Χειμωνιάτικος οιωνός τα «200άρια» στη χονδρική ηλεκτρικού ρεύματος σήμερα στα Βαλκάνια

Το πρώτο ελαφρύ κύμα ψύχους που πλήττει από το Σάββατο τη Νοτιοανατολική Ευρώπη προκαλεί νέες αιχμές στη χονδρική τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος, στέλνοντας τις αγορές των Βαλκανίων σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα. Η εξέλιξη αποκτά μεγαλύτερη σημασία επειδή αφορά Σαββατοκύριακο, ημέρες κατά τις οποίες η ζήτηση και, κατά κανόνα, οι τιμές χονδρικής είναι χαμηλότερες σε σχέση με τις εργάσιμες ημέρες.

Η πτώση της θερμοκρασίας, σε συνδυασμό με την αυξημένη κατανάλωση για θέρμανση, διαμορφώνει ένα ιδιαίτερα πιεστικό σκηνικό για τις ενεργειακές αγορές. Τα σημερινά «200άρια» στη χονδρική ηλεκτρικού ρεύματος στα Βαλκάνια λειτουργούν ως προειδοποιητικό σήμα για τις συνθήκες που ενδέχεται να επικρατήσουν κατά τη διάρκεια του χειμώνα, εφόσον η ζήτηση αυξηθεί περαιτέρω και οι διαθέσιμες ποσότητες ενέργειας περιοριστούν.

Οι τιμές χονδρικής ηλεκτρικού ρεύματος στα Βαλκάνια

Στην Ελλάδα, η τιμή στην προημερήσια αγορά διαμορφώνεται σήμερα στα 176 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Παρότι το επίπεδο αυτό παραμένει ιδιαίτερα υψηλό για Σάββατο, είναι αισθητά χαμηλότερο από τις αντίστοιχες τιμές στις βόρειες αγορές της περιοχής.

Η εικόνα στις γειτονικές χώρες είναι σαφώς πιο επιβαρυμένη. Η Αλβανία καταγράφει τιμή 262 ευρώ/MWh, η Σερβία 257 ευρώ/MWh, η Ουγγαρία 268 ευρώ/MWh, η Βουλγαρία 251 ευρώ/MWh και η Ρουμανία 241 ευρώ/MWh. Πρόκειται για επίπεδα που ξεπερνούν ή προσεγγίζουν τα 250 ευρώ/MWh και καταδεικνύουν την ένταση των πιέσεων που δέχεται η περιφερειακή αγορά.

Οι διαφοροποιήσεις μεταξύ των χωρών συνδέονται με πολλούς παράγοντες, όπως η θερμοκρασία, η ζήτηση, η διαθεσιμότητα των μονάδων παραγωγής, οι διασυνδέσεις και οι εισαγωγές ή εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας. Στην παρούσα συγκυρία, η Ελλάδα εμφανίζεται σχετικά προστατευμένη, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι παραμένει ανεπηρέαστη από τις ευρωπαϊκές εξελίξεις.

Οι ΑΠΕ συγκρατούν την άνοδο στην Ελλάδα

Καθοριστικό ρόλο στη συγκράτηση της ελληνικής τιμής διαδραματίζει η υψηλή παραγωγή από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Παράλληλα, οι θερμοκρασίες στη χώρα είναι συγκριτικά υψηλότερες από εκείνες που επικρατούν στα βόρεια Βαλκάνια, γεγονός που περιορίζει μέχρι στιγμής τις ανάγκες για θέρμανση και την κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύματος.

Σήμερα, οι ΑΠΕ καλύπτουν περίπου το 58% του ελληνικού ενεργειακού μείγματος, ενώ το φυσικό αέριο συμμετέχει με 29%. Ο λιγνίτης αντιστοιχεί στο 5,7% και τα υδροηλεκτρικά στο 2%. Η υψηλή συμμετοχή των αιολικών και φωτοβολταϊκών μονάδων προσφέρει σημαντική στήριξη στην αγορά, ιδιαίτερα όταν οι καιρικές συνθήκες ευνοούν την παραγωγή.

Ωστόσο, η συμβολή των ΑΠΕ δεν είναι σταθερή καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας ή της εβδομάδας. Η χαμηλή παραγωγή από φωτοβολταϊκά κατά τις βραδινές ώρες, καθώς και η μεταβλητότητα των αιολικών, μπορεί να αυξήσουν την ανάγκη προσφυγής σε μονάδες φυσικού αερίου. Αυτό σημαίνει ότι η τελική τιμή εξακολουθεί να επηρεάζεται έντονα από το κόστος του καυσίμου και τη διαθεσιμότητα των συμβατικών μονάδων.

Το φυσικό αέριο και η ξηρασία εντείνουν την αβεβαιότητα

Την ίδια στιγμή, η ευρωπαϊκή τιμή του φυσικού αερίου κινείται σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα. Την Παρασκευή κατέγραψε νέο υψηλό, φτάνοντας τα 88 ευρώ/MWh. Η εξέλιξη αυτή επιβαρύνει άμεσα το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στις μονάδες φυσικού αερίου και, μέσω του μηχανισμού διαμόρφωσης της οριακής τιμής, επηρεάζει συνολικά τις αγορές ηλεκτρισμού.

Ένα ακόμη σημαντικό πρόβλημα για την Ευρώπη είναι η χαμηλή στάθμη των υδροηλεκτρικών ταμιευτήρων, η οποία αποδίδεται στη συνεχιζόμενη ξηρασία. Τα υδροηλεκτρικά εργοστάσια αποτελούν πολύτιμη πηγή ευέλικτης και σχετικά χαμηλού κόστους παραγωγής. Όταν, όμως, τα αποθέματα νερού μειώνονται, περιορίζεται η δυνατότητα αξιοποίησής τους σε περιόδους υψηλής ζήτησης.

Στελέχη της μετεωρολογικής υπηρεσίας Copernicus δήλωσαν στο Montel ότι οι προβλέψεις για τον επερχόμενο χειμώνα παραμένουν αβέβαιες. Παράλληλα, εκφράζεται ανησυχία για το κατά πόσο οι ταμιευτήρες θα μπορέσουν να αναπληρωθούν στον απαιτούμενο βαθμό ενόψει του 2027. Η εξέλιξη των βροχοπτώσεων και των χιονοπτώσεων θα είναι κρίσιμη για την ενεργειακή ασφάλεια αρκετών ευρωπαϊκών χωρών.

Τα σημερινά επίπεδα στη χονδρική ηλεκτρικού ρεύματος στα Βαλκάνια δεν αποτελούν από μόνα τους πρόβλεψη για όλη τη χειμερινή περίοδο. Συνιστούν, όμως, έναν σαφή κακό οιωνό. Εάν το ψύχος ενταθεί, η ζήτηση αυξηθεί και οι τιμές φυσικού αερίου παραμείνουν υψηλές, οι αγορές της περιοχής είναι πιθανό να βρεθούν ξανά αντιμέτωπες με ακραίες τιμές. Για την Ελλάδα, η υψηλή συμμετοχή των ΑΠΕ και οι ηπιότερες θερμοκρασίες προσφέρουν ένα προσωρινό «μαξιλάρι», δεν εξαλείφουν όμως τους κινδύνους. Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν τα σημερινά «200άρια» ήταν μια πρόσκαιρη έξαρση ή η πρώτη ένδειξη ενός πιο δύσκολου ενεργειακού χειμώνα.