Αγορές σε δόσεις χωρίς τράπεζα: Τι αλλάζει από τις 20 Νοεμβρίου για επιχειρήσεις και καταναλωτές

Νέο τοπίο στις αγορές με πίστωση και στη χορήγηση στεγαστικών και καταναλωτικών δανείων διαμορφώνει η Τράπεζα της Ελλάδος, βάζοντας αυστηρότερους κανόνες για τις επιχειρήσεις που θέλουν να προσφέρουν χρηματοδότηση στους πελάτες τους, αλλά και για τους επαγγελματίες που μεσολαβούν στην εξεύρεση δανείων. Οι αλλαγές αγγίζουν άμεσα την καθημερινότητα των νοικοκυριών, από την αγορά προϊόντων και υπηρεσιών με δόσεις μέχρι την αναζήτηση χρηματοδότησης για την απόκτηση κατοικίας ή την κάλυψη προσωπικών αναγκών.

Με δύο αποφάσεις που δημοσιεύθηκαν στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, η Τράπεζα της Ελλάδος καθορίζει ποιοι θα μπορούν να δραστηριοποιούνται στην αγορά πιστώσεων, ποιες οικονομικές και επαγγελματικές προϋποθέσεις θα πρέπει να πληρούν και σε ποιους ελέγχους θα υπόκεινται. Το νέο πλαίσιο τίθεται σε ισχύ στις 20 Νοεμβρίου 2026, με βασική επιδίωξη να μπει μεγαλύτερη τάξη στην αγορά, να ενισχυθεί η διαφάνεια στις συναλλαγές και να προστατεύονται καλύτερα οι καταναλωτές που επιλέγουν να αγοράσουν με πίστωση ή να λάβουν δάνειο.

Τι αλλάζει για τις αγορές με πίστωση

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τις εμπορικές επιχειρήσεις που επιθυμούν να χρηματοδοτούν οι ίδιες τις αγορές των πελατών τους. Πρόκειται για περιπτώσεις όπου μια επιχείρηση δεν περιορίζεται στην πώληση ενός προϊόντος ή μιας υπηρεσίας, αλλά δίνει στον καταναλωτή τη δυνατότητα να πληρώσει το τίμημα με πίστωση. Για τη δραστηριότητα αυτή προβλέπεται ειδική άδεια από την Τράπεζα της Ελλάδος, εφόσον η επιχείρηση εμπίπτει στις σχετικές διατάξεις. Η πίστωση θα πρέπει να αφορά αποκλειστικά προϊόντα ή υπηρεσίες που διαθέτει η ίδια η επιχείρηση και να αποτελεί συμπληρωματική δραστηριότητα. Για να πάρει την άδεια, θα πρέπει να διαθέτει συγκεκριμένο ελάχιστο κεφάλαιο, το οποίο ορίζεται στο μισό του ποσού που απαιτείται για μια κανονική εταιρεία παροχής πιστώσεων. Παράλληλα, θα πρέπει να παρουσιάζει αναλυτικό σχέδιο για τα επόμενα τρία χρόνια, εξηγώντας πόσες πιστώσεις σκοπεύει να χορηγήσει, πώς θα εισπράττει τα χρήματα και πώς θα αντιμετωπίζει τις περιπτώσεις πελατών που δεν μπορούν να πληρώσουν.

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στον έλεγχο των καταναλωτών πριν από τη χορήγηση της πίστωσης. Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να διαθέτουν διαδικασίες για να εξετάζουν την οικονομική δυνατότητα των πελατών τους και να εκτιμούν κατά πόσο μπορούν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις που αναλαμβάνουν. Με απλά λόγια, η χορήγηση πίστωσης δεν θα πρέπει να βασίζεται μόνο στην επιθυμία μιας επιχείρησης να αυξήσει τις πωλήσεις της, αλλά και στην πραγματική δυνατότητα του πελάτη να αποπληρώσει το ποσό. Επιπλέον, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να διαθέτουν διαδικασίες για την αντιμετώπιση παραπόνων και καταγγελιών, ενώ θα ελέγχονται τόσο τα οικονομικά τους στοιχεία όσο και τα πρόσωπα που τις διοικούν. Μάλιστα, τουλάχιστον ένα εκτελεστικό μέλος της διοίκησης θα πρέπει να έχει οικονομικές σπουδές και πενταετή εμπειρία στον τομέα των πιστώσεων.

Νέοι κανόνες για όσους βρίσκουν δάνεια

Αλλαγές έρχονται και για τους μεσίτες στεγαστικών και καταναλωτικών δανείων, δηλαδή τους επαγγελματίες που μεσολαβούν ανάμεσα στους πολίτες και τους φορείς που χορηγούν χρηματοδότηση. Η Τράπεζα της Ελλάδος καθορίζει συγκεκριμένες προϋποθέσεις για την άδεια λειτουργίας τους, δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στις γνώσεις, στην εμπειρία και στην επαγγελματική τους αξιοπιστία. Για παράδειγμα, οι μεσίτες στεγαστικής πίστης θα πρέπει να διαθέτουν οικονομικό πτυχίο και τουλάχιστον δύο χρόνια σχετικής εμπειρίας ή επαγγελματική πιστοποίηση και πέντε χρόνια προϋπηρεσίας. Για τους μεσίτες καταναλωτικής πίστης προβλέπονται αντίστοιχες απαιτήσεις γνώσεων, με δυνατότητα παρακολούθησης ειδικού εκπαιδευτικού προγράμματος. Παράλληλα, απαιτείται ασφάλιση επαγγελματικής αστικής ευθύνης ή ανάλογη εγγύηση, ώστε να υπάρχει κάλυψη σε περιπτώσεις επαγγελματικής αμέλειας. Μια σημαντική διευκόλυνση αφορά όσους έχουν ήδη άδεια για στεγαστικά δάνεια, καθώς θα μπορούν να δραστηριοποιηθούν και στα καταναλωτικά χωρίς νέα άδεια, εφόσον ενημερώσουν την Τράπεζα της Ελλάδος και δεν υπάρξει αντίρρηση μέσα σε δύο μήνες.

Μία ακόμη σημαντική πρόβλεψη είναι η λειτουργία δημόσιου ηλεκτρονικού μητρώου, στο οποίο οι πολίτες θα μπορούν να ελέγχουν ποιοι μεσίτες πιστώσεων διαθέτουν άδεια λειτουργίας. Στο μητρώο θα εμφανίζονται στοιχεία για τους επαγγελματίες και τις επιχειρήσεις, οι διευθύνσεις τους, τα στοιχεία επικοινωνίας και τα πρόσωπα που είναι υπεύθυνα για τη δραστηριότητά τους. Έτσι, ένας πολίτης που αναζητά στεγαστικό ή καταναλωτικό δάνειο θα μπορεί να διαπιστώνει αν ο επαγγελματίας στον οποίο απευθύνεται είναι αδειοδοτημένος. Οι μεσίτες θα υποχρεούνται επίσης να υποβάλλουν στοιχεία στην Τράπεζα της Ελλάδος κάθε χρόνο, ενώ προβλέπονται έλεγχοι και δυνατότητα ανάκλησης της άδειάς τους.

Παραδείγματα για το τι αλλάζει στην πράξη

Αγορά ηλεκτρικών συσκευών με δόσεις

Ένας καταναλωτής θέλει να αγοράσει ένα ψυγείο αξίας 1.200 ευρώ, αλλά δεν διαθέτει ολόκληρο το ποσό. Το κατάστημα επιθυμεί να του προσφέρει τη δυνατότητα να πληρώσει σε 12 μηνιαίες δόσεις των 100 ευρώ, παρέχοντας το ίδιο την πίστωση, χωρίς τη μεσολάβηση τράπεζας. Εφόσον η δραστηριότητα εμπίπτει στο νέο καθεστώς αδειοδότησης, η επιχείρηση θα πρέπει να έχει λάβει άδεια από την Τράπεζα της Ελλάδος και να διαθέτει τις απαραίτητες διαδικασίες ελέγχου. Θα πρέπει επίσης να εξετάζει την οικονομική δυνατότητα του πελάτη να αποπληρώσει την οφειλή.

Αγορά αυτοκινήτου με χρηματοδότηση από την αντιπροσωπεία

Ένας πολίτης θέλει να αγοράσει αυτοκίνητο αξίας 20.000 ευρώ. Διαθέτει 5.000 ευρώ για προκαταβολή και επιθυμεί να εξοφλήσει τα υπόλοιπα 15.000 ευρώ σε μηνιαίες δόσεις. Εάν η αντιπροσωπεία επιλέξει να του χορηγήσει η ίδια πίστωση για την αγορά του οχήματος, αντί να τον παραπέμψει σε τράπεζα ή άλλη εταιρεία χρηματοδότησης, ενδέχεται να υπάγεται στο νέο πλαίσιο. Σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει να πληροί τις απαιτήσεις αδειοδότησης και να εφαρμόζει διαδικασίες αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας του αγοραστή. Η επιχείρηση θα πρέπει ακόμη να παρακολουθεί τις οφειλές και να διαθέτει μηχανισμούς διαχείρισης των καθυστερήσεων.

Οικογένεια αναζητά στεγαστικό δάνειο

Ένα ζευγάρι θέλει να αγοράσει την πρώτη του κατοικία και αναζητά στεγαστικό δάνειο 150.000 ευρώ. Αντί να επισκεφθεί ξεχωριστά πολλές τράπεζες, απευθύνεται σε έναν μεσίτη στεγαστικής πίστης, ο οποίος αναλαμβάνει να το βοηθήσει να αναζητήσει κατάλληλες χρηματοδοτικές λύσεις. Με το νέο πλαίσιο, ο συγκεκριμένος επαγγελματίας πρέπει να διαθέτει άδεια λειτουργίας, τις απαιτούμενες γνώσεις και επαγγελματική εμπειρία, καθώς και ασφάλιση επαγγελματικής αστικής ευθύνης ή ανάλογη εγγύηση. Το ζευγάρι θα μπορεί να ελέγχει μέσω του δημόσιου μητρώου της Τράπεζας της Ελλάδος αν ο μεσίτης είναι αδειοδοτημένος. Έτσι, πριν εμπιστευθεί έναν επαγγελματία για μια τόσο σημαντική οικονομική απόφαση, θα έχει τη δυνατότητα να επιβεβαιώσει ότι λειτουργεί νόμιμα.

Μεσίτης στεγαστικών δανείων επεκτείνεται στα καταναλωτικά

Ένας επαγγελματίας που διαθέτει ήδη άδεια μεσίτη στεγαστικής πίστης θέλει να αρχίσει να εξυπηρετεί και πελάτες που αναζητούν καταναλωτικά δάνεια, για παράδειγμα 8.000 ευρώ για την ανακαίνιση του σπιτιού τους. Μέχρι σήμερα δραστηριοποιούνταν αποκλειστικά στη στεγαστική πίστη. Με τη νέα απόφαση μπορεί να επεκταθεί στην καταναλωτική πίστη χωρίς να χρειαστεί νέα άδεια λειτουργίας. Θα πρέπει, ωστόσο, να υποβάλει σχετική αίτηση στην Τράπεζα της Ελλάδος, συνοδευόμενη από τα προβλεπόμενα στοιχεία. Εάν η εποπτική αρχή δεν διατυπώσει εγγράφως αντίρρηση μέσα σε δύο μήνες από την παραλαβή της αίτησης, μπορεί να προχωρήσει στη νέα δραστηριότητα. Με αυτόν τον τρόπο διευρύνονται οι επαγγελματικές δυνατότητες των ήδη αδειοδοτημένων μεσιτών.