Ρεκόρ 30°C στον κεντρικό Ειρηνικό και φόβοι για ένα νέο Ελ Νίνιο

Ρεκόρ θερμοκρασίας καταγράφηκε στον κεντρικό τροπικό Ειρηνικό Ωκεανό, καθώς η θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας στην κρίσιμη περιοχή Νίνιο 3.4 ξεπέρασε, για πρώτη φορά στα διαθέσιμα στοιχεία, τους 30 βαθμούς Κελσίου. Η προκαταρκτική μέτρηση δημοσιοποιήθηκε τη Δευτέρα 5 Οκτωβρίου και θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, επειδή η συγκεκριμένη ζώνη αποτελεί έναν από τους βασικούς δείκτες για την παρακολούθηση του Ελ Νίνιο.

Η περιοχή Νίνιο 3.4 βρίσκεται στον Ισημερινό, ανάμεσα στα γεωγραφικά πλάτη 5° βόρεια και 5° νότια και στα γεωγραφικά μήκη 120° και 170° δυτικά. Πρόκειται για μια εκτεταμένη θαλάσσια ζώνη στον κεντρικό Ειρηνικό, όπου οι μεταβολές της θερμοκρασίας χρησιμοποιούνται για να αξιολογηθεί η εξέλιξη του φαινομένου.

Η υπέρβαση των 30°C δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη θερμοκρασιακό ρεκόρ. Ενδέχεται να σηματοδοτεί την ανάπτυξη ενός ιδιαίτερα ισχυρού Ελ Νίνιο, με πιθανές επιπτώσεις στα καιρικά μοτίβα, στις βροχοπτώσεις, στη γεωργία και στη διαχείριση υδάτων σε πολλές περιοχές του πλανήτη.

Ρεκόρ θερμοκρασίας στην περιοχή Νίνιο 3.4

Η περιοχή Νίνιο 3.4 παρουσιάζει συνήθως πολύ χαμηλότερες θερμοκρασίες σε σχέση με τη λεγόμενη «θερμή δεξαμενή» του δυτικού Ειρηνικού, βορειοανατολικά της Αυστραλίας. Εκεί, θερμοκρασίες άνω των 30 βαθμών Κελσίου είναι συνηθισμένες αυτή την εποχή του χρόνου. Στον κεντρικό Ειρηνικό, όμως, μια τέτοια τιμή είναι εξαιρετικά ασυνήθιστη.

Ο καθηγητής Επιστήμης Γήινων Συστημάτων στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Ίρβαϊν, Τζιν-Γι Γιου, δήλωσε στο Live Science ότι, εφόσον η μέτρηση επιβεβαιωθεί από τα τελικά δεδομένα παρατήρησης, η ημερήσια θερμοκρασία άνω των 30°C στην περιοχή Νίνιο 3.4 θα αποτελεί εξαιρετικό ρεκόρ.

Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η θερμοκρασιακή απόκλιση από τον μέσο όρο. Σύμφωνα με τα στοιχεία της 6ης Οκτωβρίου, η θερμοκρασία στην περιοχή ήταν 3,34°C υψηλότερη από τα κανονικά επίπεδα και συνέχιζε να αυξάνεται. Σε ένα τυπικό επεισόδιο Ελ Νίνιο, η απόκλιση κυμαίνεται περίπου μεταξύ 1 και 2°C. Η σημερινή τιμή βρίσκεται, επομένως, σε εντελώς διαφορετική κλίμακα.

Προς ένα ισχυρότερο Ελ Νίνιο

Τα δεδομένα ενισχύουν τους φόβους ότι βρίσκεται σε εξέλιξη ένα πολύ ισχυρό Ελ Νίνιο, το οποίο ορισμένοι επιστήμονες περιγράφουν ως «σούπερ Ελ Νίνιο». Η απόλυτη θερμοκρασία της θάλασσας είναι εντυπωσιακή, όμως δεν αποτελεί από μόνη της το βασικό κριτήριο για τον προσδιορισμό της έντασης του φαινομένου.

Οι επιστήμονες εξετάζουν κυρίως τη διαφορά ανάμεσα στις πραγματικές και τις μέσες θερμοκρασίες, καθώς και τη σύγκριση με τις συνθήκες που επικρατούν σε άλλες τροπικές περιοχές. Με βάση αυτούς τους δείκτες, το τρέχον επεισόδιο πλησιάζει ήδη τα ισχυρότερα που έχουν καταγραφεί και ενδέχεται να ξεπεράσει προηγούμενα ρεκόρ, εφόσον συνεχιστεί η προβλεπόμενη θέρμανση.

Ο Τίμοθι Όσμπορν, καθηγητής Κλιματικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο της Ανατολικής Αγγλίας, υπογράμμισε ότι η θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας αποτελεί σημαντικό στοιχείο, αλλά η ένταση του Ελ Νίνιο αξιολογείται μέσα από ένα ευρύτερο σύνολο μετρήσεων. Στην επιστημονική ανάλυση συνυπολογίζονται η ατμοσφαιρική πίεση, οι άνεμοι, η θερμοκρασία σε διαφορετικά βάθη και η ανταπόκριση της ατμόσφαιρας.

Πώς επηρεάζει το Ελ Νίνιο τον πλανήτη

Το Ελ Νίνιο εκδηλώνεται όταν θερμά ύδατα από τον δυτικό τροπικό Ειρηνικό μετακινούνται προς τα ανατολικά, κατά μήκος του Ισημερινού, φτάνοντας προς τις ακτές της Νότιας Αμερικής. Η μετατόπιση αυτή επηρεάζει την ατμοσφαιρική κυκλοφορία και μεταβάλλει τα συνηθισμένα πρότυπα θερμοκρασίας και βροχοπτώσεων σε ολόκληρο τον πλανήτη.

Κατά τη διάρκεια ισχυρών επεισοδίων, η ανατολική Αφρική, η νότια Κίνα, οι νότιες Ηνωμένες Πολιτείες και οι ακτές του Ισημερινού στη Νότια Αμερική μπορεί να αντιμετωπίσουν αυξημένες βροχοπτώσεις, καταιγίδες και πλημμύρες. Αντίθετα, η Ινδονησία, οι Φιλιππίνες, η νότια Αφρική και η βόρεια Νότια Αμερική ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωπες με παρατεταμένες περιόδους ξηρασίας.

Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στον καιρό. Η ξηρασία μπορεί να μειώσει τις γεωργικές αποδόσεις, να επιβαρύνει τα αποθέματα νερού και να αυξήσει τον κίνδυνο πυρκαγιών. Οι έντονες βροχοπτώσεις, από την άλλη πλευρά, μπορεί να προκαλέσουν πλημμύρες, κατολισθήσεις, ζημιές σε υποδομές και προβλήματα στις μεταφορές.

Σύμφωνα με τον Ματ Κόλινς, καθηγητή Κλιματικών Συστημάτων στο Πανεπιστήμιο του Έξετερ, η θερμοκρασία στην περιοχή Νίνιο 3.4 αναμενόταν να συνεχίσει να αυξάνεται τις επόμενες εβδομάδες, να κορυφωθεί τον Νοέμβριο ή τον Δεκέμβριο και στη συνέχεια να υποχωρήσει μέσα στο 2027. Ο Τζιν-Γι Γιου έχει εκτιμήσει ότι η θερμοκρασιακή απόκλιση μπορεί να φτάσει ακόμη και τους 4°C έως τον Νοέμβριο.

Αλλάζει η φύση του Ελ Νίνιο;

Πέρα από την ένταση του συγκεκριμένου επεισοδίου, οι επιστήμονες εξετάζουν ένα ευρύτερο ερώτημα: μήπως η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει όχι μόνο τη δύναμη, αλλά και τη θέση, τη διάρκεια και τον τρόπο εκδήλωσης του Ελ Νίνιο;

Ιστορικά, πολλά επεισόδια χαρακτηρίζονταν από εντονότερη θέρμανση στον ανατολικό τροπικό Ειρηνικό. Τις τελευταίες δεκαετίες, ωστόσο, φαίνεται να εμφανίζονται συχνότερα επεισόδια με επίκεντρο τον κεντρικό Ειρηνικό. Ορισμένα διαρκούν επίσης περισσότερο ή παρουσιάζουν διαφορετική εξέλιξη από εκείνη που θεωρούνταν συνήθης στο παρελθόν.

Η υπερθέρμανση του πλανήτη αυξάνει τη βασική θερμοκρασία των ωκεανών και ενδέχεται να ενισχύει τις αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στην ατμόσφαιρα και τη θάλασσα. Σε συνδυασμό με τις διεργασίες στον Ισημερινό, αυτό μπορεί να δημιουργεί ευνοϊκότερες συνθήκες για ιδιαίτερα ισχυρά επεισόδια, με ακραία θέρμανση στον κεντρικό Ειρηνικό.

Παράλληλα, οι επιπτώσεις μπορεί να είναι σοβαρότερες σε περιοχές που έχουν ήδη επιβαρυνθεί από την κλιματική αλλαγή. Περιοχές που γίνονται ξηρότερες μπορεί να αντιμετωπίσουν καταστροφικές ελλείψεις νερού, ενώ εκείνες που δέχονται περισσότερες βροχοπτώσεις ενδέχεται να βιώσουν εντονότερες πλημμύρες.

Ωστόσο, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι δεν σημαίνει κάθε μελλοντικό επεισόδιο Ελ Νίνιο θα είναι ισχυρότερο από το προηγούμενο. Το φαινόμενο παρουσιάζει σημαντικές φυσικές διακυμάνσεις και κάθε επεισόδιο εξελίσσεται με διαφορετικό τρόπο. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η τρέχουσα ακραία θέρμανση αποτελεί μια σπάνια εξαίρεση ή αν αποτελεί ένδειξη βαθύτερης αλλαγής στον τρόπο με τον οποίο εκδηλώνεται το Ελ Νίνιο σε έναν ολοένα θερμότερο πλανήτη.