Δευτέρα, 16 Νοεμβρίου 2026

Αρχαιολόγοι ανακάλυψαν το δάπεδο καθεδρικού ναού στο βόρειο Σουδάν

Αρχαιολόγοι που πραγματοποιούν ανασκαφές σε έναν εντυπωσιακό μεσαιωνικό καθεδρικό ναό στο βόρειο Σουδάν ανακάλυψαν το αρχικό του δάπεδο, προσφέροντας νέα στοιχεία για ένα από τα σημαντικότερα χριστιανικά μνημεία της Νουβίας. Η «Μεγάλη Εκκλησία του Ιησού», όπως είναι γνωστό το κτήριο, θεωρείται πιθανότατα η μεγαλύτερη εκκλησία της μεσαιωνικής Νουβίας και, σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις, μπορεί να ξεπερνούσε σε μέγεθος ακόμη και τον Λευκό Οίκο.

Το μνημείο βρίσκεται στην ανατολική όχθη του Νείλου, στην Παλιά Ντόνγκολα, μια αρχαία πόλη που σήμερα είναι εγκαταλελειμμένη, αλλά κάποτε αποτελούσε την πολιτική, θρησκευτική και πολιτιστική καρδιά του βασιλείου της Μακουρίας. Μεγάλο μέρος της πόλης, όπως και του καθεδρικού ναού, παραμένει θαμμένο κάτω από την άμμο.

Η ανακάλυψη του δαπέδου στη Μεγάλη Εκκλησία του Ιησού

Η ανασκαφή πραγματοποιείται από ομάδα του Πανεπιστημίου της Βαρσοβίας στην Πολωνία, σε συνεργασία με την Εθνική Εταιρεία Αρχαιοτήτων και Μουσείων του Σουδάν. Η «Μεγάλη Εκκλησία του Ιησού» εντοπίστηκε για πρώτη φορά το 2021, όμως η πρόσβαση στο εσωτερικό της ήταν ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς σημαντικά τμήματα του οικοδομήματος βρίσκονται ακόμη κάτω από παχιά στρώματα άμμου.

Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν μια σκάλα, η οποία τους οδήγησε στο αρχικό επίπεδο του δαπέδου. Πρόκειται για το μοναδικό μέχρι στιγμής σημείο από το οποίο κατέστη δυνατό να φτάσουν στο εσωτερικό επίπεδο του ναού. Η εύρεση της σκάλας θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς επιτρέπει στους ερευνητές να μελετήσουν καλύτερα την αρχιτεκτονική διάταξη και τις κατασκευαστικές φάσεις του μνημείου.

Ορισμένοι τοίχοι κοντά στη σκάλα διατηρούνται ακόμη σε ύψος περίπου 11 μέτρων. Το γεγονός αυτό μαρτυρά ότι μεγάλο μέρος του κτηρίου παραμένει άθικτο και πιθανότατα κρύβει πολλά ακόμη αρχαιολογικά ευρήματα.

«Πρόκειται για ένα κτήριο μεγαλύτερο από τον περίφημο Λευκό Οίκο και σχεδιάζουμε να συνεχίσουμε τις ανασκαφές», δήλωσε ο Άρτουρ Ομπλούσκι, επικεφαλής της αποστολής και διευθυντής του Πολωνικού Κέντρου Αρχαιολογίας της Μεσογείου.

Ένα αρχιτεκτονικό ορόσημο της μεσαιωνικής Νουβίας

Οι προκαταρκτικές μετρήσεις δείχνουν ότι ο καθεδρικός ναός είχε πλάτος περίπου 47 μέτρα και μήκος 57 μέτρα. Το ύψος του ενδέχεται να έφτανε τα 21 μέτρα, διαστάσεις εντυπωσιακές για την εποχή και την περιοχή.

Ο Ομπλούσκι χαρακτήρισε τη «Μεγάλη Εκκλησία του Ιησού» ως τη μεγαλύτερη και σημαντικότερη εκκλησία της μεσαιωνικής Μακουρίας, ενός από τα τρία χριστιανικά βασίλεια που αναπτύχθηκαν κατά μήκος του μέσου Νείλου μετά την άφιξη των χριστιανών ιεραποστόλων τον 6ο αιώνα μ.Χ.

Η Μακουρία ασπάστηκε τον Χριστιανισμό περίπου τον 6ο αιώνα και, κατά τους επόμενους αιώνες, η Παλιά Ντόνγκολα εξελίχθηκε σε σημαντικό αστικό και θρησκευτικό κέντρο. Η πόλη γνώρισε μεγάλη ακμή έως περίπου τον 14ο αιώνα, διαθέτοντας εκκλησίες, μοναστήρια και μνημειώδη κτήρια.

Ο επικεφαλής της αποστολής συνέκρινε τη «Μεγάλη Εκκλησία του Ιησού» με την Αγία Σοφία στην Κωνσταντινούπολη, η οποία ολοκληρώθηκε το 537 μ.Χ. επί αυτοκράτορα Ιουστινιανού. Σύμφωνα με τον ίδιο, τα δύο κτήρια φαίνεται να είχαν παρόμοια συμβολική και αρχιτεκτονική σημασία για τις κοινωνίες τους.

«Ορισμένα κτήρια στην ιστορία της αρχιτεκτονικής καθορίζουν τις τάσεις της εποχής τους. Η Αγία Σοφία αποτελεί αναμφίβολα ένα τέτοιο παράδειγμα. Η “Μεγάλη Εκκλησία του Ιησού” φαίνεται να είναι φυσική υποψήφια για αντίστοιχο ρόλο στη Νουβία και ίσως σε ολόκληρη τη βορειοανατολική Αφρική», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Τοιχογραφίες και ελληνικές επιγραφές

Εκτός από το δάπεδο του καθεδρικού ναού, οι ερευνητές ανακάλυψαν και μια μικρότερη εκκλησία στον επάνω όροφο του οικοδομήματος. Αν και μεγάλο μέρος της έχει καταστραφεί ή χαθεί, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν θραύσματα ζωγραφισμένου σοβά, στα οποία διακρίνονται ελληνικές επιγραφές και ίχνη χρωμάτων.

Τα ευρήματα δείχνουν ότι ο ναός ήταν πλούσια διακοσμημένος. «Γνωρίζουμε ότι οι τοιχογραφίες πρέπει να ήταν εντυπωσιακές. Διαθέτουμε πλέον έξι μεγάλα ράφια γεμάτα με θραύσματα ζωγραφισμένου σοβά», εξήγησε ο Ομπλούσκι. Ωστόσο, ελάχιστες τοιχογραφίες διατηρούνται ακόμη στους ίδιους τους τοίχους.

Η κατάσταση αυτή διαφέρει από εκείνη μιας άλλης εκκλησίας που συνδέεται με τον βασιλιά Δαβίδ και ανακαλύφθηκε το 2023. Η συγκεκριμένη εκκλησία, η οποία χρονολογείται στον 13ο αιώνα μ.Χ., είχε προστεθεί στη βόρεια πλευρά της Μεγάλης Εκκλησίας του Ιησού.

Η δρ. Αγκάτα Ντεπτούλα ανέφερε ότι ένα από τα σωζόμενα κείμενα ενδέχεται να αποτελεί τμήμα της Προσευχής της Αγίας Άννας, της μητέρας του προφήτη Σαμουήλ, όπως αυτή αναφέρεται στην Παλαιά Διαθήκη. Οι επιγραφές είναι γραμμένες στα ελληνικά με ιδιαίτερα προσεγμένη καλλιγραφική γραφή. Τα γράμματα έχουν ύψος μόλις μισό εκατοστό, γεγονός που δείχνει το υψηλό επίπεδο δεξιοτεχνίας των δημιουργών τους.

Η αρχαιολογική έρευνα υπό απειλή

Το Πολωνικό Κέντρο Αρχαιολογίας της Μεσογείου του Πανεπιστημίου της Βαρσοβίας πραγματοποιεί ανασκαφές στην Παλιά Ντόνγκολα από τη δεκαετία του 1960. Ωστόσο, η έρευνα έχει προχωρήσει αργά, κυρίως λόγω της πολιτικής αστάθειας και των ένοπλων συγκρούσεων που ταλαιπωρούν το Σουδάν από την ανεξαρτησία του τη δεκαετία του 1950.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις της UNESCO, περισσότερα από 100 πολιτιστικά μνημεία έχουν υποστεί ζημιές, έχουν λεηλατηθεί ή έχουν καταστραφεί από την έναρξη της τελευταίας φάσης του εμφυλίου πολέμου, τον Απρίλιο του 2023.

Μέχρι στιγμής, η Παλιά Ντόνγκολα έχει αποφύγει τις χειρότερες καταστροφές. Παρ’ όλα αυτά, η κατάσταση στην ευρύτερη περιοχή υπογραμμίζει πόσο ευάλωτη είναι η πολιτιστική κληρονομιά του Σουδάν. Η ανακάλυψη του δαπέδου της Μεγάλης Εκκλησίας του Ιησού δεν αποτελεί μόνο ένα σημαντικό αρχαιολογικό γεγονός, αλλά και μια υπενθύμιση της ανάγκης προστασίας των μνημείων που αποκαλύπτουν την πλούσια ιστορία της Νουβίας και της βορειοανατολικής Αφρικής.

Δείτε επίσης

Τελευταία Άρθρα

Τα πιο Δημοφιλή