Δευτέρα, 16 Νοεμβρίου 2026

Γιατί κρυώνουμε περισσότερο όταν μεγαλώνουμε;

Καθώς μεγαλώνουμε, είναι συχνό να αισθανόμαστε ότι κρυώνουμε πιο εύκολα ή ότι χρειαζόμαστε περισσότερα ρούχα για να παραμείνουμε ζεστοί. Γιατί κρυώνουμε περισσότερο όταν μεγαλώνουμε; Η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στη μειωμένη μυϊκή μάζα ή στις αλλαγές στην κυκλοφορία του αίματος. Στο εσωτερικό του οργανισμού υπάρχει ένας εξειδικευμένος τύπος λιπώδους ιστού, ο οποίος λειτουργεί σαν ένα φυσικό σύστημα θέρμανσης: καίει θερμίδες και παράγει θερμότητα όταν η θερμοκρασία του περιβάλλοντος μειώνεται.

Με την πάροδο του χρόνου, όμως, το σύστημα αυτό φαίνεται να γίνεται λιγότερο αποτελεσματικό. Η αλλαγή αυτή μπορεί να επηρεάζει όχι μόνο την ικανότητα του σώματος να αντιμετωπίζει το κρύο, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιεί την ενέργεια. Νέα έρευνα από επιστήμονες του City of Hope, ενός ιδιωτικού, μη κερδοσκοπικού κέντρου κλινικής έρευνας στην Καλιφόρνια, φωτίζει τον βιολογικό μηχανισμό που ενδέχεται να εξηγεί αυτή την ηλικιακή μεταβολή.

Η μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature, εξετάζει την αλληλεπίδραση ανάμεσα στο νευρικό σύστημα, το ανοσοποιητικό σύστημα και τον λιπώδη ιστό που παράγει θερμότητα. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η κατανόηση αυτής της διαδικασίας μπορεί να προσφέρει σημαντικές πληροφορίες για την παχυσαρκία, τον διαβήτη τύπου 2 και άλλες μεταβολικές διαταραχές.

Γιατί κρυώνουμε περισσότερο όταν μεγαλώνουμε;

Ένας από τους βασικούς λόγους φαίνεται να είναι η σταδιακή εξασθένηση της λειτουργίας του λεγόμενου θερμογόνου λιπώδους ιστού, γνωστού και ως καφέ λίπους. Σε αντίθεση με το λευκό λίπος, το οποίο αποθηκεύει ενέργεια, το καφέ λίπος χρησιμοποιεί ενέργεια για να παράγει θερμότητα.

Τα κύτταρα του περιέχουν μεγάλες ποσότητες μιας πρωτεΐνης που ονομάζεται UCP1. Η πρωτεΐνη αυτή διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη μετατροπή της ενέργειας σε θερμότητα, ιδιαίτερα όταν ο οργανισμός εκτίθεται σε χαμηλές θερμοκρασίες. Πρόκειται, ουσιαστικά, για έναν μηχανισμό που βοηθά το σώμα να διατηρεί σταθερή την εσωτερική του θερμοκρασία χωρίς να βασίζεται αποκλειστικά στο ρίγος ή στην αύξηση της μυϊκής δραστηριότητας.

Ωστόσο, ο θερμογόνος λιπώδης ιστός δεν αποτελείται από απολύτως όμοια κύτταρα. Ορισμένα διαθέτουν υψηλά επίπεδα UCP1 και είναι ιδιαίτερα δραστήρια, ενώ άλλα έχουν χαμηλότερα επίπεδα της πρωτεΐνης και παράγουν μικρότερη ποσότητα θερμότητας. Η συγκεκριμένη ανομοιογένεια εντοπίστηκε αρχικά σε πειράματα με ζώα και στη συνέχεια παρατηρήθηκε και σε δείγματα ανθρώπινου λιπώδους ιστού.

Ένα ευέλικτο σύστημα παραγωγής θερμότητας

Η διαφορετική δραστηριότητα των κυττάρων φαίνεται να προσφέρει στον οργανισμό ένα είδος «θερμικού αποθέματος». Όταν η θερμοκρασία πέφτει, τα νευρικά και ανοσολογικά σήματα ενεργοποιούν τα λιγότερο δραστήρια κύτταρα, ενθαρρύνοντάς τα να αυξήσουν την παραγωγή θερμότητας. Όταν το σώμα δεν χρειάζεται πλέον τόσο μεγάλη θερμική υποστήριξη, η λειτουργία τους μειώνεται.

Αυτός ο μηχανισμός επιτρέπει στον οργανισμό να προσαρμόζεται στις μεταβολές του περιβάλλοντος με τρόπο δυναμικό και οικονομικό. Δεν απαιτείται να λειτουργούν όλα τα κύτταρα στο μέγιστο επίπεδο συνεχώς. Ενεργοποιούνται περισσότερο μόνο όταν υπάρχει ανάγκη.

Στα ηλικιωμένα ποντίκια που μελέτησαν οι ερευνητές, όμως, η προσαρμοστική αυτή διαδικασία παρουσίαζε σημαντική καθυστέρηση. Ο θερμογόνος λιπώδης ιστός δεν είχε χάσει πλήρως την ικανότητά του να παράγει θερμότητα. Αντιδρούσε, όμως, πιο αργά στα σήματα που έδινε ο οργανισμός. Ως αποτέλεσμα, τα ζώα δυσκολεύονταν περισσότερο να διατηρήσουν σταθερή τη θερμοκρασία του σώματός τους όταν εκτίθεντο στο κρύο.

Το εύρημα αυτό μπορεί να εξηγεί, τουλάχιστον εν μέρει, γιατί οι μεγαλύτεροι σε ηλικία άνθρωποι αισθάνονται συχνότερα κρύο. Η αλλαγή δεν αφορά απαραίτητα μόνο την ποσότητα του θερμογόνου λίπους, αλλά και την ταχύτητα με την οποία αυτό ενεργοποιείται όταν χρειάζεται.

Μπορεί να αποκατασταθεί η λειτουργία του καφέ λίπους;

Στη συνέχεια, οι ερευνητές εξέτασαν αν ήταν δυνατό να παρέμβουν στη βιολογική οδό που ευθύνεται για την καθυστερημένη απόκριση. Χρησιμοποίησαν τη μιφεπριστόνη, ένα φάρμακο που αναστέλλει συγκεκριμένο στάδιο της συγκεκριμένης διαδικασίας.

Η παρέμβαση αποκατέστησε εν μέρει την παραγωγή θερμότητας στα ηλικιωμένα ποντίκια. Τα ζώα παρήγαγαν περισσότερη θερμότητα και κατανάλωναν περισσότερη ενέργεια, γεγονός που δείχνει ότι η δραστηριότητα του θερμογόνου λιπώδους ιστού μπορεί να επηρεάζεται από στοχευμένες βιολογικές παρεμβάσεις.

Παρότι τα αποτελέσματα είναι ενδιαφέροντα, δεν σημαίνουν ότι η μιφεπριστόνη αποτελεί θεραπεία για την αίσθηση του κρύου ή για τις μεταβολικές διαταραχές στους ανθρώπους. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε κυρίως σε ποντίκια και απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να διαπιστωθεί αν τα ίδια ευρήματα ισχύουν στον ανθρώπινο οργανισμό. Επιπλέον, κάθε φαρμακευτική παρέμβαση μπορεί να έχει ανεπιθύμητες ενέργειες και δεν πρέπει να εφαρμόζεται χωρίς ιατρική καθοδήγηση.

Η σχέση με τον μεταβολισμό και τη γήρανση

Η σημασία του θερμογόνου λιπώδους ιστού δεν περιορίζεται στη διατήρηση της θερμοκρασίας. Συμβάλλει επίσης στην καύση γλυκόζης και λίπους, επομένως επηρεάζει τον συνολικό μεταβολισμό. Καθώς η δραστηριότητά του μειώνεται με την ηλικία, ενδέχεται να περιορίζεται και η ικανότητα του οργανισμού να χρησιμοποιεί αποτελεσματικά αυτές τις πηγές ενέργειας.

Η ερευνήτρια Τσονγκ Γουάνγκ, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης και αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Ερευνητικό Ινστιτούτο Διαβήτη και Μεταβολισμού Arthur Riggs του City of Hope, επισημαίνει ότι η καλύτερη κατανόηση του συγκεκριμένου μηχανισμού μπορεί να οδηγήσει σε νέες προσεγγίσεις για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, του διαβήτη τύπου 2 και άλλων προβλημάτων που συνδέονται με τη γήρανση.

Επομένως, το ερώτημα «γιατί κρυώνουμε περισσότερο όταν μεγαλώνουμε» συνδέεται με μια ευρύτερη εικόνα. Η δυσκολία στη διατήρηση της θερμοκρασίας μπορεί να αντανακλά αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο συνεργάζονται το νευρικό και το ανοσοποιητικό σύστημα με τον μεταβολισμό και τον λιπώδη ιστό. Η νέα μελέτη δεν δίνει ακόμη οριστικές απαντήσεις για τον άνθρωπο, προσφέρει όμως ένα σημαντικό κομμάτι στο παζλ της γήρανσης και ανοίγει τον δρόμο για μελλοντικές έρευνες σχετικά με τη θερμορρύθμιση και τη μεταβολική υγεία.

Δείτε επίσης

Τελευταία Άρθρα

Τα πιο Δημοφιλή