George Kalaris: Η απίστευτη ιστορία του Ελληνοαμερικανού πράκτορα της CIA

Ο Τζορτζ (George T.) Κάλαρης ήταν ένας από τους σημαντικότερους Ελληνοαμερικανούς αξιωματούχους της CIA κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Γεννημένος στην Αμερική από Έλληνες γονείς, έζησε στην Ελλάδα κατά τη γερμανική Κατοχή, ταξίδεψε σε μερικά από τα πιο επικίνδυνα σημεία του πλανήτη και έφτασε να ηγηθεί του τμήματος αντικατασκοπείας της ισχυρότερης υπηρεσίας πληροφοριών στον κόσμο.

Η ζωή του μοιάζει με κατασκοπευτικό μυθιστόρημα: μυστικές αποστολές, σοβιετικοί πράκτορες, χιλιάδες απόρρητοι φάκελοι και ένας εσωτερικός πόλεμος μέσα στην ίδια τη CIA.

Από τη Μοντάνα στην κατεχόμενη Αθήνα

Ο Τζορτζ Κάλαρης γεννήθηκε το 1922 στο Μπίλινγκς της Μοντάνα των ΗΠΑ. Οι γονείς του ήταν Έλληνες μετανάστες.

Όταν ήταν περίπου 11-12 ετών, η μητέρα του αποφάσισε να επιστρέψει μαζί του στην Ελλάδα. Έτσι, ο νεαρός Κάλαρης βρέθηκε στην Αθήνα, όπου έζησε τα δύσκολα χρόνια της γερμανικής Κατοχής.

Η εμπειρία αυτή αποτέλεσε ένα καθοριστικό κεφάλαιο της ζωής του. Έζησε σε μια χώρα που βρισκόταν υπό κατοχή, χρησιμοποιώντας πλαστά έγγραφα για να αποφύγει τη σύλληψη από τους Ναζί.

Μετά τον πόλεμο επέστρεψε στις ΗΠΑ, υπηρέτησε στον αμερικανικό στρατό και ολοκλήρωσε τις σπουδές του στη Νομική στο Πανεπιστήμιο της Μοντάνα.

Η δικηγορία, ωστόσο, δεν ήταν αυτό που πραγματικά ήθελε.

Η είσοδος στη CIA – Το ξεκίνημα μιας μυστικής καριέρας

Το 1952, ο Κάλαρης εντάχθηκε στη CIA, σε μια περίοδο κατά την οποία ο Ψυχρός Πόλεμος ανάμεσα στις ΗΠΑ και τη Σοβιετική Ένωση βρισκόταν σε πλήρη εξέλιξη.

Η πρώτη σημαντική αποστολή του ήταν στην Αθήνα. Γνώριζε την ελληνική πραγματικότητα, τη γλώσσα και την κοινωνία, στοιχεία που αποτελούσαν σημαντικά πλεονεκτήματα για την υπηρεσία.

Στη συνέχεια υπηρέτησε σε:

• Ινδονησία.

• Λάος.

• Φιλιππίνες.

• Βιετνάμ και ευρύτερη Ινδοκίνα.

• Βραζιλία.

Δεν ήταν ένας απλός υπάλληλος πληροφοριών. Ήταν επιχειρησιακός αξιωματικός που συμμετείχε σε μυστικές αποστολές και επιχειρήσεις μεγάλης στρατηγικής σημασίας.

Μία από τις σημαντικότερες επιτυχίες του ήταν η απόκτηση μιας πολεμικής κεφαλής και των τεχνικών εγχειριδίων ενός σοβιετικού αντιαεροπορικού πυραύλου SA-2. Η πληροφορία αυτή είχε τεράστια στρατιωτική αξία για τις ΗΠΑ, καθώς βοηθούσε στην αντιμετώπιση της σοβιετικής αντιαεροπορικής τεχνολογίας.

Ο άνθρωπος που ανέλαβε να καθαρίσει τη CIA

Το 1974 ήρθε η μεγαλύτερη πρόκληση της καριέρας του.

Στο εσωτερικό της CIA επικρατούσε μεγάλη αναστάτωση εξαιτίας του Τζέιμς Άνγκλετον, επικεφαλής της αντικατασκοπείας.

Ο Άνγκλετον είχε αναπτύξει εμμονή με την ιδέα ότι η KGB, η σοβιετική υπηρεσία πληροφοριών, είχε καταφέρει να διεισδύσει ακόμη και στα ανώτατα κλιμάκια της CIA.

Αυτό είχε οδηγήσει σε ένα τεράστιο κυνήγι υποτιθέμενων διπλών πρακτόρων. Πολλοί αξιωματούχοι βρέθηκαν υπό υποψία, ενώ η εσωτερική λειτουργία της υπηρεσίας είχε αποδιοργανωθεί.

Ο νέος διευθυντής της CIA, Γουίλιαμ Κόλμπι, αποφάσισε να απομακρύνει τον Άνγκλετον.

Για να αποκαταστήσει την τάξη, επέλεξε τον Τζορτζ Κάλαρη.

Ο Ελληνοαμερικανός ανέλαβε την αντικατασκοπεία και βρέθηκε αντιμέτωπος με μία από τις μεγαλύτερες εσωτερικές κρίσεις στην ιστορία της υπηρεσίας.

Οι 40.000 απόρρητοι φάκελοι

Αυτό που ανακάλυψε ο Κάλαρης μέσα στα αρχεία του προκατόχου του ήταν εντυπωσιακό.

Στους χώρους της αντικατασκοπείας υπήρχαν χιλιάδες απόρρητοι φάκελοι, φωτογραφίες, επιστολές, ηχογραφήσεις και έγγραφα που δεν είχαν καταγραφεί με τον συνηθισμένο τρόπο.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Πρώτου Θέματος, εντοπίστηκαν περίπου 40.000 φάκελοι και 40 χρηματοκιβώτια.

Ο Κάλαρης έπρεπε να ξεχωρίσει ποια στοιχεία είχαν πραγματική αξία για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ και ποια αποτελούσαν προϊόν της αμφιλεγόμενης δράσης του Άνγκλετον.

Η διαδικασία ήταν εξαιρετικά χρονοβόρα. Χρειάστηκαν χρόνια εργασίας για να εξεταστεί το υλικό και να ολοκληρωθεί η εκκαθάριση.

Το σημαντικότερο ήταν ότι ο Κάλαρης προσπάθησε να αποκαταστήσει τη φήμη στελεχών που είχαν κατηγορηθεί άδικα για κατασκοπεία.

Ο Έλληνας πίσω από τον κατάσκοπο του ενός δισεκατομμυρίου

Ένα ακόμη εντυπωσιακό κεφάλαιο της ιστορίας του συνδέεται με τον Σοβιετικό μηχανικό Αντόλφ Τολκάτσεφ.

Ο Τολκάτσεφ εργαζόταν σε σοβιετικά αμυντικά προγράμματα και παρέδιδε στις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες εξαιρετικά σημαντικές πληροφορίες για τη στρατιωτική τεχνολογία της Σοβιετικής Ένωσης.

Έδωσε στις ΗΠΑ χιλιάδες απόρρητα έγγραφα σχετικά με ραντάρ, αντιαεροπορικά συστήματα και στρατιωτικά αεροσκάφη.

Ονομάστηκε αργότερα «ο κατάσκοπος του ενός δισεκατομμυρίου δολαρίων», εξαιτίας της τεράστιας οικονομικής και στρατηγικής αξίας των πληροφοριών που προσέφερε.

Ο Κάλαρης, ως επικεφαλής του αρμόδιου τομέα, είχε κεντρικό ρόλο στη διαχείριση της υπόθεσης, ενώ το 1979 αξιολόγησε προσωπικά το υλικό που είχε παραδώσει ο Τολκάτσεφ.

Η υπόθεση θεωρείται μία από τις σημαντικότερες επιτυχίες της αμερικανικής κατασκοπείας κατά τον Ψυχρό Πόλεμο.

Το τέλος μιας μυστικής διαδρομής

Το 1980, μετά από 28 χρόνια υπηρεσίας, ο Τζορτζ Κάλαρης αποχώρησε από τη CIA.

Είχε φτάσει σε κορυφαίες θέσεις της υπηρεσίας και είχε τιμηθεί για την προσφορά του.

Στην προσωπική του ζωή ήταν παντρεμένος με την Ισμήνη Μικρούτσικος και είχε τρία παιδιά.

Παρά τη σημαντική του θέση, δεν επιδίωξε ποτέ τη δημοσιότητα. Αρνήθηκε να αποκαλύψει λεπτομέρειες για τις επιχειρήσεις στις οποίες συμμετείχε και για τα μυστικά που γνώριζε.

Πέθανε στις 12 Σεπτεμβρίου 1995, σε ηλικία 73 ετών, από καρδιακή ανεπάρκεια. Η είδηση του θανάτου του δημοσιεύτηκε και στην Washington Post.

Ένας Έλληνας που έγραψε τη δική του ιστορία στις μυστικές υπηρεσίες

Η ιστορία του Τζορτζ Κάλαρη είναι ξεχωριστή όχι μόνο επειδή έφτασε στην κορυφή της CIA, αλλά και επειδή έζησε δύο εντελώς διαφορετικούς κόσμους.

Από τη μία, ένα παιδί Ελλήνων μεταναστών που μεγάλωσε στην Αθήνα της Κατοχής. Από την άλλη, ένας από τους ανθρώπους που διαχειρίστηκαν μερικά από τα πιο ευαίσθητα μυστικά των ΗΠΑ κατά τον Ψυχρό Πόλεμο.

Δεν έγινε διάσημος, δεν έγραψε απομνημονεύματα και δεν αποκάλυψε τα μυστικά του.

Ίσως αυτή να είναι και η μεγαλύτερη ιδιαιτερότητα της ζωής του: ένας Έλληνας που έφτασε στην κορυφή της αμερικανικής αντικατασκοπείας και επέλεξε να πάρει μαζί του τα περισσότερα μυστικά του.