Γ. Σιακαντάρης: Νέο κοινωνικό συµβόλαιο µε τη µεσαία τάξη και τα µη ευνοηµένα κοινωνικά στρώµατα

Συνέντευξη στον ΘΑΝΑΣΗ ΛΥΡΤΣΟΓΙΑΝΝΗ

Το Μανιφέστο που συντάσσουν συνεργάτες του Αλέξη Τσίπρα µε επικεφαλής τον Γιώργο Σιακαντάρη, δόκτορα Κοινωνιολογίας και πρώην επιστηµονικού διευθυντή του Ινστιτούτου Ανδρέας Παπανδρέου, φιλοδοξεί να ανοίξει το δρόµο για µία εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης, τονίζει σε αποκλειστική συνέντευξη στην Κυριακάτικη Kontra, ο Γιώργος Σιακαντάρης.

Στόχος είναι ένα νέο Κοινωνικό Συµβόλαιο ανάµεσα στα µεσαία και στα µη ευνοηµένα κοινωνικά στρώµατα και η συµµαχία αυτών.

Αναφερόµενος στην αποτυχία της αντιπολίτευσης ο Γιώργος Σιακαντάρης την αποδίδει στην εµφάνιση ναρκισσιστικών και αποϊδεολογικοποιηµένων κοµµάτων, των οποίων πρόγραµµα τους είναι ο αρχηγός τους και τίποτα άλλο και προσθέτει ότι «καλός είναι ο ρεαλισµός και λογική στην πολιτική, αλλά αυτή χωρίς συναίσθηµα και ουτοπία δεν συγκινεί».

Αναλύει γιατί η ακροδεξιά ανέρχεται και υπογραµµίζει µε έµφαση ότι ο Αλέξης Τσίπρας µπορεί να είναι ο καταλύτης για την αναζωογόνηση του χώρου της Σοσιαλδηµοκρατίας, της ριζοσπαστικής Αριστερά και της πολιτικής οικολογίας, πράγµα που αν συµβεί θα κερδίσει και τις εκλογές.

»Το µανιφέστο για τον διάλογο ανάµεσα στη Σοσιαλδηµοκρατία, τη Ριζοσπαστική Αριστερά και την Πολιτική Οικολογία θα είναι ένα ιδεολογικό κείµενο αρχών ή η βάση για την πολιτική σύµπραξη και τη δηµιουργία της Προοδευτικής Δηµοκρατικής Παράταξης που προτείνει ο Αλέξης Τσίπρας;

Δεν θα το ονόµαζα µανιφέστο. Ακούγεται πολύ βαρύγδουπο, όπως και οι αναφορές σε «οµάδες σοφών». Η Οµάδα Εργασίας είναι αρκετά προσγειωµένη και απορρίπτει χωρίς συζήτηση τέτοιους χαρακτηρισµούς γι’ αυτήν. Αυτή αποτελείται από επιστήµονες διαφορετικών πεδίων που στοχεύουν να καταθέσουν ένα σχέδιο προς συζήτηση. Αυτή η οµάδα ξεκινά από τη θέση πως και οι τρεις προαναφερθείσες παρατάξεις έχουν ολοκληρώσει το εποικοδοµητικό τους ρόλο και για να αναπτυχθούν πλέον χρειάζονται να µεταβούν σε µια νέα σύνθεση. Να συγκλίνουν, όπως λέει και ο τίτλος της Οµάδας, σ’ ένα νέο τοπίο πολιτικού προβληµατισµού, το οποίο ενώ θα σέβεται το παρελθόν όλων, θα δηµιουργεί και τις προϋποθέσεις για ένα διαφορετικό παρόν και ένα καλύτερο µέλλον. Αυτός ο διάλογος θα ξεκινήσει από τα κάτω, για να πάει όσο το δυνατόν πιο ψηλά και θα αφορά τη διερεύνηση των δρόµων για µια νέα προγραµµατική και αξιακή σύνθεση. Σήµερα που αναζητείται εναλλακτική λύση διακυβέρνησης από αυτή των λεγόµενων οικονοµικών της προσφοράς ή του νεοφιλελευθερισµού, αυτή η συζήτηση καθίσταται πιο επίκαιρη από ποτέ.

»Είναι ώριµες οι συνθήκες για να υπάρξει ώσµωση ανάµεσα στα τρία ιδεολογικά ρεύµατα για τη δηµιουργία ενιαίου πολιτικού φορέα ή θα λειτουργούν ως συνιστώσες διακριτές σε µία παράταξη;

Πολλές φορές το ζητούµενο δεν είναι, αν οι συνθήκες είναι ώριµες για να ικανοποιούν συγκεκριµένες ανάγκες, αλλά αν οι ανάγκες κάνουν απαραίτητη την αλλαγή των συνθηκών. Οι άνθρωποι και οι ανάγκες τους και όχι οι συνθήκες µόνες τους δηµιουργούν την ιστορία. Αν βάλουµε το άλογο (ανάγκες) πριν από το κάρο (συνθήκες), θα διαπιστώσουµε πως και τα τρία ιδεολογικά ρεύµατα χρειάζεται να ανανεώσουν τον πολιτικό και ιδεολογικό τους οπλοστάσιο. Εποµένως εδώ δεν µιλάµε για συνιστώσες, αλλά για την υπέρβασή τους. Αυτό φυσικά δεν σηµαίνει πως δεν θα υπάρχουν τάσεις και διαφορετικές προσεγγίσεις. Όλα αυτά όµως θα συγκλίνουν στην ανάγκη διαµόρφωσης µιας νέας συµµαχίας και ενός νέου Κοινωνικού Συµβολαίου ανάµεσα στα µεσαία και στα µη ευνοηµένα κοινωνικά στρώµατα.

»Η ελληνική κοινωνία είναι έτοιµη να υποδεχτεί και να αποδεχτεί το µανιφέστο ή υπάρχει φόβος να το αντιµετωπίσει σαν τεχνικές συγκολλήσεις τριών ιδεολογικών ρευµάτων;

Τέτοιος φόβος, µε την τόσο µεγάλη έκπτωση του κόσµου των ιδεών που έχει επικρατήσει τα τελευταία χρόνια τόσο στα κόµµατα όσο κι στην ευρύτερη κοινωνία, µε την εµφάνιση ναρκισσιστικών και αποϊδεολογικοποιηµένων κοµµάτων, των οποίων πρόγραµµα τους είναι ο αρχηγός τους και τίποτα άλλο, όντως είναι υπαρκτός. Γι’ αυτούς τους λόγους οι πολίτες δεν εµπιστεύονται πλέον ούτε τα κόµµατα, ούτε τις ιδέες, ούτε και τη δηµοκρατία. Και οι τρεις αυτές εξελίξεις είναι πολύ ανησυχητικές για το µέλλον αυτών που ως τώρα αποτελούσε τον πυρήνα των φιλελεύθερων δηµοκρατιών. Εποµένως είναι εµφανές πως η προσπάθειά µας αν δεν περιέχει στοιχεία κριτικής των προηγούµενων πολιτικών- και όχι µόνο των εµφανών λαθών- θα αποτύχει. Θέλω να πιστεύω πως η προσπάθεια της Οµάδας, αλλά και το εγχείρηµα του Αλέξη Τσίπρα έχουν διδαχθεί απ’ όλα αυτά τα κενά και θα µπορέσουν στο εξής να τα καλύψουν µε ένα πολιτικό λόγο και ιδέες που δεν θα «προκαλούν τα πιο βαθιά χασµουρητά», όπως τραγουδούσε ο Σαββόπουλος. Γιατί καλός είναι ο ρεαλισµός και λογική στην πολιτική, αλλά αυτή χωρίς συναίσθηµα και ουτοπία δεν συγκινεί. Για να είναι έτοιµη η κοινωνία όµως γι’ αυτές τις ιδέες θα πρέπει να πειστεί πως αυτή θα είναι µέτοχος και συµµέτοχός τους και όχι απλώς θεατής τους. Θα πρέπει να πειστεί πως η όποια αυτοκριτική δεν θα αφορά µόνο τα λάθη, αλλά και τις αιτίες που τα προκάλεσαν

»Πού αποδίδετε την άνοδο της ακροδεξιάς στην Ευρώπη και την Ελλάδα;

Υπάρχουν πολλοί λόγοι. Ένας είναι πως η εστίαση στην αντίθεση λαϊκισµός- αντιλαϊκισµός δηµιούργησε αρνητικά αντανακλαστικά σε ευρύτερα λαϊκά στρώµατα που θεώρησαν πως οι ελίτ επιχειρούν να αποκρύψουν τις ευθύνες τους για την πτώση του βιοτικού επιπέδου των λιγότερο δυνατών οικονοµικά. Ένας άλλος είναι πως οι θεωρίες περί των άξιων που πάντα επιτυγχάνουν στη ζωή, ο µύθος δηλαδή του αυτοδηµιούργητου επιτυχηµένου επιχειρηµατία, δηµιουργεί µια αίσθηση αποτυχίας σ’ όλους όσοι δεν είναι «επιτυχηµένοι». Θίγεται η αίσθηση της αξιοπρέπειας όλων αυτών των ανθρώπων που γι’ αυτούς τους λόγους στρέφονται προς την Ακροδεξιά. Θα προσθέσω εδώ ένα ακόµη λόγο. Όταν οι ελίτ υποστηρίζουν πως κάθε κριτική σ’ αυτές είναι λαϊκισµός και ότι η διάκριση Αριστερά- Δεξιά δεν ισχύει πλέον, τότε είναι σίγουρο πως ανοίγει ο ασκός του Αιόλου για να χυθούν οι άνεµοι που σπρώχνουν τους πολίτες προς τα ακροδεξιά κόµµατα. Όπου δεν υπάρχει το Αριστερά-Δεξιά, εκεί υπάρχει µόνο η Δεξιά και τότε στη γωνία παραµονεύει η Ακροδεξιά. Ο σπουδαιότερος λόγος όµως είναι πως από το 1980 κι ύστερα, κυρίως λόγω της κατάργησης των προοδευτικών φορολογικών πολιτικών, ο κόσµος εισήλθε σ’ ένα σπιράλ καθοδικής κοινωνικής κινητικότητας. Κάθε επόµενη γενιά καταλαβαίνει πως γίνεται όνειρο θερινής νυκτός η ανοδική κινητικότητα και κάθε προηγούµενη γνωρίζει πως τα παιδιά και τα εγγόνια της θα ζήσουν χειρότερα από τους πατεράδες και τους παππούδες, από τις µητέρες και τις γιαγιάδες τους.

»Οι προοδευτικές δυνάµεις µπορούν να οικειοποιηθούν και να ενσωµατώσουν στο αφήγηµά τους τις έννοιες του πατριωτισµού και της ασφάλειας και να φράξουν το δρόµο στην ακροδεξιά;

Σε µία εποχή νέων προκλήσεων, όπου οι πολίτες έχουν χορτάσει από υποσχέσεις και πλέον δεν έχουν µεγάλες προσδοκίες, χρειάζεται να τεθεί στην ηµερήσια διάταξη ένας εφαρµοσµένος πατριωτισµός, δηµοκρατικός, συµπεριληπτικός και πρωτίστως συνταγµατικός. Ένας πατριωτισµός που θα σηµαίνει αφοσίωση σε µια χώρα που βρίσκεται στον πυρήνα της Ευρώπης, αφοσίωση στην ιστορία αυτού του τόπου, στις αξίες και τον πολιτισµό του, στη γλώσσα και στη λογοτεχνία του, αλλά και στις αντίστοιχες ευρωπαϊκές αξίες. Ένας πατριωτισµός που κυρίως θα στηρίζεται στο κοινό αίσθηµα για την κοινή τύχη όλων όσοι εργάζονται και ζουν σ’ αυτόν τον τόπο.

»Ποιος θα είναι ο κεντρικός πυρήνας του µανιφέστου και πότε θα δοθεί στη δηµοσιότητα;

Ο κεντρικός πυρήνα της αφήγησης µας είναι όλα όσα ήδη σας ανέφερα. Θέλουµε να πιστεύουµε πως το δεύτερο δεκαήµερο του Απριλίου, λίγο µετά το Πάσχα, αυτή θα δοθεί στη δηµοσιότητα.

»Οι προοδευτικές δυνάµεις στην Ελλάδα θα µπορέσουν να συνεργαστούν µε το νέο φορέα του Αλέξη Τσίπρα και να νικήσουν στις εκλογές;

Χρειάζεται όχι µια συνεργασία του «παλιού» αλλά ένα κόµµα καταλύτης και όσο κι αν δεν µε εκφράζει κανένα πνεύµα αρχηγισµού, θεωρώ πως ο Αλέξης Τσίπρας µπορεί εδώ να είναι παράγοντας αναζωογόνησης αυτού του χώρου.