ΕΚΤ: Οι τράπεζες αυξάνουν κέρδη και κεφάλαια μεταφέροντας τον κίνδυνο των δανείων στα funds
Οι ευρωπαϊκές και ελληνικές τράπεζες αξιοποιούν ολοένα περισσότερο τα Synthetic Risk Transfers (SRTs), μεταφέροντας μέρος του πιστωτικού κινδύνου των δανείων τους σε εξειδικευμένα credit funds και διαχειριστές κεφαλαίων. Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), η πρακτική αυτή επιτρέπει στις τράπεζες να μειώνουν τις κεφαλαιακές απαιτήσεις τους, χωρίς να πωλούν τα δάνεια από τους ισολογισμούς τους.
Η εξέλιξη αυτή ενισχύει την κερδοφορία των τραπεζών, καθώς τα κεφάλαια που απελευθερώνονται μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη χορήγηση νέων δανείων. Παράλληλα, όμως, δημιουργεί ερωτήματα για το ποιοι είναι τελικά οι φορείς που αναλαμβάνουν τον πιστωτικό κίνδυνο και κατά πόσο διαθέτουν επαρκή κεφάλαια ώστε να απορροφήσουν πιθανές ζημιές.
Πώς λειτουργούν τα SRTs και η μεταφορά κινδύνου στα funds
Στις συναλλαγές SRTs, οι τράπεζες συγκεντρώνουν ένα χαρτοφυλάκιο δανείων και προχωρούν σε μια διαδικασία αντίστοιχη με την τιτλοποίηση. Η βασική διαφορά είναι ότι τα δάνεια δεν πωλούνται και παραμένουν στους ισολογισμούς των τραπεζών. Αυτό που μεταφέρεται είναι ο κίνδυνος που συνδέεται με την πιθανότητα αθέτησης των υποχρεώσεων από τους δανειολήπτες.
Για τον σκοπό αυτό εκδίδονται ειδικοί τίτλοι, γνωστοί ως credit notes. Οι τίτλοι διακρίνονται σε κατηγορίες, ανάλογα με το επίπεδο πιστωτικού κινδύνου των δανείων που περιλαμβάνονται στο χαρτοφυλάκιο: χαμηλού, μεσαίου και υψηλού κινδύνου. Τα funds και οι asset managers αγοράζουν ή αναλαμβάνουν τους τίτλους υψηλότερου κινδύνου, δεσμεύοντας κεφάλαια για την κάλυψη πιθανών ζημιών.
Οι τράπεζες συνήθως διακρατούν μέρος των τίτλων υψηλότερης πιστοληπτικής διαβάθμισης, ενώ μεταφέρουν το μεγαλύτερο μέρος του κινδύνου στους επενδυτές. Με αυτόν τον τρόπο, ο κίνδυνος του τιτλοποιημένου χαρτοφυλακίου μπορεί να μειωθεί έως και κατά 70%-80%, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΚΤ.
Γιατί οι τράπεζες επιλέγουν τα SRTs
Η χρήση των SRTs έχει ενισχυθεί επειδή το κόστος της συναλλαγής είναι χαμηλότερο από τα οφέλη που προκύπτουν για τις τράπεζες. Η αμοιβή που καταβάλλεται στα funds για την ανάληψη του κινδύνου αντισταθμίζεται από τη μείωση των εποπτικών κεφαλαίων που απαιτείται να διακρατούν οι τράπεζες.
Τα κεφάλαια που απελευθερώνονται μπορούν να κατευθυνθούν σε νέες χορηγήσεις προς επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Έτσι, οι τράπεζες διευρύνουν το ενεργητικό τους και ενισχύουν τα έσοδα από τόκους, χωρίς να χρειάζεται να προχωρήσουν σε άμεση πώληση των υφιστάμενων δανείων.
Τα επιχειρηματικά δάνεια, τόσο προς μεγάλες εταιρείες όσο και προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις, αποτελούν σήμερα το μεγαλύτερο μέρος των συναλλαγών SRTs. Ωστόσο, το τελευταίο διάστημα αυξάνονται και οι τιτλοποιήσεις καταναλωτικών και άλλων δανείων λιανικής.
Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν και οι δημόσιοι ευρωπαϊκοί φορείς. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και άλλοι οργανισμοί παρέχουν εγγυήσεις που καλύπτουν περίπου το 10% της αγοράς SRTs. Οι εγγυήσεις αυτές περιορίζουν το κόστος των συναλλαγών και καθιστούν τη μεταφορά κινδύνου πιο ελκυστική για τις τράπεζες.
Η έκταση της αγοράς στην Ευρωζώνη
Συνολικά, περίπου 630 δισ. ευρώ τραπεζικών δανείων στην Ευρωζώνη καλύπτονται σήμερα μέσω SRTs. Οι επενδυτές έχουν δεσμεύσει περίπου 120 δισ. ευρώ για την κάλυψη πιθανών επισφαλειών που συνδέονται με τα συγκεκριμένα χαρτοφυλάκια.
Η εκτιμώμενη κεφαλαιακή ελάφρυνση για το τραπεζικό σύστημα της Ευρωζώνης υπερδιπλασιάστηκε την τελευταία πενταετία. Έφτασε περίπου τις 40 μονάδες βάσης, δηλαδή 0,4 της ποσοστιαίας μονάδας. Για τις τράπεζες που έχουν εκδώσει SRTs, η ελάφρυνση ανέρχεται σε περίπου 49 μονάδες βάσης.
Οι αριθμοί αυτοί εξηγούν γιατί τα SRTs έχουν εξελιχθεί σε κυρίαρχη μέθοδο μεταφοράς πιστωτικού κινδύνου στην ευρωπαϊκή αγορά. Οι τράπεζες επιτυγχάνουν κεφαλαιακή αποδοτικότητα, ενώ τα funds αποκτούν πρόσβαση σε επενδύσεις με υψηλότερες πιθανές αποδόσεις.
Τι κάνουν οι ελληνικές τράπεζες με τα SRTs
Σημαντική είναι η δραστηριότητα και των ελληνικών τραπεζών. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της S&P, οι συναλλαγές SRTs έχουν συμβάλει στην ενίσχυση των βασικών κεφαλαιακών δεικτών των μεγάλων ελληνικών τραπεζών.
Με βάση τους ισολογισμούς του Ιουνίου 2026, η ενδεικτική αύξηση του δείκτη CET1 υπολογίστηκε σε περίπου μία ποσοστιαία μονάδα για την Τράπεζα Πειραιώς, 0,7 της ποσοστιαίας μονάδας για τη Eurobank και 0,6 της ποσοστιαίας μονάδας για την Alpha Bank.
Η Τράπεζα Πειραιώς εμφανίζει ένα από τα υψηλότερα εκτιμώμενα ποσοστά κάλυψης κινδύνου από επιχειρηματικά δάνεια μεταξύ των ευρωπαϊκών τραπεζών που εξέτασε η S&P, άνω του 25%. Για τη Eurobank και την Alpha Bank τα αντίστοιχα ποσοστά είναι χαμηλότερα, αλλά παραμένουν σε διψήφια επίπεδα.
Τον Σεπτέμβριο, η Πειραιώς ολοκλήρωσε συναλλαγή SRT για χαρτοφυλάκιο καταναλωτικών δανείων ύψους περίπου 550 εκατ. ευρώ. Η συναλλαγή αναμένεται να προσφέρει κεφαλαιακή ελάφρυνση περίπου 40 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με όσα ανέφερε η τράπεζα στα αποτελέσματα εννεαμήνου του 2026.
Οι κίνδυνοι για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα
Όλες οι συναλλαγές SRTs εγκρίνονται από την ΕΚΤ, βάσει συγκεκριμένων εποπτικών κριτηρίων. Η ΕΚΤ και η S&P εκτιμούν ότι οι κίνδυνοι για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα παραμένουν σήμερα περιορισμένοι.
Ωστόσο, η ΕΚΤ επισημαίνει τον κίνδυνο αναχρηματοδότησης των SRTs κατά τη λήξη τους. Ο κίνδυνος αυτός περιορίζεται όταν η διάρκεια των credit notes αντιστοιχεί στη διάρκεια των δανείων που τιτλοποιούνται.
Παράλληλα, υπάρχει περιορισμένη ορατότητα ως προς τους τελικούς επενδυτές που αναλαμβάνουν τον πιστωτικό κίνδυνο. Αυτό καθιστά δυσκολότερη την αξιολόγηση της δυνατότητας των funds να απορροφήσουν ζημιές ή να ανταποκριθούν στις ανάγκες αναχρηματοδότησης.
Η ΕΚΤ προειδοποιεί, τέλος, ότι οι κίνδυνοι θα μπορούσαν να αυξηθούν αν οι τράπεζες εξαρτηθούν υπερβολικά από την πιστωτική προστασία. Σε μια τέτοια περίπτωση, μια απότομη αλλαγή στις συνθήκες της αγοράς θα μπορούσε να οδηγήσει σε προκυκλική προσφορά δανείων, δηλαδή σε περιορισμό της χρηματοδότησης ακριβώς όταν η οικονομία θα τη χρειάζεται περισσότερο.
Συμπερασματικά, τα SRTs προσφέρουν στις τράπεζες ένα ισχυρό εργαλείο για τη μεταφορά του κινδύνου των δανείων στα funds, τη μείωση των κεφαλαιακών απαιτήσεων και την ενίσχυση της κερδοφορίας τους. Παρότι η πρακτική παραμένει υπό στενή εποπτεία και οι άμεσοι κίνδυνοι θεωρούνται περιορισμένοι, η διαφάνεια των επενδυτών και η ανθεκτικότητα των funds θα παραμείνουν κρίσιμοι παράγοντες για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Σχετικά Άρθρα
21/11/2026 - 20:30
21/11/2026 - 19:30
Δείτε επίσης