης, χωρίς όµως ανατροπή της διεκδικητικής γραµµής. Ωστόσο, ενάµισυ χρόνο µετά, η εκλογή από τον πολωνικό λαό ως νέου Προέδρου του Κάρολ Ναβρότσκι, φλογερού υπέρµαχου της διεκδίκησης των Γερµανικών Επανορθώσεων, άλλαξε εκ νέου τα δεδοµένα.

Σε κάθε περίπτωση, οι εξελίξεις στην Πολωνία αποδεικνύουν τον εξόχως προσχηµατικό και έωλο χαρακτήρα της γερµανικής θέσης ότι, τάχα, «το θέµα έχει κλείσει». Και, επιπλέον, αποκαλύπτουν την υποκρισία όσων στην Ελλάδα, πίσω από τον ψευδεπίγραφο «ρεαλισµό» τους, κρύβουν την άρνησή τους να πράξουν το καθήκον τους θεωρώντας, κυνικά, τη διεκδίκηση των γερµανικών οφειλών µία «χαµένη υπόθεση». Όµως, χαµένοι είναι µόνο οι αγώνες που δεν δίνονται!..

Αποτελεί πολιτική προτεραιότητα η άµεση σύγκληση της Ολοµέλειας της Βουλής για τον καθορισµό των ενεργειών διεκδίκησης, σύµφωνα µε την απόφαση της 17ης Απρίλιου 2019. Επιπλέον, η ενεργοποίηση του υπερόπλου των αµετάκλητων δικαστικών αποφάσεων µε υπογραφή του υπουργού Δικαιοσύνης και η κατάργηση του άρθρου 923 του Κώδικα Πολιτικής Δικονοµίας θα στείλει µήνυµα ενότητας και αποφασιστικότητας!

Απαιτείται γενικός ξεσηκωµός! Η Ελλάδα δεν είναι προτεκτοράτο! Οι νέες γενιές λαχταρούν και δικαιούνται να ζήσουν σε µια πατρίδα που σέβεται τον εαυτό της, υπερασπίζεται τα εθνικά της δίκαια και αγωνίζεται για έναν κόσµο Δηµοκρατίας, Ειρήνης και Δικαιοσύνης!

* Πανεπιστηµιακός, Συγγραµµατέας του Εθνικού Συµβουλίου Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερµανίας προς την Ελλάδα