Το διαστημόπλοιο BepiColombo φτάνει στον Ερμή έπειτα από οκτώ χρόνια ταξιδιού
Έπειτα από οκτώ χρόνια στο Διάστημα και μια διαδρομή που αγγίζει τα 10 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα, το διαστημόπλοιο BepiColombo πλησιάζει στον τελικό προορισμό του: τον Ερμή. Η αποστολή βρίσκεται πλέον μπροστά σε έναν από τους δυσκολότερους ελιγμούς στην ιστορία της διαστημικής εξερεύνησης, καθώς το σκάφος πρέπει να επιβραδύνει με ακρίβεια ώστε να παγιδευτεί από τη βαρυτική έλξη του μικρότερου πλανήτη του Ηλιακού Συστήματος.
Το BepiColombo αποτελεί κοινό εγχείρημα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) και της Ιαπωνικής Υπηρεσίας Αεροδιαστημικής Εξερεύνησης (JAXA). Στόχος του είναι να εξετάσει έναν πλανήτη που, παρά το γεγονός ότι βρίσκεται σχετικά κοντά στη Γη σε κοσμική κλίμακα, παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητος.
Ο Ερμής είναι ένας κόσμος ακραίων αντιθέσεων. Η θερμοκρασία στην επιφάνειά του μπορεί να φτάσει τους 430 βαθμούς Κελσίου στη διάρκεια της ημέρας, ενώ τη νύχτα υποχωρεί έως και τους -180 βαθμούς. Παράλληλα, ο πλανήτης δέχεται διαρκώς έντονη ηλιακή ακτινοβολία και ισχυρές επιδράσεις από τον ηλιακό άνεμο.
«Είναι ένας κάπως παραμελημένος πλανήτης του εσωτερικού Ηλιακού Συστήματος, αλλά αυτός είναι ένας από τους λόγους που τον κάνουν τόσο συναρπαστικό», δήλωσε στο BBC η καθηγήτρια Έμα Μπανς από το Πανεπιστήμιο του Λέστερ, η οποία συμμετέχει στην αποστολή ως επικεφαλής ερευνήτρια.
BepiColombo: ένα ταξίδι οκτώ ετών με συνεχείς ελιγμούς
Το BepiColombo εκτοξεύθηκε το 2018 από τη Γαλλική Γουιάνα. Η διαδρομή του προς τον Ερμή δεν θα μπορούσε να είναι μια ευθεία πορεία, καθώς η ισχυρή βαρυτική έλξη του Ήλιου επιταχύνει σημαντικά κάθε αντικείμενο που κινείται κοντά του. Για να τεθεί τελικά σε τροχιά γύρω από τον πλανήτη, το σκάφος έπρεπε να μειώσει σταδιακά την ταχύτητά του μέσω μιας ιδιαίτερα σύνθετης τροχιάς.
Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, πραγματοποίησε μία διέλευση κοντά στη Γη, δύο κοντά στην Αφροδίτη και έξι κοντά στον ίδιο τον Ερμή. Οι διελεύσεις αυτές αξιοποίησαν τη βαρυτική υποβοήθηση των πλανητών, επιτρέποντας στο σκάφος να αλλάζει την ταχύτητα και την κατεύθυνσή του χωρίς να καταναλώνει μεγάλες ποσότητες καυσίμων.
Το ταξίδι είχε αρχικά προγραμματιστεί να διαρκέσει επτά χρόνια. Ωστόσο, ένα πρόβλημα στο σύστημα προώθησης προκάλεσε καθυστέρηση περίπου ενός έτους. Τώρα απομένει ο πιο κρίσιμος ελιγμός: μια διαδικασία επιβράδυνσης διάρκειας περίπου 37 λεπτών, η οποία θα επιτρέψει στη βαρύτητα του Ερμή να αιχμαλωτίσει το διαστημόπλοιο.
Αν ο ελιγμός δεν εξελιχθεί όπως έχει σχεδιαστεί, το BepiColombo κινδυνεύει να περάσει δίπλα από τον πλανήτη χωρίς να καταφέρει να εισέλθει σε τροχιά. Η ακρίβεια είναι επομένως καθοριστική, καθώς ακόμη και μια μικρή απόκλιση μπορεί να επηρεάσει ολόκληρη την αποστολή.
Γιατί υπάρχει πάγος στον πλησιέστερο πλανήτη στον Ήλιο
Ένα από τα μεγαλύτερα επιστημονικά παράδοξα του Ερμή είναι η παρουσία πάγου στους πολικούς κρατήρες του. Η ανακάλυψη μοιάζει αρχικά αντιφατική, δεδομένου ότι ο πλανήτης βρίσκεται τόσο κοντά στον Ήλιο και η θερμοκρασία στην επιφάνειά του μπορεί να γίνει ακραία.
Ωστόσο, ορισμένοι βαθιοί κρατήρες στις πολικές περιοχές παραμένουν σε μόνιμη σκιά. Εκεί, οι ακτίνες του Ήλιου δεν φτάνουν ποτέ, με αποτέλεσμα οι θερμοκρασίες να παραμένουν αρκετά χαμηλές ώστε να διατηρείται πάγος για εκατομμύρια χρόνια. Το BepiColombo θα μελετήσει τις περιοχές αυτές και θα προσπαθήσει να προσδιορίσει την ποσότητα, την κατανομή και την προέλευση των αποθεμάτων πάγου.
Ο Ερμής είναι μόλις λίγο μεγαλύτερος από τη Σελήνη, όμως η επιφάνειά του παρουσιάζει εντυπωσιακή ποικιλία. Περιλαμβάνει αρχαίες ηφαιστειακές περιοχές, τεράστιους κρατήρες και απόκρημνους γκρεμούς που σχηματίστηκαν καθώς ο πλανήτης συρρικνωνόταν στο πέρασμα του χρόνου.
Παράξενη είναι και η σχέση του με τον χρόνο. Ένα έτος στον Ερμή διαρκεί μόλις 88 γήινες ημέρες, επειδή ο πλανήτης ολοκληρώνει γρήγορα την περιφορά του γύρω από τον Ήλιο. Αντίθετα, χρειάζεται περίπου 59 γήινες ημέρες για να ολοκληρώσει μία περιστροφή γύρω από τον άξονά του.
Οι μυστηριώδεις κοιλότητες της επιφάνειας
Ένα ακόμη άλυτο μυστήριο είναι οι χιλιάδες παράξενες κοιλότητες που καλύπτουν την επιφάνεια του Ερμή. Πρόκειται για σχετικά ρηχούς σχηματισμούς με απότομα τοιχώματα, οι οποίοι συχνά εμφανίζονται συγκεντρωμένοι σε ομάδες.
Ορισμένες από αυτές τις κοιλότητες εκτιμάται ότι δημιουργήθηκαν πριν από περίπου 100.000 χρόνια. Σε γεωλογική κλίμακα, αυτό σημαίνει ότι είναι εξαιρετικά νέες. Οι ερευνητές γνωρίζουν ότι δεν πρόκειται για συνηθισμένους κρατήρες πρόσκρουσης, όπως εκείνοι που σχηματίζονται όταν αστεροειδείς ή άλλα σώματα συγκρούονται με την επιφάνεια ενός πλανήτη.
Ο μηχανισμός δημιουργίας τους, όμως, παραμένει άγνωστος. Δεν έχουν παρατηρηθεί με την ίδια μορφή σε άλλους πλανήτες ή δορυφόρους, γεγονός που τις καθιστά ένα από τα πιο ενδιαφέροντα γεωλογικά χαρακτηριστικά του Ερμή. Τα όργανα του BepiColombo θα αναζητήσουν στοιχεία για τη χημική σύσταση και την εξέλιξή τους.
Ο τεράστιος μεταλλικός πυρήνας και μια αρχαία σύγκρουση
Παρά το μικρό του μέγεθος, ο Ερμής διαθέτει έναν ασυνήθιστα μεγάλο μεταλλικό πυρήνα σε σχέση με τη συνολική διάμετρό του. Η ιδιαίτερη αυτή εσωτερική δομή απασχολεί τους επιστήμονες εδώ και δεκαετίες.
Μία από τις βασικές θεωρίες υποστηρίζει ότι ο Ερμής ήταν κάποτε μεγαλύτερος, αλλά έχασε μεγάλο μέρος του μανδύα και του φλοιού του ύστερα από μια καταστροφική σύγκρουση στα πρώτα στάδια της ιστορίας του Ηλιακού Συστήματος. Μια άλλη πιθανότητα είναι ότι ο πλανήτης υπέστη σειρά συγκρούσεων, οι οποίες σταδιακά απομάκρυναν τα εξωτερικά του στρώματα.
Δεν αποκλείεται, ωστόσο, ο Ερμής να σχηματίστηκε εξαρχής με αυτή τη σύσταση, σε μια περιοχή του πρώιμου Ηλιακού Συστήματος πλούσια σε μέταλλα. Οι μετρήσεις του BepiColombo αναμένεται να προσφέρουν νέα δεδομένα για τη σύνθεση του πυρήνα, του μανδύα και του φλοιού του πλανήτη.
Δύο διαστημικά σκάφη σε μία αποστολή
Το BepiColombo έχει μια ιδιαίτερη αρχιτεκτονική, καθώς αποτελείται από δύο διαφορετικά διαστημικά σκάφη που θα πραγματοποιήσουν συμπληρωματικές επιστημονικές έρευνες. Λίγες εβδομάδες μετά την άφιξη στον Ερμή, τα δύο σκάφη θα διαχωριστούν και θα τεθούν σε διαφορετικές τροχιές.
Το ευρωπαϊκό Mercury Planetary Orbiter θα μελετήσει την επιφάνεια, τη χημική σύσταση και την εσωτερική δομή του πλανήτη. Το ιαπωνικό Mio, γνωστό και ως Mercury Magnetospheric Orbiter, θα επικεντρωθεί στο μαγνητικό πεδίο και στο διαστημικό περιβάλλον του Ερμή από μεγαλύτερη απόσταση.
Ο διαχωρισμός αποτελεί σημαντική τεχνική πρόκληση. Τα δύο σκάφη παρέμειναν συνδεδεμένα κατά την εκτόξευση και σε ολόκληρο το οκταετές ταξίδι, εκτεθειμένα σε έντονη ακτινοβολία και μεγάλες θερμοκρασιακές μεταβολές. Ο ειδικός μηχανισμός απελευθέρωσης πρέπει να λειτουργήσει με ακρίβεια, να αποχωρίσει ομαλά το ένα σκάφος και να το θέσει ταυτόχρονα στην κατάλληλη περιστροφική κίνηση.
Η τρίτη αποστολή στην ιστορία εξερεύνησης του Ερμή
Μέχρι σήμερα, μόνο δύο διαστημικές αποστολές έχουν επισκεφθεί τον Ερμή, και οι δύο της NASA. Το Mariner 10 πραγματοποίησε τρεις διελεύσεις κοντά στον πλανήτη τη δεκαετία του 1970, ενώ το MESSENGER έφτασε το 2011 και παρέμεινε σε τροχιά για περίπου τέσσερα χρόνια.
Το BepiColombo φιλοδοξεί να προχωρήσει πολύ περισσότερο. Με τα επιστημονικά όργανα των δύο σκαφών, θα εξετάσει τη γεωλογία, τη σύσταση, το μαγνητικό πεδίο και την αλληλεπίδραση του Ερμή με τον Ήλιο. Οι ερευνητές ελπίζουν ότι θα απαντήσουν σε ερωτήματα που παραμένουν άλυτα εδώ και δεκαετίες, από την προέλευση του μεγάλου μεταλλικού πυρήνα έως τη δημιουργία του πάγου και των μυστηριωδών κοιλοτήτων.
Όπως συμβαίνει συχνά στη διαστημική εξερεύνηση, οι νέες παρατηρήσεις μπορεί να προσφέρουν απαντήσεις αλλά και να γεννήσουν ακόμη περισσότερα ερωτήματα. Η άφιξη του BepiColombo στον Ερμή σηματοδοτεί, επομένως, όχι μόνο την ολοκλήρωση ενός εντυπωσιακού ταξιδιού, αλλά και την αρχή μιας νέας περιόδου για την κατανόηση του πιο ακραίου πλανήτη του εσωτερικού Ηλιακού Συστήματος.
Σχετικά Άρθρα
21/11/2026 - 21:50
Δείτε επίσης