Νιγηρία: Απαγωγές, φόβος και φτώχεια κρατούν εκατομμύρια παιδιά μακριά από τα σχολεία
Οι απαγωγές από ένοπλες συμμορίες, οι αναγκαστικοί εκτοπισμοί, οι παιδικοί γάμοι και η ακραία φτώχεια στερούν από εκατομμύρια παιδιά στη Νιγηρία το δικαίωμα στην εκπαίδευση. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Unesco για το 2024, σχεδόν 19 εκατομμύρια παιδιά στη χώρα βρίσκονται εκτός σχολείου — αριθμός που αντιστοιχεί περίπου στο ένα τέταρτο των παιδιών σχολικής ηλικίας.
Πίσω από τους αριθμούς βρίσκονται ανθρώπινες ιστορίες που αποτυπώνουν τις δραματικές συνέπειες της ανασφάλειας και της φτώχειας. Οι ζωές της 15χρονης Χαντίζα και της 12χρονης Ρουκάγια, τις οποίες παρουσίασε το BBC, δείχνουν πώς η βία, η απώλεια και οι κοινωνικές πιέσεις μπορούν να διακόψουν απότομα την εκπαίδευση ενός παιδιού.
Νιγηρία: Η εκπαίδευση διακόπτεται από τον φόβο και την ανάγκη
Η 15χρονη Χαντίζα τραγουδά το αγγλικό αλφάβητο την ώρα που χτυπάει κεχρί. Είναι ένας τρόπος να διατηρεί ζωντανές τις γνώσεις της, καθώς έχει εγκαταλείψει το σχολείο και περνά πλέον τον περισσότερο χρόνο της κάνοντας δουλειές του σπιτιού.
«Μερικές φορές γράφω στο έδαφος για να εξασκηθώ και να δω αν εξακολουθώ να γράφω σωστά», λέει. Η επιθυμία της να συνεχίσει να μαθαίνει παραμένει ζωντανή, όμως οι συνθήκες γύρω της δεν της επιτρέπουν να επιστρέψει εύκολα στην τάξη.
Πριν από περίπου δύο χρόνια, ένοπλοι εισέβαλαν στο χωριό της. Τρόμαξαν τα βοοειδή της οικογένειας και απήγαγαν ένα κορίτσι, προκαλώντας πανικό στους κατοίκους. Πολλές οικογένειες αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, φοβούμενες νέες επιθέσεις.
Η Χαντίζα και οι συγγενείς της κατέφυγαν σε καταυλισμό εκτοπισμένων στο Γκορόνιο, λίγα χιλιόμετρα μακριά από την περιοχή όπου ζούσαν. Για μικρό χρονικό διάστημα κατάφερε να παρακολουθήσει μαθήματα στον καταυλισμό. Ωστόσο, σε ηλικία μόλις 13 ετών γνώρισε έναν νεαρό άνδρα, σταμάτησε το σχολείο και παντρεύτηκε.
«Είναι παράδοση εδώ ότι μόλις ένα κορίτσι παντρευτεί, η εκπαίδευσή του τελειώνει», εξηγεί. Σήμερα ζει με τα πεθερικά της και συμμετέχει στις καθημερινές εργασίες του σπιτιού. Παρότι η νομοθεσία της Νιγηρίας απαγορεύει τον γάμο ανηλίκων κάτω των 18 ετών, η απαγόρευση δεν εφαρμόζεται πάντοτε, ιδιαίτερα σε απομακρυσμένες και φτωχές περιοχές.
Σχεδόν ένα στα τέσσερα παιδιά βρίσκεται εκτός σχολείου
Η Χαντίζα είναι μία από τα σχεδόν 19 εκατομμύρια παιδιά στη Νιγηρία που δεν έχουν πρόσβαση στην εκπαίδευση. Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα δύσκολη στον βορρά της χώρας, όπου η ένοπλη βία, η φτώχεια, οι μεγάλες αποστάσεις και η έλλειψη υποδομών δημιουργούν πολλαπλά εμπόδια.
Σε μια προσπάθεια να περιορίσει το εκπαιδευτικό κενό, η Παγκόσμια Υπηρεσία του BBC δημιούργησε το πρόγραμμα Dars Hausa. Το πρόγραμμα μεταδίδεται στη γλώσσα Χάουσα, η οποία ομιλείται ευρέως στη βόρεια Νιγηρία, αλλά και στον γειτονικό Νίγηρα, στο Καμερούν και σε άλλες περιοχές της Δυτικής Αφρικής.
Το Dars Hausa προσφέρει μαθήματα αγγλικών, μαθηματικών και φυσικών επιστημών μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, τοπικών τηλεοπτικών συνεργασιών και ραδιοφώνου. Το ραδιόφωνο παραμένει ιδιαίτερα σημαντικό μέσο ενημέρωσης και εκπαίδευσης στην περιοχή, καθώς σχεδόν τα μισά νοικοκυριά στη Νιγηρία διαθέτουν ραδιοφωνική συσκευή, σύμφωνα με τη Save the Children.
Η πρωτοβουλία Dars, που σημαίνει «μάθημα», ξεκίνησε το 2023 στα Πάστο και στα Νταρί, με στόχο παιδιά στο Αφγανιστάν που είχαν αποκλειστεί από τη σχολική εκπαίδευση. Τον Φεβρουάριο του 2025 προστέθηκε και η αραβική έκδοση.
Η απώλεια του πατέρα ανάγκασε τη Ρουκάγια να εγκαταλείψει το σχολείο
Οι αιτίες που κρατούν τα παιδιά μακριά από τις σχολικές αίθουσες δεν περιορίζονται στη βία. Η 12χρονη Ρουκάγια, η οποία ζει επίσης στον καταυλισμό εκτοπισμένων στο Γκορόνιο, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το σχολείο μετά τον θάνατο του πατέρα της.
«Με πονάει να βλέπω άλλα παιδιά να διαβάζουν και να πηγαίνουν σχολείο ενώ εγώ δεν μπορώ», λέει. Ως μεγαλύτερο παιδί της οικογένειας, έχει αναλάβει ευθύνες που κανονικά θα βάραιναν τους ενήλικες. Κάθε μέρα μαζεύει καυσόξυλα και τα πουλά, ενώ παράλληλα ζητιανεύει για να εξασφαλίσει τροφή για τα μικρότερα αδέλφια της.
«Αν ο πατέρας μου ήταν ζωντανός, δεν θα χρειαζόταν να βγαίνω έξω και να ζητιανεύω», αναφέρει. Παρά την κοροϊδία και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει, συνεχίζει, επειδή αυτός είναι ο μόνος τρόπος να επιβιώσει η οικογένειά της.
Η Ρουκάγια υποστηρίζει ότι ο πατέρας της σκοτώθηκε από ληστές πριν από περίπου έναν χρόνο, μπροστά στα μάτια της. Μετά τον θάνατό του, η οικογένεια εγκατέλειψε το σπίτι της και εγκαταστάθηκε στον καταυλισμό.
Περίπου 670.000 άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί από επιθέσεις
Η Ρουκάγια και η Χαντίζα συγκαταλέγονται στους περίπου 670.000 ανθρώπους στη βορειοδυτική και κεντρική Νιγηρία που έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τις εστίες τους εξαιτίας ένοπλων ληστειών και απαγωγών, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης.
Ορισμένες επιθέσεις αποδίδονται σε μαχητικές ισλαμιστικές οργανώσεις. Ωστόσο, οι περισσότερες στην περιοχή πραγματοποιούνται από εγκληματικές συμμορίες, γνωστές στη Νιγηρία ως «ληστές». Οι ομάδες αυτές εμπλέκονται σε κλοπές, δολοφονίες, λεηλασίες και απαγωγές, ενισχύοντας ένα κλίμα μόνιμου φόβου.
Για τα παιδιά, οι συνέπειες είναι ιδιαίτερα βαριές. Ο εκτοπισμός διακόπτει τη σχολική φοίτηση, απομακρύνει τις οικογένειες από τις εκπαιδευτικές δομές και συχνά οδηγεί τα παιδιά στην εργασία, στον γάμο ή στην επαιτεία.
Δωρεάν μαθήματα, αλλά λίγοι μαθητές στις τάξεις
Το σχολείο στο οποίο φοιτούσε κάποτε η Χαντίζα στο Γκορόνιο είναι το μοναδικό που εξυπηρετεί τα παιδιά του καταυλισμού. Σε κάθε τάξη φοιτούν συνήθως περίπου 50 μαθητές. Παρότι τα μαθήματα παρέχονται δωρεάν, μόνο ένα μικρό ποσοστό των παιδιών τα παρακολουθεί, ενώ η παρουσία τους είναι συχνά ασυνεπής.
Ο δάσκαλος Καμίλου Σουλεϊμάν Τζακάντα εξηγεί ότι πολλοί γονείς θεωρούν πως τα παιδιά πρέπει να εργάζονται για να εξασφαλίσουν τα βασικά αγαθά της οικογένειας. Έτσι, η εκπαίδευση περνά σε δεύτερη μοίρα, όχι επειδή δεν θεωρείται σημαντική, αλλά επειδή η καθημερινή επιβίωση γίνεται πιο επείγουσα.
Οι ιστορίες της Χαντίζα και της Ρουκάγια παρουσιάζονται στο ντοκιμαντέρ του BBC «Three Girls: Lessons in Limbo». Οι ζωές τους υπενθυμίζουν ότι η πρόσβαση στο σχολείο δεν εξαρτάται μόνο από την ύπαρξη μιας τάξης, αλλά και από την ασφάλεια, την οικονομική στήριξη, την προστασία των παιδιών και την αντιμετώπιση των κοινωνικών ανισοτήτων.
Στη Νιγηρία, η εκπαίδευση εκατομμυρίων παιδιών παραμένει εγκλωβισμένη ανάμεσα στις απαγωγές, τον φόβο, τον εκτοπισμό και τη φτώχεια. Για να επιστρέψουν τα παιδιά στα σχολεία, δεν αρκεί να ανοίξουν οι πόρτες των τάξεων· χρειάζεται να δημιουργηθούν οι συνθήκες ώστε να μπορούν πραγματικά να τις διασχίσουν.
Σχετικά Άρθρα
17/11/2026 - 13:53
Δείτε επίσης