Παρασκευή, 20 Νοεμβρίου 2026

Η στήριξη της Ευρώπης στην Ουκρανία και το μήνυμα στη «νέα Γιάλτα»

Δύο παράλληλες Σύνοδοι, στη Σενζέν και το Βερολίνο, ανέδειξαν τις βαθιές διαφορές γύρω από τη διαμόρφωση της νέας παγκόσμιας τάξης και το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ, ο Βλαντίμιρ Πούτιν και ο Σι Τζινπίνγκ συζητούσαν στην Κίνα, οι Ευρωπαίοι ηγέτες συγκεντρώθηκαν στη γερμανική πρωτεύουσα, στέλνοντας σαφές μήνυμα: η στήριξη της Ευρώπης στην Ουκρανία θα συνεχιστεί και καμία συμφωνία για το μέλλον της ηπείρου δεν μπορεί να αποφασιστεί χωρίς την ίδια την Ευρώπη και το Κίεβο.

Η παρέμβαση Τραμπ και η ευρωπαϊκή απάντηση

Λίγες ώρες μετά την ολοκλήρωση της τριμερούς Συνόδου Κορυφής στην Κίνα, ο Αμερικανός πρόεδρος παρενέβη στη συνάντηση της Συμμαχίας των Προθύμων. Από το Air Force One, επικοινώνησε με τους συμμετέχοντες και, σύμφωνα με αξιωματούχους, εξέφρασε έντονες επιφυλάξεις για την περαιτέρω οικονομική και στρατιωτική ενίσχυση της Ουκρανίας.

Ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ Τζάρεντ Κούσνερ, ο οποίος συμμετείχε στις συνομιλίες στο Βερολίνο, έκανε λόγο για πρόοδο στις επαφές με τους Ευρωπαίους συμμάχους. Όπως ανέφερε, ο πρόεδρος Τραμπ επιθυμεί την επίτευξη συμφωνίας με τη Μόσχα, με τη συμμετοχή των Ευρωπαίων, ενώ παραμένει ανοιχτός στο ενδεχόμενο παροχής εγγυήσεων ασφαλείας προς το Κίεβο.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η πιθανότητα μιας ρήτρας αντίστοιχης με το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, βάσει της οποίας μια νέα επίθεση εναντίον της Ουκρανίας θα αντιμετωπιζόταν ως απειλή για το σύνολο των εγγυητριών δυνάμεων. Ωστόσο, μια τέτοια επιλογή θα απαιτούσε σημαντικές πολιτικές και στρατηγικές αποφάσεις από την Ουάσιγκτον.

Η στήριξη της Ευρώπης στην Ουκρανία απέναντι σε ένα νέο μοντέλο Γιάλτας

«Ένα μοντέλο Γιάλτας δεν πρόκειται να φέρει την ειρήνη», δήλωσε ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς μετά τη συνάντηση στο Βερολίνο. Η δήλωση αυτή αποτύπωσε την ανησυχία των Ευρωπαίων για το ενδεχόμενο μιας συμφωνίας που θα αποφασιστεί από τις μεγάλες δυνάμεις, χωρίς τη συμμετοχή των χωρών που θα επηρεαστούν άμεσα από τις αποφάσεις τους.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες απέρριψαν κατηγορηματικά οποιαδήποτε προσπάθεια αναβίωσης της Διάσκεψης της Γιάλτας του 1945, η οποία είχε οδηγήσει στη διαίρεση της Ευρώπης σε σφαίρες επιρροής και ουσιαστικά είχε θέσει τις βάσεις για τον Ψυχρό Πόλεμο.

«Στη Γιάλτα, η Ευρώπη διαιρέθηκε και μοιράστηκε σε επιμέρους ζώνες. Δεν πρόκειται να επιτρέψουμε να συμβεί ξανά κάτι τέτοιο», τόνισε ο Μερτς. Συμβολικά, προσέφερε στις περισσότερες από 40 αντιπροσωπείες που συμμετείχαν στις συνομιλίες ένα κομμάτι του Τείχους του Βερολίνου, το οποίο χαρακτήρισε υπενθύμιση όσων αντιπροσώπευε η Γιάλτα.

Από την πλευρά του, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν υποστήριξε ότι η κοινή διακήρυξη των Τραμπ, Πούτιν και Σι δεν συνιστά απαραίτητα επανάληψη της ιστορικής συμφωνίας του 1945. Παράλληλα, όμως, υπογράμμισε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να παραμείνει παθητικός παρατηρητής των εξελίξεων.

Η Ευρώπη απαιτεί θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων

Ο Μακρόν τόνισε ότι οποιαδήποτε διαπραγμάτευση για τον τερματισμό του πολέμου θα πρέπει να διεξαχθεί με τη συμμετοχή της Ουκρανίας, της Ευρώπης, των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ρωσίας. Όπως ανέφερε, όλες οι πλευρές πρέπει να κάθονται στο ίδιο τραπέζι.

«Οι Ευρωπαίοι έχουν λάβει τις αποφάσεις τους. Έχουν αποφασίσει να καθορίσουν οι ίδιοι τη μοίρα τους», δήλωσε χαρακτηριστικά. Η Ευρώπη, πρόσθεσε, δεν αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης, αλλά μια ομάδα κρατών που επιδιώκει να διαμορφώσει το δικό της μέλλον και να προστατεύσει τη δική της ασφάλεια.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ, υπογραμμίζοντας ότι δεν μπορεί να ληφθεί καμία απόφαση για την Ουκρανία χωρίς την παρουσία της Ουκρανίας. Αντίστοιχα, καμία απόφαση για την ευρωπαϊκή ασφάλεια δεν μπορεί να ληφθεί χωρίς την εκπροσώπηση των ευρωπαϊκών χωρών.

Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι χαρακτήρισε τη συνάντηση του Βερολίνου απόδειξη της αποτυχίας της Ρωσίας να διχάσει τους Ευρωπαίους συμμάχους. Οι συμμετέχοντες συμφώνησαν ότι η Ευρώπη πρέπει πλέον να συμμετάσχει άμεσα στις διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία.

Για τον επόμενο γύρο συνομιλιών συγκροτήθηκε κοινή ομάδα επτά εκπροσώπων από τη Γαλλία, τη Βρετανία, τη Γερμανία, την Πολωνία, την Ιταλία, τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το ΝΑΤΟ. Στη συνάντηση συμμετείχαν επίσης οι Αμερικανοί απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, οι οποίοι κάλεσαν τη Ρωσία να αποδεχθεί την ευρωπαϊκή παρουσία στη διαδικασία.

Οι απαιτήσεις της Μόσχας και οι εγγυήσεις ασφαλείας

Μιλώντας στη Σενζέν, ο Βλαντίμιρ Πούτιν δήλωσε ότι είχε προτείνει στους Ευρωπαίους, μέσω διπλωματικών διαύλων, να μεταβούν στη Μόσχα προκειμένου να παρουσιάσουν τις θέσεις τους. Στη συνέχεια, όπως είπε, το Κρεμλίνο θα αποφάσιζε εάν θα συνεχιζόταν ο διάλογος με την Ουκρανία.

Ο Ρώσος πρόεδρος υποστήριξε επίσης ότι θα ήταν παράδοξο να συζητείται η ευρωπαϊκή ασφάλεια χωρίς τη συμμετοχή της Ευρώπης. Ωστόσο, ο Μακρόν χαρακτήρισε μαξιμαλιστικές τις απαιτήσεις της Μόσχας για την αναδιάρθρωση της αρχιτεκτονικής ασφαλείας στην ήπειρο.

Ο Μερτς από την πλευρά του σημείωσε ότι η συζήτηση για τη μελλοντική ευρωπαϊκή ασφάλεια μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο μετά την επίτευξη ειρήνης στην Ουκρανία. Οι εγγυήσεις ασφαλείας προς το Κίεβο θα έχουν, όπως είπε, αναπόφευκτες επιπτώσεις στις διατλαντικές σχέσεις και στη συνεργασία Ευρώπης και ΗΠΑ.

Εκτός από μια ρήτρα συλλογικής άμυνας, εξετάζεται και η δημιουργία ευρωπαϊκής ειρηνευτικής δύναμης υπό ευρωπαϊκή ηγεσία. Η Μόσχα έχει ήδη απορρίψει το ενδεχόμενο ανάπτυξης μιας τέτοιας δύναμης, γεγονός που αναμένεται να περιπλέξει ακόμη περισσότερο τις διαπραγματεύσεις.

Παρά τις επιφυλάξεις που εξέφρασε ο Τραμπ, οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν άλλαξαν στάση. Συμφώνησαν ότι η στήριξη της Ευρώπης στην Ουκρανία πρέπει να συνεχιστεί, ώστε το Κίεβο να διατηρήσει ισχυρή θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

«Για όσο διάστημα χρειαστεί, θα στεκόμαστε στο πλευρό της Ουκρανίας και δεν πρόκειται να υποχωρήσουμε», δήλωσε ο Μπέρναμ. Το μήνυμα προς τη Μόσχα ήταν σαφές: η στήριξη της Ευρώπης στην Ουκρανία παραμένει ακλόνητη και η ήπειρος δεν θα δεχθεί μια νέα «Γιάλτα» που θα αποφασίσει το μέλλον της ερήμην των λαών της.

Δείτε επίσης

Τελευταία Άρθρα

Τα πιο Δημοφιλή