«Ένας πυρηνικός πόλεμος δεν μπορεί να έχει νικητή και δεν πρέπει να γίνει ποτέ»: Κοινή δήλωση Τραμπ, Σι και Πούτιν μετά την τριμερή, τα 4 σημεία
Σε κοινή διακήρυξη για την πυρηνική ασφάλεια, τη μεταρρύθμιση του ΟΗΕ, τον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό και την ασυλία κρατικών αξιωματούχων κατέληξαν ο Ντόναλντ Τραμπ, ο Σι Τζινπίνγκ και ο Βλαντίμιρ Πούτιν, μετά την ιστορική τριμερή συνάντησή τους την Πέμπτη (19/11) στη Σενζέν της Κίνας.
Το κείμενο, το οποίο δημοσιοποιήθηκε από το κινεζικό πρακτορείο Xinhua και το Κρεμλίνο, φέρει τον τίτλο «Διακήρυξη για την Ειρήνη» και αποτυπώνει τις κοινές θέσεις των τριών ηγετών σε ζητήματα διεθνούς ασφάλειας και συνεργασίας.
Σύμφωνα με το Reuters και το Associated Press, οι τρεις πρόεδροι επαναβεβαιώνουν ότι ένας πυρηνικός πόλεμος δεν μπορεί να έχει νικητή και δεν πρέπει ποτέ να διεξαχθεί, δεσμεύονται να συνεχίσουν τον διάλογο για τη μείωση των πυρηνικών κινδύνων και προαναγγέλλουν προσπάθειες για τη διατήρηση της σταθερότητας στην παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Ωστόσο, η διακήρυξη περιλαμβάνει και μια πολιτικά ιδιαίτερα σημαντική αναφορά: οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ρωσία επισημαίνουν τη σημασία της ασυλίας των κρατικών αξιωματούχων και προειδοποιούν ότι το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο δεν πρέπει να υπερβαίνει τη δικαιοδοσία του.
Η τοποθέτηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς σε βάρος του Βλαντίμιρ Πούτιν εκκρεμεί ένταλμα σύλληψης του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για φερόμενα εγκλήματα πολέμου στην Ουκρανία.
Παρά το γεγονός ότι οι πόλεμοι στην Ουκρανία και στο Ιράν βρέθηκαν στην ατζέντα των συνομιλιών, η κοινή διακήρυξη δεν περιλαμβάνει συγκεκριμένο σχέδιο ειρήνευσης ή χρονοδιάγραμμα για τον τερματισμό τους.
Η κοινή θέση για τα πυρηνικά όπλα
Ο πρώτος και σημαντικότερος άξονας της διακήρυξης αφορά τον κίνδυνο μιας πυρηνικής σύγκρουσης.
Οι τρεις ηγέτες υιοθετούν τη διατύπωση ότι «ένας πυρηνικός πόλεμος δεν μπορεί να κερδηθεί και δεν πρέπει ποτέ να διεξαχθεί».
Παράλληλα, δηλώνουν ότι θα συνεχίσουν τον διάλογο για τη μείωση των πυρηνικών κινδύνων και την αποτροπή της διάδοσης των πυρηνικών όπλων.
Η αναφορά αυτή έρχεται σε μια περίοδο ιδιαίτερης ανησυχίας για το μέλλον του ελέγχου των πυρηνικών εξοπλισμών.
Η συνθήκη New START, η τελευταία συμφωνία που περιόριζε τα στρατηγικά πυρηνικά οπλοστάσια των ΗΠΑ και της Ρωσίας, έληξε τον Φεβρουάριο του 2026, χωρίς να έχει αντικατασταθεί από νέο δεσμευτικό πλαίσιο.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ότι επιδιώκει μια νέα συμφωνία για τα πυρηνικά, στην οποία θα συμμετέχει και η Κίνα.
Το Πεκίνο, ωστόσο, έχει εμφανιστεί επιφυλακτικό απέναντι σε μια τέτοια προοπτική, επικαλούμενο το γεγονός ότι το κινεζικό πυρηνικό οπλοστάσιο παραμένει σημαντικά μικρότερο από εκείνα των ΗΠΑ και της Ρωσίας.
Κατά την έναρξη της τριμερούς συνάντησης, ο Σι Τζινπίνγκ είχε μάλιστα προχωρήσει ένα βήμα παραπέρα, ζητώντας την πλήρη απαγόρευση και καταστροφή των πυρηνικών όπλων.
Η τελική διακήρυξη, πάντως, δεν προβλέπει συγκεκριμένες ποσοτικές μειώσεις των οπλοστασίων ούτε δεσμευτικό μηχανισμό αφοπλισμού. Περιορίζεται στη διατήρηση του διαλόγου και στην κοινή αναγνώριση του κινδύνου.
Συμφωνία για μεταρρύθμιση του ΟΗΕ
Ο δεύτερος άξονας αφορά τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών.
Οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ρωσία, τρία από τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας, εκφράζουν τη δέσμευσή τους να προωθήσουν μεταρρυθμίσεις που θα επιτρέψουν στον Οργανισμό να αντιμετωπίζει αποτελεσματικότερα τις παγκόσμιες προκλήσεις.
Σύμφωνα με το κείμενο, στόχος είναι ο ΟΗΕ να ανταποκρίνεται καλύτερα στη βασική αποστολή του, που είναι η διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας.
Η σχετική διατύπωση είναι γενική και δεν προσδιορίζει ποιες αλλαγές προτείνουν οι τρεις χώρες στη λειτουργία του Συμβουλίου Ασφαλείας ή στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων.
Αποκτά, ωστόσο, ιδιαίτερη σημασία επειδή οι τρεις δυνάμεις διατηρούν το δικαίωμα του βέτο και συχνά ακολουθούν αντιτιθέμενες πολιτικές σε σημαντικές διεθνείς κρίσεις.
Η κοινή αναφορά στη μεταρρύθμιση του ΟΗΕ δεν σημαίνει, επομένως, ότι έχουν αρθεί οι διαφωνίες τους για τις περιφερειακές συγκρούσεις ή τη διεθνή τάξη.
Αύξηση της παραγωγής και της προσφοράς πετρελαϊκών προϊόντων
Στο ενεργειακό σκέλος, οι τρεις χώρες δηλώνουν ότι σχεδιάζουν να αυξήσουν την παραγωγή και την προσφορά προϊόντων διύλισης πετρελαίου προς όφελος της παγκόσμιας αγοράς.
Η διακήρυξη υπογραμμίζει τη σημασία της σταθερής ροής ενέργειας σε όλες τις χώρες.
Η συγκεκριμένη δέσμευση συνδέεται με τις σοβαρές αναταράξεις που έχει προκαλέσει στις διεθνείς αγορές ο πόλεμος στο Ιράν και οι διαταραχές στις μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Πριν από την τριμερή συνάντηση, κατά τις διμερείς συνομιλίες του με τον Σι Τζινπίνγκ, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε επισημάνει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα έχουν κοινό συμφέρον να διασφαλίσουν την απρόσκοπτη μεταφορά πετρελαίου μέσω των Στενών.
Η ενεργειακή ασφάλεια αποτελεί έναν από τους τομείς στους οποίους οι τρεις χώρες διαθέτουν διαφορετικά, αλλά αλληλοσυνδεόμενα συμφέροντα.
Οι ΗΠΑ και η Ρωσία είναι μεγάλοι παραγωγοί ενέργειας, ενώ η Κίνα συγκαταλέγεται στους σημαντικότερους εισαγωγείς πετρελαίου παγκοσμίως.
Προς το παρόν, πάντως, δεν έχουν ανακοινωθεί συγκεκριμένα μεγέθη αύξησης της παραγωγής, χρονοδιάγραμμα ή μηχανισμός συντονισμού.
Το μήνυμα στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο και η ασυλία των ηγετών
Η τέταρτη ενότητα της διακήρυξης είναι και μία από τις πλέον πολιτικά ευαίσθητες.
Στο κείμενο επισημαίνεται ότι η αρχή της κρατικής συναίνεσης και ο σεβασμός της ασυλίας των κρατικών αξιωματούχων έχουν θεμελιώδη σημασία.
Οι τρεις ηγέτες τονίζουν ότι το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο και άλλοι αντίστοιχοι θεσμοί δεν πρέπει να κάνουν κατάχρηση των εξουσιών και της δικαιοδοσίας τους.
Η διατύπωση έχει ιδιαίτερη σημασία για τη Ρωσία, καθώς τον Μάρτιο του 2023 το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο εξέδωσε ένταλμα σύλληψης σε βάρος του Βλαντίμιρ Πούτιν για την υπόθεση της παράνομης μεταφοράς παιδιών από κατεχόμενες περιοχές της Ουκρανίας.
Ο Ρώσος πρόεδρος απορρίπτει τις κατηγορίες, ενώ η Μόσχα δεν αναγνωρίζει τη δικαιοδοσία του δικαστηρίου.
Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε επίσης ασκήσει κριτική στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο κατά την έναρξη της συνάντησης στη Σενζέν, κατηγορώντας το ότι έχει υπερβεί τα όρια των αρμοδιοτήτων του.
Η αναφορά στη διακήρυξη δεν ακυρώνει το ένταλμα κατά του Πούτιν ούτε τροποποιεί αυτομάτως τις διεθνείς νομικές υποχρεώσεις των κρατών.
Αποτυπώνει, όμως, μια κοινή πολιτική τοποθέτηση των τριών ηγετών για τον ρόλο των διεθνών δικαιοδοτικών οργάνων.
Χωρίς συγκεκριμένη συμφωνία για την Ουκρανία και το Ιράν
Αξιοσημείωτο είναι ότι, παρά την κεντρική θέση της Ουκρανίας και του Ιράν στις συνομιλίες, η διακήρυξη δεν προβλέπει συγκεκριμένες ενέργειες για τον τερματισμό των δύο πολέμων.
Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε ανακοινώσει πριν από τη συνάντηση ότι θα έθετε το ζήτημα της Ουκρανίας, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι οι ΗΠΑ και η Κίνα μπορούν να συμβάλουν στην επίτευξη ειρήνης.
Από την πλευρά του, ο Βλαντίμιρ Πούτιν δήλωσε ότι οι τρεις χώρες διαθέτουν κοινά συμφέροντα στην αντιμετώπιση περιφερειακών συγκρούσεων, συμπεριλαμβανομένης της Ουκρανίας.
Ο Σι Τζινπίνγκ υπογράμμισε την ανάγκη επίλυσης των διεθνών διαφορών μέσω πολιτικών και διπλωματικών διαδικασιών, αποφεύγοντας να αναφερθεί ευθέως στον πόλεμο στην Ουκρανία κατά την αρχική δημόσια τοποθέτησή του.
Ωστόσο, δεν ανακοινώθηκε νέα εκεχειρία, κοινό ειρηνευτικό σχέδιο ή συμφωνία για τις εδαφικές και άλλες διαφορές ανάμεσα στη Ρωσία και την Ουκρανία.
Αντίστοιχα, για το Ιράν, οι συνομιλίες δεν κατέληξαν σε συγκεκριμένο πλαίσιο τερματισμού των εχθροπραξιών.
Η απουσία τέτοιων δεσμεύσεων δείχνει ότι, παρά την κοινή διακήρυξη, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ Ουάσιγκτον, Πεκίνου και Μόσχας.
Η ιστορική συνάντηση στη Σενζέν
Η τριμερής πραγματοποιήθηκε στη βίλα Κίλιν, στη Σενζέν της νότιας Κίνας, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής της Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC).
Οι συνομιλίες διήρκεσαν περισσότερο από μία ώρα, ενώ είχαν προηγηθεί ξεχωριστές συναντήσεις του Τραμπ με τον Σι Τζινπίνγκ και τον Βλαντίμιρ Πούτιν.
Κατά την έναρξη της συνάντησης, ο Αμερικανός πρόεδρος έκανε λόγο για ιστορική στιγμή.
«Γράφουμε ιστορία», δήλωσε, υποστηρίζοντας ότι η άμεση επικοινωνία ανάμεσα στους ηγέτες των μεγάλων δυνάμεων αποτελεί προϋπόθεση για την επίλυση των διεθνών κρίσεων.
Ο Πούτιν αναφέρθηκε στην κοινή ιστορική εμπειρία των τριών χωρών ως νικητριών δυνάμεων του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και υποστήριξε ότι έχουν κοινή ευθύνη για τη διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας.
Ο Σι Τζινπίνγκ έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη συνεργασία των μεγάλων δυνάμεων, επισημαίνοντας ότι η αντιπαράθεσή τους οδηγεί σε διεθνή αστάθεια.
Μετά το πέρας των συνομιλιών δεν πραγματοποιήθηκαν άμεσα κοινές δηλώσεις των τριών προέδρων προς τους δημοσιογράφους. Το κείμενο της διακήρυξης δημοσιοποιήθηκε από τις κινεζικές και ρωσικές αρχές, χωρίς να συνοδεύεται αρχικά από ξεχωριστή αναλυτική ανακοίνωση της αμερικανικής πλευράς.
Η τριμερής συνάντηση αποκτά συμβολική σημασία επειδή έφερε στο ίδιο τραπέζι τους ηγέτες των τριών μεγαλύτερων γεωπολιτικών και πυρηνικών δυνάμεων, σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεθνείς συγκρούσεις, ο ανταγωνισμός για την τεχνολογική υπεροχή και οι εμπορικές εντάσεις έχουν ενισχύσει την παγκόσμια αβεβαιότητα.
Η «Διακήρυξη για την Ειρήνη» αποτελεί μια πρώτη καταγραφή κοινών θέσεων. Το αν θα μετατραπεί σε συγκεκριμένες συμφωνίες για τα πυρηνικά, την ενέργεια ή τις διεθνείς κρίσεις θα εξαρτηθεί από τις επόμενες διαπραγματεύσεις.
Σχετικά Άρθρα
Δείτε επίσης