Στέγαση: Πάνω από 40% του ετήσιου εισοδήματος το κόστος στην Ελλάδα – Η λύση της συγκατοίκησης
Η στέγαση στην Ελλάδα έχει εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές πιέσεις για τα νοικοκυριά. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat και της ΕΛΣΤΑΤ, το κόστος κατοικίας απορροφά πλέον πάνω από το 40% του ετήσιου διαθέσιμου εισοδήματος για σημαντικό μέρος του πληθυσμού. Η εξέλιξη αυτή κατατάσσει την Ελλάδα στην πρώτη θέση μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών ως προς την υπερβολική επιβάρυνση από τη στέγαση.
Η στέγαση απορροφά πάνω από το 40% του εισοδήματος
Το 2025, το 26,4% του πληθυσμού στην Ελλάδα ζούσε σε νοικοκυριά που διέθεταν πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για τις ανάγκες της κατοικίας. Το ποσοστό είναι περισσότερο από τριπλάσιο σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος διαμορφώνεται στο 7,7%.
Στο συνολικό κόστος στέγασης περιλαμβάνονται το ενοίκιο ή οι τόκοι στεγαστικών δανείων, οι λογαριασμοί ηλεκτρικού ρεύματος, νερού, φυσικού αερίου και θέρμανσης, καθώς και τα ασφάλιστρα, τα έξοδα συντήρησης, οι επισκευές και οι σχετικοί φόροι. Το διαθέσιμο εισόδημα είναι το ποσό που απομένει μετά την αφαίρεση φόρων και κοινωνικών εισφορών, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών παροχών και των συντάξεων.
Η επιβάρυνση δεν περιορίζεται μόνο στα ενοίκια. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, από τον Οκτώβριο του 2023 έως τον Οκτώβριο του 2026, τα ενοίκια κατοικιών αυξήθηκαν κατά 23,9%. Παράλληλα, η στέγαση ακριβαίνει με ρυθμό που επηρεάζει αισθητά και τον πληθωρισμό. Από τη συνολική αύξηση 5,7% που καταγράφηκε τον Οκτώβριο, οι 2,2 ποσοστιαίες μονάδες προήλθαν από τα έξοδα κατοικίας, δηλαδή σχεδόν το 40% της συνολικής ανατίμησης.
Σε ετήσια βάση, το κόστος στέγασης αυξήθηκε κατά 15,1%, έναντι 14,7% τον Σεπτέμβριο. Για ένα νοικοκυριό που πλήρωνε 600 ευρώ τον Οκτώβριο του 2023, η ίδια μίσθωση θα έφτανε περίπου στα 639 ευρώ έναν χρόνο αργότερα, στα 696 ευρώ τον Οκτώβριο του 2025 και στα 743 ευρώ τον φετινό Οκτώβριο. Η διαφορά των 143 ευρώ τον μήνα αντιστοιχεί σε περίπου 1.720 ευρώ επιπλέον ετησίως, εφόσον το ενοίκιο παραμείνει στο ίδιο επίπεδο.
Το ενοίκιο καταλαμβάνει ολοένα μεγαλύτερο μέρος των δαπανών
Τα νοικοκυριά που νοικιάζουν κατοικία αντιμετωπίζουν ακόμη μεγαλύτερη πίεση. Το 2025, το ενοίκιο αντιστοιχούσε στο 17,3% των μηνιαίων εξόδων τους. Αν προστεθούν οι υπόλοιπες δαπάνες που σχετίζονται με τη στέγαση, το συνολικό ποσοστό έφτανε στο 23,4%. Με άλλα λόγια, σχεδόν ένα στα τέσσερα ευρώ που δαπανούσαν κάθε μήνα κατευθυνόταν στην κατοικία.
Η Ελλάδα εμφανίζει το υψηλότερο ποσοστό υπερβολικής επιβάρυνσης από το κόστος στέγασης μεταξύ των χωρών που περιλαμβάνονται στα συγκριτικά στοιχεία της Eurostat. Ακολουθεί η Δανία με 14,7%, ενώ η Γερμανία και η Σουηδία καταγράφουν ποσοστά 11,2% και 10,8% αντίστοιχα. Πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο βρίσκονται επίσης η Εσθονία, η Τσεχία και το Λουξεμβούργο.
Εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, υψηλά ποσοστά καταγράφονται στην Ελβετία και τη Νορβηγία. Μεταξύ των υποψήφιων προς ένταξη χωρών, η Τουρκία, το Μαυροβούνιο και η Σερβία ξεπερνούν επίσης τον μέσο όρο της ΕΕ.
Η στεγαστική κρίση πλήττει περισσότερο τα ευάλωτα νοικοκυριά
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική για τα νοικοκυριά που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας. Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, το 29,1% των ατόμων αυτής της κατηγορίας ζει σε νοικοκυριά που δαπανούν υπερβολικά μεγάλο μέρος του εισοδήματός τους για τη στέγαση.
Στην Ελλάδα, το αντίστοιχο ποσοστό εκτοξεύεται στο 82,6%, το υψηλότερο μεταξύ των χωρών της σύγκρισης. Ακολουθούν η Δανία με 59,8% και η Ελβετία με 56,1%. Αντίθετα, η Ισπανία, η Γαλλία και η Ιταλία βρίσκονται κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Με βάση τον ευρωπαϊκό ορισμό, σε κίνδυνο φτώχειας θεωρούνται όσοι διαθέτουν ισοδύναμο εισόδημα χαμηλότερο από το 60% του εθνικού διάμεσου εισοδήματος. Το 2025, το διάμεσο ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα στην ΕΕ ανερχόταν σε 22.939 ευρώ ετησίως ή 1.912 ευρώ τον μήνα. Το 60% αυτού του ποσού αντιστοιχεί σε περίπου 1.147 ευρώ μηνιαίως.
Η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει την επιστροφή ενός ενοικίου τον χρόνο, έως 800 ευρώ για την κύρια κατοικία, με προσαύξηση 50 ευρώ για κάθε εξαρτώμενο παιδί. Ωστόσο, το μέτρο περιορίζει μόνο ένα μέρος της επιβάρυνσης και δεν αντιμετωπίζει την αύξηση των μισθωμάτων στην πηγή της.
Η συγκατοίκηση ως λύση στη στεγαστική κρίση
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η συγκατοίκηση εμφανίζεται ως μία πιθανή λύση, ιδιαίτερα για νέους, εργαζόμενους και φοιτητές. Σύμφωνα με έρευνα της MyRoomie σε 2.601 άτομα, τέσσερις στους δέκα δηλώνουν ότι δεν μπορούν να νοικιάσουν μόνοι τους κατοικία.
Το 73% αναφέρει τα υψηλά ενοίκια ως τη μεγαλύτερη δυσκολία στην αναζήτηση σπιτιού, ενώ στις ηλικίες 18 έως 26 ετών το ποσοστό φτάνει το 83%. Παρότι η συγκατοίκηση κερδίζει έδαφος, η ασφάλεια και η εμπιστοσύνη παραμένουν βασικά εμπόδια. Το 80% γνωρίζει την έννοια της συγκατοίκησης και το 60% θα εξέταζε το ενδεχόμενο να μείνει με κάποιον που δεν γνωρίζει.
Από όσους είναι θετικοί στη συγκατοίκηση με άγνωστο άτομο, το 79% αναφέρει ως βασικό κίνητρο τη μείωση του κόστους ζωής. Αντίθετα, το 88% όσων την απορρίπτουν επικαλείται ζητήματα ασφάλειας και εμπιστοσύνης. Παράλληλα, το 70% θεωρεί ότι η ασφάλεια είναι το σημαντικότερο χαρακτηριστικό μιας πλατφόρμας εύρεσης συγκατοίκου.
Η προσωπική εμπειρία φαίνεται, πάντως, να αλλάζει σημαντικά τις αντιλήψεις. Το 55% όσων δεν έχουν συγκατοικήσει ποτέ δηλώνει ότι δεν θα ένιωθε καθόλου άνετα αν μετακόμιζε την επόμενη ημέρα με έναν άγνωστο. Μεταξύ εκείνων που έχουν ήδη ζήσει αυτή την εμπειρία, το ποσοστό πέφτει στο 15%, ενώ το ποσοστό όσων αισθάνονται αρκετά ή πολύ άνετα ανεβαίνει στο 53%.
Επιπλέον, το 77% όσων έχουν συγκατοικήσει αναφέρει ότι η εμπειρία βελτίωσε την κοινωνική του ζωή. Όσοι έμειναν με σύντροφο ή φίλους ξεχωρίζουν κυρίως τη συντροφιά. Όσοι συγκατοίκησαν με άγνωστο άτομο αναφέρουν πρώτα την οικονομική στήριξη και στη συνέχεια τις νέες γνωριμίες.
Η συγκατοίκηση, επομένως, δεν αποτελεί μόνο οικονομική επιλογή. Μπορεί να προσφέρει κοινωνική επαφή και αλληλοϋποστήριξη, αρκεί να συνοδεύεται από σαφείς κανόνες, έλεγχο ταυτότητας, διαφάνεια και ασφαλείς διαδικασίες.
Η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα απαιτεί μακροπρόθεσμες λύσεις, καθώς η στέγαση απορροφά πλέον δυσανάλογο μέρος του εισοδήματος. Μέχρι να περιοριστούν οι αυξήσεις στα ενοίκια και να αυξηθεί η προσφορά προσιτών κατοικιών, η συγκατοίκηση μπορεί να λειτουργήσει ως πρακτική διέξοδος για αρκετά νοικοκυριά. Η επιτυχία της, ωστόσο, θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο θα συνδυαστεί η οικονομική ανακούφιση με την ασφάλεια και την εμπιστοσύνη.
Σχετικά Άρθρα
Δείτε επίσης