Έλεγχοι της ΑΑΔΕ: Στο μικροσκόπιο και οι ενέργειες των ελεγκτών της ΔΕΟΣ

Μεγαλύτερη έμφαση στον εσωτερικό έλεγχο της ίδιας της ΑΑΔΕ αναμένεται να δοθεί το επόμενο διάστημα, καθώς οι έλεγχοι της ΑΑΔΕ δεν θα περιορίζονται πλέον μόνο στις επιχειρήσεις και στους φορολογούμενους που ελέγχονται. Στο επίκεντρο μπαίνουν και οι ενέργειες των ελεγκτών, ο τρόπος με τον οποίο χειρίζονται κάθε υπόθεση, τα στοιχεία στα οποία αποκτούν πρόσβαση και οι διασταυρώσεις που πραγματοποιούν πριν από την έκδοση ενός πορίσματος.

Οι υποθέσεις της Pizza Fan και του «Χωριάτικου» ανέδειξαν την ανάγκη για ακόμη μεγαλύτερη διαφάνεια και αυστηρότερη καταγραφή της ελεγκτικής διαδικασίας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η φορολογική διοίκηση ζήτησε από την αστυνομία και τις ανακριτικές αρχές στοιχεία για ενδεχόμενη εμπλοκή υπαλλήλων. Ειδικά στην υπόθεση της Pizza Fan, διερευνώνται και αναφορές σύμφωνα με τις οποίες οι ελεγχόμενοι ενδέχεται να είχαν ενημερωθεί εκ των προτέρων για επικείμενο φορολογικό έλεγχο.

Για να εξεταστεί μια τέτοια καταγγελία, είναι απαραίτητο κάθε έλεγχος να αφήνει ένα πλήρες και αξιόπιστο ψηφιακό αποτύπωμα. Το ιστορικό θα πρέπει να δείχνει ποιος χειρίστηκε την υπόθεση, πότε συνδέθηκε με τον φάκελο, σε ποια δεδομένα είχε πρόσβαση και ποιες ενέργειες πραγματοποίησε. Παράλληλα, θα πρέπει να αποτυπώνεται αν το ελεγκτικό κλιμάκιο έκανε όλες τις προβλεπόμενες διασταυρώσεις πριν καταλήξει στα συμπεράσματά του.

Έλεγχοι της ΑΑΔΕ και ψηφιακή παρακολούθηση των ελεγκτών

Η σχεδιαζόμενη δημιουργία ενός ψηφιακού «στρατηγείου» αναμένεται να ενισχύσει σημαντικά τις δυνατότητες εποπτείας της ΑΑΔΕ. Η νέα υποδομή θα επιτρέπει όχι μόνο την καλύτερη οργάνωση των ελέγχων, αλλά και την παρακολούθηση της πορείας κάθε υπόθεσης σε πραγματικό χρόνο.

Με πρόσκληση που δημοσιεύθηκε στις 9 Νοεμβρίου, η ΑΑΔΕ έθεσε σε διαβούλευση τις προδιαγραφές για την αναβάθμιση του επιχειρησιακού θαλάμου της Διεύθυνσης Ερευνών Οικονομικού Εγκλήματος, γνωστής ως ΔΕΟΣ. Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα ενιαίο ψηφιακό περιβάλλον στο οποίο θα συγκεντρώνονται όλα τα στοιχεία ενός ελέγχου, από τη στιγμή της ανάθεσης μέχρι την ολοκλήρωση και την έκδοση του τελικού πορίσματος.

Στον ψηφιακό φάκελο θα καταγράφεται το σκεπτικό με βάση το οποίο ανατέθηκε η υπόθεση, οι ενέργειες του ελεγκτικού κλιμακίου, τα δεδομένα που εξετάστηκαν και τα ευρήματα των διασταυρώσεων. Κάθε νέα προσθήκη θα συνοδεύεται από πληροφορίες σχετικά με τον χρήστη που την πραγματοποίησε, την ημερομηνία και την ώρα της ενέργειας, καθώς και την προέλευση του στοιχείου.

Με αυτόν τον τρόπο, οι έλεγχοι της ΑΑΔΕ θα αποκτούν ένα πλήρες ιστορικό, το οποίο θα μπορεί να αξιοποιηθεί τόσο για την αξιολόγηση της φορολογικής συμμόρφωσης όσο και για τον εντοπισμό πιθανών παραλείψεων ή μη σύννομων παρεμβάσεων.

Τι θα βλέπει ο επόπτης της ΔΕΟΣ

Ο επόπτης θα έχει συνολική εικόνα για τις υποθέσεις που χειρίζεται κάθε ελεγκτής ή ομάδα ελεγκτών. Θα μπορεί να γνωρίζει σε ποιο στάδιο βρίσκεται κάθε έλεγχος, ποιες ενέργειες έχουν ολοκληρωθεί, ποια ζητήματα παραμένουν σε εκκρεμότητα και αν τηρούνται τα προβλεπόμενα χρονοδιαγράμματα.

Παράλληλα, θα έχει τη δυνατότητα να καταχωρίζει παρατηρήσεις, να εξετάζει τα τεκμήρια που έχουν συγκεντρωθεί και να αξιολογεί την πληρότητα του φακέλου. Πριν από την οριστική ενημέρωση των πληροφοριακών συστημάτων της ΑΑΔΕ, ο επόπτης θα μπορεί να επικυρώνει το περιεχόμενο και να επιβεβαιώνει ότι ακολουθήθηκαν τα απαιτούμενα βήματα.

Αρχείο θα τηρείται και για τις αναζητήσεις των αναλυτών. Η πρόσβαση στις πηγές και στα δεδομένα θα διαφοροποιείται ανάλογα με τις αρμοδιότητες κάθε χρήστη, ώστε να εφαρμόζεται η αρχή της ελεγχόμενης πρόσβασης. Έτσι, θα είναι δυνατό να διαπιστώνεται όχι μόνο ποιος έκανε μια καταχώριση, αλλά και ποιος αναζήτησε ή χρησιμοποίησε συγκεκριμένες πληροφορίες.

Το ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα προβλέπει ότι η εφαρμογή διαχείρισης των ελέγχων θα παραδοθεί για πιλοτική λειτουργία στον 17ο μήνα από την υπογραφή της σχετικής σύμβασης.

Η Επιτροπή Ελέγχου και η Διεύθυνση Εσωτερικών Υποθέσεων

Η ενίσχυση της εσωτερικής εποπτείας δεν ξεκινά από μηδενική βάση. Ήδη από τον Μάιο του 2024 λειτουργεί τριμελής Επιτροπή Ελέγχου, η οποία συστάθηκε με απόφαση του διοικητή της ΑΑΔΕ, Γιώργου Πιτσιλή.

Τα μέλη της Επιτροπής προέρχονται από άλλους δημόσιους φορείς και έχουν ως βασική αποστολή να παρακολουθούν το έργο της Διεύθυνσης Εσωτερικού Ελέγχου. Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκεται να διασφαλίζεται η ανεξαρτησία της υπηρεσίας, αλλά και να αξιοποιούνται από τη διοίκηση οι συστάσεις που προκύπτουν από τους ελέγχους της.

Τις καταγγελίες για πιθανές αξιόποινες πράξεις ή πειθαρχικά παραπτώματα υπαλλήλων εξετάζει η Διεύθυνση Εσωτερικών Υποθέσεων. Σύμφωνα με τον απολογισμό της ΑΑΔΕ, η υπηρεσία πραγματοποίησε 95 σχετικούς ελέγχους το 2025. Σε 25 από αυτές τις υποθέσεις εντοπίστηκαν ευρήματα που αφορούσαν συνολικά 58 υπαλλήλους, ενώ οι φάκελοι διαβιβάστηκαν στις αρμόδιες υπηρεσίες για την περαιτέρω αξιολόγηση και διερεύνησή τους.

Η ψηφιοποίηση της διαδικασίας αναμένεται να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς τους υφιστάμενους μηχανισμούς ελέγχου. Οι έλεγχοι της ΑΑΔΕ θα μπορούν να παρακολουθούνται με μεγαλύτερη ακρίβεια, ενώ κάθε ενέργεια θα συνδέεται με συγκεκριμένο χρήστη και χρονικό σημείο. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τη λογοδοσία, περιορίζει τα περιθώρια αυθαίρετων παρεμβάσεων και δημιουργεί ένα πιο αξιόπιστο πλαίσιο για τη λειτουργία της φορολογικής διοίκησης.