Θ. Πλεύρης: «Από την ερχόμενη άνοιξη επιστροφές παράτυπων μεταναστών με το σχέδιο Ρουάντα»
Η Ρουάντα αναμένεται να αποτελέσει, από το δεύτερο εξάμηνο του 2027, τον πρώτο κόμβο επιστροφών παράτυπων μεταναστών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το σχέδιο Ρουάντα, όπως το παρουσίασε ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης σε συνέντευξή του στο ΕΡΤnews, προβλέπει τη δημιουργία ενός «Return Hub», με τις πρώτες επιστροφές να προγραμματίζονται για την άνοιξη του ίδιου έτους.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται στο πλαίσιο της ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στηρίζεται από το λεγόμενο Core Group, στο οποίο συμμετέχουν, μαζί με την Ελλάδα, η Γερμανία, η Ολλανδία, η Δανία και η Αυστρία. Σύμφωνα με τον υπουργό, το νέο ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο για τις επιστροφές δημιουργεί πλέον τη νομική βάση για την εφαρμογή του σχεδίου.
Σχέδιο Ρουάντα: Ποιοι θα μεταφέρονται
Ο Θάνος Πλεύρης διευκρίνισε ότι το σχέδιο Ρουάντα δεν αφορά την εξέταση αιτήσεων ασύλου. Αντίθετα, απευθύνεται αποκλειστικά σε ανθρώπους των οποίων η αίτηση έχει οριστικά απορριφθεί και οι οποίοι παραμένουν παράνομα στην Ευρώπη.
«Δεν μεταθέτουμε την ευθύνη της εξέτασης της αίτησης σε άλλη χώρα», ανέφερε χαρακτηριστικά, διαχωρίζοντας το ευρωπαϊκό σχέδιο από αντίστοιχα προγράμματα που έχουν συζητηθεί ή εφαρμοστεί από το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιταλία. Ο στόχος, όπως σημείωσε, είναι να επιστρέφονται στις χώρες καταγωγής τους όσοι δεν δικαιούνται διεθνή προστασία, αλλά δεν μπορούν να απομακρυνθούν λόγω έλλειψης συνεργασίας από τις κυβερνήσεις των χωρών αυτών.
Ο υπουργός υποστήριξε ότι σήμερα επιστρέφει μόλις περίπου το 20% όσων εισέρχονται παράνομα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η κατάσταση αυτή, σύμφωνα με τον ίδιο, δημιουργεί έναν μεγάλο αριθμό εκκρεμών υποθέσεων και οδηγεί σε παρατεταμένη παραμονή ανθρώπων χωρίς νόμιμο καθεστώς.
Σε πρώτη φάση, το πρόγραμμα δεν θα αφορά ευάλωτες ομάδες και οικογένειες. Η εφαρμογή του θα ξεκινήσει πιλοτικά και θα επικεντρωθεί κυρίως σε μονήρεις άνδρες, των οποίων οι αιτήσεις ασύλου έχουν απορριφθεί και για τους οποίους έχει εκδοθεί απόφαση επιστροφής.
Γιατί επιλέχθηκε η Ρουάντα
Η επιλογή της Ρουάντας, σύμφωνα με τον υπουργό, συνδέεται με την υφιστάμενη υποδομή και την παρουσία διεθνών οργανισμών στη χώρα. Η Ρουάντα φιλοξενεί ήδη μεγάλο αριθμό προσφύγων, ενώ εκεί δραστηριοποιούνται η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης.
Ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης αναμένεται να αναλάβει την υλοποίηση του προγράμματος, ενώ η Ύπατη Αρμοστεία, παρότι έχει εκφράσει διαφωνίες για τη συγκεκριμένη προσέγγιση, φέρεται να είναι διατεθειμένη να συνεισφέρει με εγγυήσεις για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Ο κ. Πλεύρης υπογράμμισε ότι οι επιστρεφόμενοι δεν θα κρατούνται σε κλειστή δομή. Παράλληλα, χαρακτήρισε το πρόγραμμα πιλοτικό, ώστε να αξιολογηθεί στην πράξη αν τηρούνται οι συμφωνίες και αν διασφαλίζονται οι απαραίτητες συνθήκες για την ασφαλή και αξιοπρεπή μεταχείριση των ανθρώπων που θα μεταφέρονται στη Ρουάντα.
Το χρονοδιάγραμμα και ο στόχος των οικειοθελών επιστροφών
Η τελική συμφωνία για τη λειτουργία του κόμβου επιστροφών αναμένεται να ολοκληρωθεί τον Ιανουάριο του 2027. Με βάση τον σχεδιασμό, το κέντρο στη Ρουάντα θα τεθεί σε λειτουργία κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2027, στη διάρκεια της ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι πρώτες επιστροφές αναμένεται να πραγματοποιηθούν την άνοιξη.
Ο υπουργός ξεκαθάρισε ότι οι πρώτες μετακινήσεις δεν θα είναι μαζικές. Στόχος είναι, μεταξύ άλλων, η ενίσχυση των οικειοθελών επιστροφών. Όπως εξήγησε, η προοπτική μεταφοράς σε τρίτη χώρα μπορεί να λειτουργήσει ως κίνητρο για άτομα που προτιμούν να επιστρέψουν απευθείας στη χώρα καταγωγής τους.
Κατά το τελευταίο δεκάμηνο, οι επιστροφές ξεπέρασαν τις 6.000, ενώ περίπου 25.000 αλλοδαποί παραμένουν σε δομές όπου εξετάζονται αιτήματα ασύλου. Οι «ώριμες περιπτώσεις επιστροφής», δηλαδή οι υποθέσεις στις οποίες έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία και έχει απορριφθεί το αίτημα ασύλου, υπολογίζονται σε περίπου 3.000 άτομα που τελούν υπό κράτηση.
Ο κ. Πλεύρης αναφέρθηκε και στις πρακτικές δυσκολίες των επιστροφών. Μια πτήση τσάρτερ προς το Μπανγκλαντές μπορεί να διαρκέσει έως και 22 ώρες, ενώ απαιτείται η παρουσία δύο αστυνομικών για κάθε επιστρεφόμενο. Το κόστος και η πολυπλοκότητα των διαδικασιών, όπως είπε, εξηγούν σε μεγάλο βαθμό τις καθυστερήσεις.
Οι μεταναστευτικές ροές από τη Λιβύη
Αναφερόμενος στις μεταναστευτικές ροές, ο υπουργός δήλωσε ότι το Αιγαίο δεν αποτελεί σήμερα το μεγαλύτερο πρόβλημα, καθώς οι αφίξεις τους τελευταίους έντεκα μήνες περιορίστηκαν περίπου στις 8.000.
Αντίθετα, σημαντική αύξηση καταγράφηκε στην Κρήτη, όπου οι ροές ανήλθαν περίπου στις 24.000. Ο κ. Πλεύρης συνέδεσε την έξαρση του Οκτωβρίου με την υπογραφή του τουρκολιβυκού μνημονίου, σημειώνοντας ωστόσο ότι οι αφίξεις περιορίστηκαν σημαντικά το τελευταίο δεκαήμερο. Από περίπου 5.000 αφίξεις, ο αριθμός μειώθηκε σε περίπου 200, γεγονός που απέδωσε στη συνεργασία με τη Λιβύη, παρά τα προβλήματα που εξακολουθούν να υπάρχουν.
Στην περίπτωση της Αιγύπτου, ανέφερε ότι οι αφίξεις μειώθηκαν από περίπου 5.800 σε 1.800, ενώ οι επιστροφές ανήλθαν στις 600. Το 2025, πάντως, οι επιστροφές από τη συγκεκριμένη χώρα ήταν μόλις 50.
Το σχέδιο Ρουάντα παρουσιάζεται από την ελληνική κυβέρνηση ως ένα νέο εργαλείο για την αντιμετώπιση των δυσκολιών στις επιστροφές παράτυπων μεταναστών. Η αποτελεσματικότητά του, όμως, θα κριθεί από την τελική συμφωνία, την τήρηση των εγγυήσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων και το κατά πόσο θα ενισχύσει στην πράξη τις οικειοθελείς επιστροφές. Σύμφωνα με τον Θάνο Πλεύρη, οι πρώτες επιστροφές με το σχέδιο Ρουάντα αναμένεται να ξεκινήσουν την ερχόμενη άνοιξη, σηματοδοτώντας μια νέα φάση στην ευρωπαϊκή πολιτική επιστροφών.
Σχετικά Άρθρα
Δείτε επίσης